තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!
අපගේ අධ්යාත්මික ගවේෂණයේදී, දිනෙන් දින අපගේ අවධානය යොමු වූ ඉතා වැදගත් ප්රායෝගික වැඩසටහනක් ලෙස සිහිය පැවැත්වීම හඳුන්වන්නට පුළුවන්. ඔබ සමථ භාවනාවෙන් යම් දියුණුවක් ලැබූ කෙනෙක් වුවත්, එසේ නොවුණත්, කිසිදු ප්රතිඵලයක් තවම අත්විඳ නැති කෙනෙක් වුවත්, මෙම සිහිය පැවැත්වීමේ අභ්යාසය තුළින් තමන්ගේ සිත ප්රායෝගිකවම හඳුනාගැනීමේ මාවතට ඔබ මේ වන විටත් පිවිස ඇති. මෙම ලිපි මාලාව හරහා අප උත්සාහ කරන්නේ, ඔබේ සිත පිළිබඳව පුළුල් ගවේෂණයක් කිරීමට ඔබව ටිකෙන් ටික පුහුණු කිරීමයි.
දැනටමත් මෙම ප්රායෝගික මගෙහි ගමන් කරන ඔබට, ‘සිහිය’ යනු කුමක්දැයි අමුතුවෙන් පහදා දීමට අවශ්ය නැහැ. නමුත්, ඔබේ අවබෝධය තවත් පුළුල් කරගැනීම සඳහා, සිහිය යනු සැබවින්ම කුමක්ද? අප එය පැවැත්විය යුත්තේ ඇයි? සිහියට පැමිණීමේ වැදගත්කම කුමක්ද? යන කරුණු මෙම ලිපිය තුළින් ඔබට ගැඹුරින් වටහා ගැනීමට හැකිවනු ඇත.
සිහිය යනු කුමක්ද? අඳුරට ලැබුණු ආලෝකයක්
මෙම ධර්මය හමුවන තුරු, එහි ප්රායෝගිකව යෙදෙන තුරු, ‘සිහිය’ නමින් දෙයක් ඇති බවවත් අපගෙන් බොහෝ දෙනෙක් දැන සිටියේ නැහැ. මෙය ඉතා වැදගත් කරුණක්. මන්ද, සිහිය යනු අපගේ ජීවිතය මුළුමනින්ම වෙනස් කළ හැකි ප්රබල මෙවලමක්. එය අපගේම සිත දෙස, අපගේ මනස දෙස බලා, මෙතෙක් කල් අප තුළම සැඟවී තිබූ, අප නොදැන සිටි දේවල් දැකගැනීමට උපකාරී වෙනවා.
සරලවම කිවහොත්, මෙය අන්ධව සිටි අයෙකුට කණ්ණාඩියක් පැළඳුවා වැනි, අඳුරේ සිටි අපට ඉටිපන්දමක් දැල්වුවා වැනි, නැතහොත් විදුලි පන්දමක් ලබා දුන්නා වැනි දෙයක්. අඳුරේ ගිලී සිටි අපට සූර්යයා මෙන් ආලෝකයක් ලැබුණා වැනි යැයිද උපමා කළ හැකියි.
උදාහරණයක් ලෙස, අප සැවොම ‘තරහ එනවා’ කියන අත්දැකීම දන්නවා. නමුත් මෙතෙක් කල්, ඒ තරහ ආවේ ඇයි? එය පැමිණියේ කෙසේද? යන්න තේරුම් ගැනීමට අපට නොහැකි වුණා. එය අපගේ සිතේ පවතින යම් ස්වභාවයක් නිසා, යම් හේතුවක් නිසා හටගන්නක් බව අප වටහා ගත්තේ නැහැ. එලෙසම, අපගේ සිත් තුළ පවතින දුක්ඛිත සහ සතුටුදායක හැඟීම් වැනි සියල්ල, සිහියෙන් යුතුව බැලීමට පටන් ගත් විට අපට පැහැදිලිව හඳුනාගත හැකි වෙනවා.
මෙය විවිධ වයස් මට්ටම්වල, විවිධ ජාති, කුල, ආගම් භේදයකින් තොරව බොහෝ දෙනෙක් ප්රායෝගිකව අත්විඳ තිබෙනවා. ඔවුන් පවසන්නේ, මෙම සිහිය පැවැත්වීම නිසා, තමන්ගේ සිතුවිලි හඳුනා ගැනීමෙන්, තමන් පෙර සිටියාට වඩා කෙතරම් වෙනස් වී ඇත්ද යන්නත්, ජීවිතය වෙනස් වූ ආකාරයත් තේරුම් ගත් බවයි.
ප්රායෝගික බුදු දහම සහ අවබෝධයේ මාවත
මෙයයි ප්රායෝගික බුදු දහම ලෙස අප හඳුන්වන්නේ. මීට වසර 2500කට පෙර බුදුරජාණන් වහන්සේ අපට දේශනා කළේ මෙම ගැඹුරු ධර්මතාවයයි. සිහිය යනු ඉතා ගැඹුරු සංකල්පයක් වන අතර, එහි ගැඹුර අවබෝධ කරගත හැක්කේ එය දිගින් දිගටම ප්රායෝගිකව පුහුණු වීමෙන් පමණයි. මෙම ගමන යන අයට මා මේ පවසන දේ මැනවින් වැටහෙනවා ඇත.
නමුත්, මෙම අභ්යාසය නොකරන කෙනෙකුට මා පවසන දේ හෝ බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළේ කුමක්ද යන්න තේරුම් ගැනීමට අපහසුයි. ඔවුන්ට මේ සියල්ල පෙනෙන්නේ අඳුරේ අතපත ගාන්නා සේ, හුදෙක් වචන සමුදායක් ලෙස පමණයි. ඔවුන්ගේ ප්රඥාවේ යම් දුර්වලතාවයක් නිසා, දේශනාවකින් ගත යුතු හරය ඔවුන්ට ග්රහණය කරගත නොහැකියි.
එහෙත්, ඔවුන්ද කවදා හෝ මේ සත්යය අවබෝධ කරගනු ඇත. ඔවුන්ද මේ ගමන, මේ සිහිය යනු කුමක්දැයි තේරුම් ගන්නා දිනයක් එනු ඇත. නමුත් ඒ සඳහා ඔවුන්ට සෑහෙන කාලයක් මේ සසරේ ගමන් කිරීමට සිදුවනු ඇත. මෙය අපටම ගලපා බැලිය යුතු කරුණකි. අපටත් මේ සසර ගමනේදී කොපමණ බුදුවරුන්, රහතන් වහන්සේලා හමුවන්නට ඇතිද? එහෙත්, අපගේ ප්රඥාව මෝරා නැති නිසා, ඒ දහම් කරුණු අපට තේරුම් ගැනීමට නොහැකි වන්නට ඇති. ඒ නිසාම අපි තවමත් මේ නිමක් නැති ගමන යනවා.
ලිහා බැලිය යුතු මල්ලක්, පිටතින් ඔබා බලනවා සේ ප්රායෝගිකව යෙදීමකින් තොරව මෙම දහම විනිශ්චය කරන පිරිස් සමාජයේ සිටිනවා. ඔවුන් විවිධ හේතූන් නිසා මෝහයෙන් වැසී, ප්රඥාවෙන් අඩු වී සිටිනවා. එහෙත්, මේ තත්ත්වය ඉක්මවා යාමට කැමති, විවිධ ජාතීන්ට, ආගම්වලට අයත්, සුදු-කළු භේදයකින් හෝ වයස් සීමාවකින් තොරව, අවංක ගවේෂකයන් බොහෝ දෙනෙක් සිටිනවා. ඔවුන් නිවැරදි ක්රමවේදයක් නොමැතිකම නිසා යම් කනස්සල්ලකින් හා අසරණභාවයකින් පසු වෙනවා. එබැවින්, මෙම දහම් කරුණු තුළින් අප නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරන්නේ, ප්රායෝගික වන්න, එවිට ඔබට ප්රතිඵල ලැබෙනු ඇති බවයි. සියලු බුදුවරුන් දේශනා කළේ ද මේ ප්රායෝගික මගයි.
සිත දකින අන්වීක්ෂය: සිහිය
ඔබ දැන් ප්රායෝගිකවම දන්නා පරිදි, සිහිය යනු අපගේ සිතේ මෙතෙක් කල් සැඟවී තිබූ විවිධාකාර සිතුවිලි හඳුනා ගැනීමට උපකාර වන මෙවලමකි. එය අත් කාචයකට, අන්වීක්ෂයකට, හෝ දුරේක්ෂයකට උපමා කළ හැකියි. ඔබට පහසු ඕනෑම උපමාවකින් මෙය ගලපා ගත හැකිය.
මෙම සිහිය නිසා, ඔබේ සිතේ පවතින අතීත, වර්තමාන, සහ අනාගත සිතුවිලි ඔබට තේරුම් ගැනීමට හැකි වෙනවා. සිත දියුණු වෙද්දී, ‘වර්තමාන සිතුවිල්ලක්’ කියා දෙයක් ඇත්තටම නොමැති බවත්, එය හටගත් සැණින් අතීතයට යන බවත් ඔබටම වැටහෙනු ඇත.
ඒ හා සමානවම, ඔබේ සිත තුළ ඇති රාගය කොපමණ දැයි ඔබට දැකගත හැකියි. රාගය යනු ලෝකයේ ඇති දේවල් වලට, පුද්ගලයන්ට ඇතිවන දැඩි ඇලීම සහ කාමුක ආශාවයි. ස්ත්රියක් හෝ පුරුෂයෙක් වේවා, ඕනෑම කෙනෙක් රාගයෙන් දැවෙනවා. නමුත් සමහරු, ලැජ්ජාව නිසා හෝ තමන්ටම අවංක වීමට නොහැකි නිසා, “මට නම් ඔය කියන තරම් රාගයක් නැහැ” යැයි පවසනවා.
මෙය තමන්ටම කරගන්නා වංචාවක්. බුදු දහමට අනුව, රාගය පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට සාපේක්ෂව අඩු වැඩි විය හැකියි. නමුත් එය අවබෝධ කරගැනීමට නම්, තමන්ගේ සිත දෙස අවංකවම ගවේෂණශීලීව බැලිය යුතුයි. සිහිය යනු, වෙන කිසිවෙකුටත් නොව, ඔබටම, ඔබේ සිත තේරුම් ගැනීමට උපකාර වන කැඩපතයි.
යහපත සහ අයහපත දැකීම: සිහිය නමැති කැඩපත
සිහිය පිළිබඳ පරතෙරට ගිය උතුමන් වහන්සේලා ලෙස බුදුවරුන්, පසේ බුදුවරුන් සහ මහරහතන් වහන්සේලා හැඳින්විය හැකියි. උන්වහන්සේලාගේ සිහිය කෙතරම් පරිපූර්ණද යත්, එය වචනයෙන් කියා නිම කළ නොහැකියි. එය අඛණ්ඩව, නොකඩවා පවතින සිහියකි. නමුත් අපි තවමත් එතැන නැහැ. අපගේ සිහිය තවමත් කැඩෙනවා, අප අසිහියට යනවා. ඒ නිසා, අප මියයන තුරුම මෙම පුහුණුව දිගටම කරගෙන යන බවට අධිෂ්ඨාන කරගත යුතුයි.
මෙම සිහිය පැවැත්වීම තුළින්, ඔබේ සිතේ හටගන්නා සෑම සිතුවිල්ලක්ම ඔබට දකින්නට ලැබේ. කරුණාව, දයාව, මෛත්රිය වැනි යහපත් සිතුවිලි (කුසල් සිත්) මෙන්ම, ඉරිසියාව, වෛරය, කෙනෙකු නැසීමට සිතෙන සිතුවිලි, කාමයේ හැසිරීමට සිතෙන සිතුවිලි වැනි අයහපත් සිතුවිලි (අකුසල් සිත්) ද ඔබට පැහැදිලිව පෙනෙන්නට පටන් ගනී.
බෞද්ධ පවුලක ඉපදුනත්, දහම් පාසල් ගියත්, බණ ඇසුවත්, ‘සිතක්’ ඇති බව දැන සිටියාට, එය මෙලෙස ප්රායෝගිකව දැක බලා ගත යුතු දෙයක් බව ඔබ මෙතෙක් නොදැන සිටින්නට ඇති. නමුත් යම් පොතක් කියවීමෙන්, දේශනාවක් ඇසීමෙන් හෝ ස්වාධීනව හෝ ඔබට ප්රඥාව පහළ වී, සිහිය ගැන දැනගෙන, එය ප්රායෝගිකව පුහුණු වන්නට පටන් ගත්තා නම්, මා මේ පවසන දේ ඔබට අනිවාර්යයෙන්ම වැටහෙනු ඇත.
ගිහි ජීවිතයේ කම්කටොලු, දුක්බර සිදුවීම් මැද ඔබ මේ සිහිය පවත්වන විට, ඔබ අවට පරිසරයම ඔබේ සිත හඳුනා ගැනීමට උදව් කරගන්නවා. මෙය ඔබට ලැබෙන විශාල උපකාරයක්. ඒ නිසා, නිරන්තරයෙන්ම තමන්ගේ සිත දෙස බලාගෙන, සිහියෙන් සිටීමට උත්සාහ කරන්න.
තමන්ව තේරුම් ගැනීමෙන් අන් අයව තේරුම් ගැනීම දක්වා
මෙම පුහුණුව ඕනෑම ආගමක, ඕනෑම ජාතියක කෙනෙකුට කළ හැකියි. ටිකෙන් ටික පුරුදු කරන්න. එකවර විශාල ප්රතිඵල හෝ එක දිගට සිහිය පැවැත්වීමට බලාපොරොත්තු වෙන්න එපා. ඔබ ටිකෙන් ටික පුහුණු වෙද්දී, ඔබටම ගැළපෙන ක්රමවේද ඔබටම හසුවනු ඇත.
මේ පුහුණුවේ ඇති විශ්මයජනකම ප්රතිඵලය නම්, තමන්ගේ සිත හඳුනා ගන්නා කෙනාට, අන්යයන්ගේ සිත් තේරුම් ගැනීමේ හැකියාව ලැබීමයි. මෙය කිසිදු ආධ්යාත්මික හෝ අධිමානසික බලයකින් (පරචිත්ත විජානන ඥානය වැනි) සිදුවන්නක් නොවේ. ඔබට එවැනි විශේෂ හැකියාවන් තිබුණත්, නැතත්, සිහිය පැවැත්වීමෙන් ඔබ ලබන ප්රායෝගික අත්දැකීම් තුළින්ම, අන් අයව තේරුම් ගැනීමේ හැකියාව ඔබට ලැබෙනවා. ඔබේ දෙමව්පියන්, දරුවන්, සහකරු හෝ සහකාරිය, මිතුරන්, රැකියා ස්ථානයේ සගයන් – මේ සියලු දෙනාගේ සිතුම් පැතුම් ඔබට වැටහෙන්නට පටන් ගනී.
ඔවුන්ගේ හැසිරීම් පිටුපස ඇති මානසික ක්රියාවලිය ඔබට වැටහෙනවා. ඔවුන් කොතරම් රාගයෙන්, තරහෙන්, ඉරිසියාවෙන් පෙළෙනවාද, ඔවුන් තුළ කෙතරම් හොඳ සිතුවිලි තිබෙනවාද යන්න ඔබට අවබෝධ වෙනවා. පොහොසත්, දුප්පත්, මධ්යම පාන්තික යන භේදයකින් තොරව, ඕනෑම කෙනෙකුගේ මානසික මට්ටම ඔබට තේරුම් ගත හැකියි. බුදුරජාණන් වහන්සේ අපට කියා දුන් දේ ප්රායෝගිකව යෙදෙන කෙනා කෙතරම් ගැඹුරු අවබෝධයක් ලබනවාද යන්න ඔබටම මෙයින් සිතාගත හැකිය.
සිහියෙන් මුළු ලෝකයම දකින හැටි: පෙනෙන සහ නොපෙනෙන ලෝක
ලිපියේ මාතෘකාවට යෙදූ පරිදි, සිහිය යනු මේ ලෝකය දකින්නට උදව් වන මෙවලමකි. ඔබ පුහුණු වීමේ යෙදෙන තරමට, මේ ලෝකය පිළිබඳ ඔබේ අවබෝධය පුළුල් වේ. එය මනුෂ්යයන්ට පමණක් සීමා නොවේ. ඔබේ සුරතල් සතුන්ගේ සිත්, අනෙකුත් සතුන්ගේ සිත් මෙන්ම, අපට නොපෙනෙන ලෝකවල වෙසෙන ප්රේත, භූත, දේව, බ්රහ්ම වැනි අමනුෂ්ය කොටස්වල සිත් පවා තේරුම් ගැනීමේ හැකියාවක්, ඔබේ අත්දැකීම් වලට සාපේක්ෂව ඔබට ලැබේ.
(මෙය, දිබ්බ චක්ඛු වැනි ඥාන ඇති අයට ඔවුන්ව දැක, ඔවුන්ගේ සිත් තේරුම් ගැනීමට අමතර උපකාරයක් වේ). ඔවුන් අපට වඩා කෙලෙස්වලින් වැඩිද, අඩුද, ඔවුන්ගේ මානසික මට්ටම කුමක්ද යන්න ඔබට වැටහෙනු ඇත. බලන්න, සිහිය යන්න කෙතරම් පුළුල් පරාසයක විහිදෙනවාද කියා!
එවැනි ඉහළම මානසික මට්ටමකට, පරිපූර්ණ සිහියකට ළඟා වූ උත්තමයෝ බුදුවරුන්, පසේ බුදුවරුන් සහ රහතන් වහන්සේලා ලෙස හැඳින්වේ. උන්වහන්සේලාගේ අවබෝධය කෙතරම් ගැඹුරුදැයි, මේ ප්රායෝගික මග ඔස්සේ ඔබටම සිතා ගත හැකිය. එමෙන්ම, සෝවාන්, සකෘදාගාමී, අනාගාමී යන මාර්ගඵල වල ගමන් කරන ශ්රාවකයන්ගේ අවබෝධයද සාමාන්ය අපට වඩා කෙතරම් පුළුල්ද යන්න ඔබට වැටහෙනු ඇත.
මෙය තේරුම් ගන්නා පුද්ගලයා, අවසානයේදී මධ්යස්ථ, උපේක්ෂා සහගත කෙනෙක් බවට පත් වේ. එය ධර්මතාවයකි. එයයි අවබෝධ ඥානය.
අධිෂ්ඨානය: මියෙන තුරුම සිහියෙන් ජීවත් වීම
මෙම දේශනාව තුළින් සිහිය යනු කුමක්ද සහ එය ලෝකය දකින්නට උදව් වන ආකාරය පිළිබඳව ඔබට යම් අවබෝධයක් ලැබෙන්නට ඇතැයි මම විශ්වාස කරනවා. අපි මියයන දිනය දක්වාම මෙම අභ්යාසයේ යෙදුනහොත්, මේ ලෝකයේ මිනිසුන් සහ නොපෙනෙන සත්ත්වයන් ගැන කෙතරම් ගැඹුරු අවබෝධයක් ලබාගත හැකිද යන්න ඔබටම සිතාගත හැකිය.
එසේනම්, අපි අධිෂ්ඨාන කරගනිමු: “මා කොතරම් කාර්යබහුල වුවත්, කුමන රාජකාරියක යෙදුනත්, මගේ ජීවිතයේ සෑම මොහොතකම සිහිය පැවැත්වීමට උත්සාහ කරමි. මම දිගින් දිගටම ප්රායෝගිකවම මෙම මගෙහි ගමන් කරමි.”
මෙම දේශනා මාලාව තුළින් විවිධ පැතිකඩ ඔස්සේ සිහිය දකින ආකාරය, හඳුනාගන්නා ආකාරය අපි ඔබට කියා දී තිබෙනවා, ඉදිරියටත් කියා දෙනවා. එම කරුණු උපකාර කරගෙන, ඔබේ අධ්යාත්මික ජීවිතය ප්රායෝගිකව යොදවා, උසස් මානසිකත්වයකට පත්වීමට මෙම දැනුම උදව් කරගන්න. මෙම කරුණු ඔබේ මනස පිළිබඳව අවබෝධයක් ලබාගැනීමට උපකාරී වූ බව මා විශ්වාස කරනවා.
අදට මෙම දේශනාව අවසන් කරමි. බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්රිවිධ රත්නයේ ආනුභාවයෙන්, ඔබට මැනවින් සිහිය වටහාගෙන, එය දීර්ඝවම, මියයන දිනය දක්වාම පුහුණු වීමට ශක්තිය ලැබේවා! මේ ආත්මය තුළදීම සෝවාන්, සකෘදාගාමී, අනාගාමී, අරහත් යන සතර මාර්ග ඵලයන්ට පත්වීමට, ප්රඥාවෙන් යුතුව අවබෝධ කළ මේ සිහිය ඔබට උපකාරී වේවා!
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්රශ්න, ඔබගේ අවශ්යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
