තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!
මෙම ලිපිය, ප්රායෝගිකව සිහිය පැවැත්වීම තුළින් තම ජීවිතය යහපත් කරගැනීමට උත්සාහ කරන ඔබ වෙනුවෙන්ම වෙන්වූවකි. අප අද සාකච්ඡා කරන්නේ සමාජයේ බොහෝ දෙනෙක් මුහුණ දෙන ඉතා සංවේදී මාතෘකාවක් පිළිබඳවයි. ඒ, මානසික රෝගී තත්ත්වයන් සහ අධික මානසික පීඩනය පිළිබඳවයි.
ඔබ දන්නා හඳුනන අය අතර හෝ ඇතැම්විට ඔබ පවා මෙවැනි තත්ත්වයකින් පීඩා විඳිනවා විය හැකියි. ඩිප්රෙෂන් (විෂාදය), මිග්රේන්, අධික කනස්සල්ල වැනි තත්ත්වයන් අද වන විට සමාජයේ බහුලව දක්නට ලැබෙනවා. විශේෂයෙන්ම වර්තමානයේ රටේ පවතින ආර්ථික හා දේශපාලන කඩා වැටීම් හමුවේ මිනිසුන්ගේ මානසික පීඩනය තවත් වැඩි වී තිබෙනවා. තම පවුලේ වගකීම් ඉටු කරගැනීමට නොහැකි වීම, දරුවන්ට නිසි අධ්යාපනයක් හෝ පෝෂණයක් ලබා දීමට නොහැකි වීම වැනි ගැටළු නිසා බොහෝ දෙනෙක් දැඩි පීඩනයකින් ජීවත් වන්නේ. මේ සියල්ල අපගේ මනසට සෘජුවම බලපානවා.
බැඳීමේ ස්වභාවය: බෞද්ධ ඉගැන්වීම් ඇසුරින්
මෙම මානසික පීඩනය ඇතිවීමට බලපාන ප්රධානම හේතුවක් ලෙස ‘බැඳීම’ හඳුන්වා දිය හැකියි. උදාහරණයක් ලෙස අපි ආදර සම්බන්ධතාවයක් සලකා බලමු. බුදු දහමට අනුව, ‘ආදරය’ යනු එක්තරා ආකාරයක ලෝභ සිතුවිල්ලකි. මෙහි ගැඹුරේම පවතින්නේ රාගය ලෙස හඳුන්වන ස්වභාවයයි. රාගය යනු හුදෙක් ලිංගික ආශාව පමණක්ම නොවේ.
එය ඕනෑම දෙයකට සිතින් දැඩිව ඇලී සිටීමයි. දරුවන් කෙරෙහි ඇතිවන සෙනෙහස (දරු සෙනෙහස), දෙමව්පියන් කෙරෙහි ඇති සෙනෙහස, මේ සියල්ලම මෙම රාගය හෙවත් ඇලීම යන කොටසට අයත් වේ. නමුත් බොහෝ දෙනා ‘රාගය’ යන්න ලිංගිකත්වයට පමණක් සීමා කර වරදවා වටහා ගනී. සැබවින්ම, එය අප ජීවිතයේ බැඳෙන සෑම දෙයකටම පොදු වූ ස්වභාවයකි.
ආදරය සහ බැඳීම ශක්තිමත් වන ආකාරය
යම් පුද්ගලයෙකු සමඟ ඔබ ආදරයෙන් බැඳෙන විට සිදුවන්නේ කුමක්ද? අපගේ ඉන්ද්රියන් පහ වන ඇස, කන, නාසය, දිව, ශරීරය යන මේවායින් ලබන අත්දැකීම් හරහා අප ඒ පුද්ගලයාට බැඳීමක් ඇති කරගන්නවා. ඔබ ඇයගේ හෝ ඔහුගේ රූපයට, කටහඬට, ශරීරයේ ස්පර්ශයට, සුවඳට බැඳෙනවා. මේ බැඳීම සිදුවන්නේ අපගේ සිත හෙවත් මනස තුළයි.
මෙම බැඳීම දිනෙන් දින, සතියෙන් සතිය, වසරින් වසර ශක්තිමත් වෙනවා. ඔබ ඔබේ පෙම්වතා හෝ පෙම්වතිය නිතර ඇසුරු කරන විට, මේ බැඳීම කොතරම් උත්කෘෂ්ට තත්ත්වයට පත්වෙනවාද කිවහොත්, එය නැති වුවහොත් දරාගත නොහැකි මට්ටමටම පත්වෙනවා. ඔබලාගේ වචනයෙන් කියනවා නම් සම්බන්ධය ‘ශක්තිමත්’ වෙනවා. නමුත් සැබවින්ම සිදුවන්නේ බැඳීමේ ගැඹුර වැඩි වීමයි.
බැඳීම බිඳුණු විට ඇතිවන දරාගත නොහැකි වේදනාව
වසර ගණනාවක් පැවති ආදර සම්බන්ධයක් හදිසියේම බිඳ වැටුණොත් කුමක් සිදුවේද? උදාහරණයක් ලෙස, ඔබ ආදරය කරන පුද්ගලයා මිය ගියහොත්, ඒ වසර ගණනාවක බැඳීමට සාපේක්ෂව ඔබට දරාගත නොහැකි වේදනාවක් ඇතිවේ. ඊටත් වඩා, ඔහු හෝ ඇය වෙනත් සම්බන්ධයක් පටන්ගෙන ඔබව අත්හැර ගියහොත් (සමාජයේ ව්යවහාරයේ හැටියට ‘බූට් එක තිබ්බොත්’), ඒ වේදනාව දරාගැනීම ඊටත් වඩා දරුණු විය හැකියි.
මෙවැනි අවස්ථාවලදී, සමහරු සිය දිවි නසාගැනීමට (බෙල්ලේ වැල දා ගැනීම, වස පානය කිරීම) පෙළඹෙනවා. තවත් සමහරු ඒ සිදුවීම ගැනම සිතමින්, යථාර්ථයෙන් මිදී මානසික රෝගී තත්ත්වයට පත්වෙනවා. අංගොඩ වැනි මානසික රෝහල්වල වාට්ටුවල, මෙවැනි ආදර සම්බන්ධතා බිඳ වැටීම නිසා උමතු ස්වභාවයට පත්ව, බටහිර වෛද්යවරුන්ටවත් නැවත යථා තත්ත්වයට පත්කළ නොහැකි මට්ටමේ රෝගීන් අපට දැකගත හැකියි. කිසිදු බෙහෙතකින් සුව කළ නොහැකි තරමට ඔවුන්ගේ මනස ඒ වේදනාව තුළ සිරවී තිබෙනවා.
වේදනාව පිටුපස ඇති මානසික ක්රියාවලිය: තෘෂ්ණාවේ බලපෑම
මෙවැනි තත්ත්වයක් ඇතිවන්නේ ඇයි? ඔබ මේ ගැන සිහියෙන් විමසා බැලුවොත්, මෙහි සිදුවන ක්රියාවලිය ඔබටම තේරුම් ගත හැකියි. අප යම් දෙයකට, පුද්ගලයෙකුට හෝ වස්තුවකට (උදා: ජංගම දුරකථනය, මුදල්, නිවස, වාහන) දැඩිව ඇලී සිටින විට, අපගේ සිතේ වැඩිම ශක්තියක් ඒ වෙනුවෙන් යොමු වෙනවා. මෙය බුදු දහමේ තෘෂ්ණාව ලෙස හඳුන්වයි. එය යම් දෙයක් කෙරෙහි ඇති දැඩි කැමැත්ත, ආශාව හෝ ‘ගිජුකමයි’.
ආදර සම්බන්ධයකදී, ඔබ ඔබේ මවට, පියාට හෝ සහෝදරයින්ටත් වඩා ඒ පුද්ගලයාට බැඳී සිටිනවා. ඒ බැඳීම නැති වූ සැණින්, ඔබේ මුළු ලෝකයම කඩා වැටුණා සේ දැනෙන්නේ, ඔබේ සිතේ තිබූ බලවත්ම ශක්ති ප්රභවය එකවර අහිමි වූ නිසායි. ඉන්පසු, ඔබේ සිතේ තත්පරයක් ගානේ ක්රියාත්මක වන්නේ ඒ නැතිවීමේ වේදනාව පමණි. සිතේ පාලනය ඔබට අහිමි වී, ඔබ අසිහියට පත්වූවා වැනි තත්ත්වයකට පත්වෙනවා. ඒ මානසික පීඩනය දරාගැනීම ඉතා අපහසු වන්නේ එබැවිනි.
සුවය සඳහා මග: සිහිය ප්රායෝගිකව භාවිතා කිරීම (සති සම්පජඤ්ඤය)
මෙම දරුණු මානසික පීඩනය තාවකාලිකව අමතක කිරීමට සමහරු විවිධ දේවලට යොමු වෙනවා. රැකියාවේ අධිකව නිරත වීම, අධ්යාපන කටයුතුවලට යොමු වීම වැනි දේ තුළින් වේදනාව යටපත් කරගැනීමට උත්සාහ කළත්, එය සම්පූර්ණයෙන් සුව වන්නේ නැහැ. වසර ගණනක සම්බන්ධයක් බිඳ වැටුණු පසු, එම වේදනාවෙන් මිදීමට තවත් වසර කිහිපයක් ගතවන අවස්ථා තිබෙනවා.
නමුත් මෙයට ස්ථිරසාර විසඳුමක් තිබෙනවා. ඒ තමයි ‘සිහිය’ ප්රායෝගිකව පුහුණු කිරීම. බුදු දහමේ සති සම්පජඤ්ඤය ලෙස හඳුන්වන්නේ මෙයයි. එනම්, සිහියෙන් සහ නුවණින් යුතුව තමන්ගේ සිත දෙස බැලීමයි. ඔබ සිහියෙන් සිටින විට, ඔබේ සිත තුළ යම් පුද්ගලයෙකුට හෝ වස්තුවකට ඇතිවන ඇලීම (බැඳීම) ඔබටම හඳුනාගත හැකියි. ඒ සිතුවිල්ල ඇතිවන හැටි, එය ශක්තිමත් වන හැටි, සහ එය නැති වූ විට වේදනාව ඇතිවන හැටි ඔබටම නිරීක්ෂණය කළ හැකියි.
ප්රායෝගික විසඳුම සහ අවසාන ආශිර්වාදය
ඔබට යම් මානසික පීඩනයක් හෝ වේදනාවක් ඇත්නම්, එය සිහියෙන් යුතුව සුව කරගැනීමට ඔබටම හැකියාව තිබෙනවා. යමෙකු ඔබව රවටා ගිය විට, ඔබට දැඩි කේන්තියක්, ද්වේෂයක් ඇතිවීම සාමාන්යයි. ඒ පුද්ගලයාට හෝ ඊට උදව් කළ අයට පහර දීමට තරම් වෛරයක් ඇතිවිය හැකියි. නමුත් සිහියෙන් යුතුව ඒ සිතුවිල්ල දෙස බලන්න. ඒ කේන්තිය ඇතිවන්නේ ඇයි? එයට හේතුව ඔබගේ බිඳී ගිය දැඩි බැඳීමයි.
මෙම කාරණාව ඔබට පැහැදිලි කළේ, ඔබේ සිතේ සිදුවන දේ පිළිබඳව ඔබටම අවබෝධයක් ලබා දීමටයි. ප්රායෝගිකව සිහිය වඩන විට, ඔබටම මේ බැඳීම්වල ස්වභාවය සහ ඒවා නිසා ඇතිවන දුක හඳුනාගත හැකියි. ඒ අවබෝධය තුළින්ම, ඔබට ක්රමයෙන් ඒ වේදනාවෙන් මිදී, සිත සුවපත් කරගැනීමේ හැකියාව ලැබෙනු ඇත. මෙම ඉගැන්වීම තුළින් බොහෝ දෙනෙක් දැනටමත් යහපත් ප්රතිඵල ලබාගෙන තිබෙනවා.
බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්රිවිධ රත්නයේ ආනුභාවයෙන්, තමන් තුළම සිහිය පවත්වා, තම සිතේ ස්වභාවය නුවණින් හඳුනාගෙන, ප්රඥාවෙන් යුතුව කටයුතු කිරීමට ඔබට ශක්තිය, ධෛර්යය ලැබේවා!
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්රශ්න, ඔබගේ අවශ්යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
