තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!
අපගේ මෙම අධ්යාත්මික ලිපි මාලාවේ අරමුණ වන්නේ, ප්රායෝගිකවම ආධ්යාත්මික ජීවිතය ගවේෂණය කරන ඔබට ඒ සඳහා අවශ්ය මංපෙත් විවර කර දීමයි. මෙම ලිපි තුළින් අපි නිරන්තරයෙන්ම ඔබගේ අධ්යාත්මික දියුණුවට අවශ්ය ප්රායෝගික මග පෙන්වීම ලබා දීමට උත්සාහ කරන්නෙමු.
අපි ජීවත් වන මේ ලෝකය තුළ, අපට විවිධාකාරයෙන් සතුට විඳීමට ක්රම තිබෙනවා. එය ඔබ හොඳින් දන්නා දෙයක්. මේ ලෞකික ලෝකයේදී ඔබ කෑමෙන්, බීමෙන්, ආදරය ලැබීමෙන්, ඇඳුම් පැළඳුම්, යාන වාහන, ඉඩම් දේපළ මිලදී ගැනීමෙන් සතුටු වෙනවා. විවාහ වන දිනයේදී, දරුවන් ලැබුණු විට, විවිධ දේ පානය කිරීමෙන්, විදේශ රටවල සංචාරය කිරීමෙන්, ත්රාසජනක අත්දැකීම් ලැබීමෙන්, ගීත ඇසීමෙන් සහ චිත්රපට නැරඹීමෙන් වැනි නොයෙකුත් පැතිවලින් ඔබ සතුට ලබනවා. මේ ලෞකික ලෝකයේ සතුටු වීමට අපට ඕනෑ තරම් ක්රම තිබෙනවා.
සතුටේ සීමාව සහ එහි අනතුරුදායක පැත්ත (ආදීනව)
සමහර අවස්ථාවලදී, මිනිසුන් මේ සාමාන්ය සතුට ඉක්මවා යන දේවල් සොයනවා. මත්ද්රව්ය, මත්පැන් වැනි දේ භාවිතයට යොමු වෙන්නේ ඒ නිසයි. ලිංගිකත්වය වැනි ස්වභාවික දෙයක වුවද සීමාව ඉක්මවා යෑමෙන් යම් තෘප්තියක් ලැබීමට උත්සාහ කරනවා. මෙයින් පෙනී යන්නේ අප නිරන්තරයෙන්ම ජීවිතයේ සතුට විඳීමට මෙන්ම එය සෙවීමටත් පුරුදු වී ඇති බවයි. සතුටට අමතරව අපි සොයන තවත් දෙයක් තමයි නිදහස. ඒ නිදහස තුළිනුත් අපි යම් තෘප්තියක් ලබනවා.
සතුට විවිධාකාරයි. ගුරුවරයෙක් තමන්ගේ ශිෂ්යයන් ඉහළට යනවා දැකලා සතුටු වෙනවා. සමාජ සේවකයෙක් තමන් කළ සේවය ගැන තෘප්තිමත් වෙනවා. පිහිනුම් තටාකවල, වැව්වල නාදීම, සොබාදහම සමග ගැවසීම වැනි දේවලිනුත් සමහරු සතුට ලබනවා. වර්තමානයේ බොහෝ දෙනෙක් දුරකථනයට ඇබ්බැහි වෙලා. නළු නිළියන් හෝ වෙනත් අය කන බොන, යන එන තැන් සමාජ මාධ්යවල දකින විටත් මිනිසුන් සතුටු වෙනවා.
මේ සියල්ලෙන්ම අප කරන්නේ ජීවිතය ‘විඳීමයි’. මේ විඳීමට ඇති කැමැත්ත, අප තුළ පවතින ආසාවක්, ඇලීමක්. බුදු දහමේදී මෙය තණ්හාව (Taṇhā) ලෙස හඳුන්වයි. එනම්, නැවත නැවතත් යමක් අත්විඳීමට ඇති නොසන්සිඳෙන කැමැත්තයි. නමුත් මේ විඳීම පසුපස යාම නිසා සමහරුන්ගේ ජීවිත අතරමග නැති වෙනවා. පසුතැවීම්වලට ලක්වෙනවා.
සමහර විට, ඕනෑවට වඩා විඳීමෙන් පසුව දුක් විඳීමට සිදුවන අවස්ථාවන් උදා වෙනවා. බුදු දහමේදී මෙය ආදීනව (Ādīnava) ලෙස හඳුන්වයි. එනම්, යම් දෙයක සැඟවුණු අවාසිය, අනතුර හෝ දුක්ඛිත ප්රතිවිපාකයයි. ඔබ ඔබේ ජීවිතයේ ගත කළ කාලය සහ අත්දැකීම් අනුව මෙම කරුණු ඔබට කොතරම් ගැලපෙනවාදැයි සිතා බලන්න. අපි මේ තරම් මහන්සි වී මුදල් උපයන්නේත්, ජීවත් වී සිටින කාලය තුළ සතුටින් සිටීමටයි. ‘ඉන්න ටිකේ හොඳට ඉඳිල්ලා’ වැනි ගීත පවා නිර්මාණය වී ඇත්තේ මේ අදහස මතයි.
ලෞකික සැපයෙන් එපාවීම: නව මාවතක් සෙවීම
මේ ආකාරයට ලෞකික සතුට විඳිමින් සිටින අතර, එහි ඇති ආදීනවය, එනම් එහි ඇති අසම්පූර්ණ සහ දුක්ඛිත ස්වභාවය දකින පිරිසකුත් ඉන්නවා. ඔවුන්ට ජීවිතයේ හිතාගන්න බැරි තරම් ගැඹුරු පීඩනයක්, එනම් දුක්ඛ (Dukkha), ඇති බව වැටහෙනවා. මෙය හුදෙක් ශාරීරික වේදනාව පමණක් නොව, ජීවිතය නිතරම අසම්පූර්ණයි, සෑහීමකට පත්විය නොහැකියි යන ගැඹුරු මානසික පීඩනයයි.
මේ තත්ත්වය අවබෝධ කරගන්නා ප්රධාන කණ්ඩායම් දෙකක් සිටිනවා:
- ආදීනවය නිසා දුක් වින්ද අය: උදාහරණයක් ලෙස, බිඳී ගිය ආදර සම්බන්ධතාවයක් නිසා දැඩි ලෙස හඬා වැලපෙන, වේදනා විඳින කෙනෙක්. එසේත් නැතිනම්, සීමාව ඉක්මවා ලිංගිකත්වයේ යෙදීම නිසා සමාජ රෝග වැනි දේවලින් පීඩා විඳින අය. මෙවැනි අය ජීවිතයේ වෙනසක්, වෙනත් මාවතක් සොයන්නට පෙළඹෙනවා.
- සියල්ල විඳ එපා වූ අය: අනෙක් කණ්ඩායම නම්, මා සඳහන් කළ සියලුම ලෞකික සැප සම්පත් උපරිමයෙන්ම විඳ, තවදුරටත් ඒවායින් කිසිදු තෘප්තියක් නොලබන අයයි. එය හරියට, හැමදාම එකම කෑම වේලක් කාලා එපා වෙනවා වගේ දෙයක්. ඔවුන්ට, ‘මේ ලෝකයේ මීට වඩා දෙයක් නැද්ද?’ කියා සිතෙන්නට පටන් ගන්නවා. මෙම තත්ත්වය විශේෂයෙන්ම ධනවත්, බටහිර රටවල ජීවත් වන අයට බහුලව දක්නට ලැබෙනවා. ඔවුන් තරුණ වියේදීම ජීවිතයේ බොහෝ දේ විඳ අවසන් නිසා, වයස 30 පමණ වන විට ජීවිතය ගැන කලකිරීමක් ඇති කරගන්නවා. සමහරු මීට වඩා දෙයක් සෙවීමේ අරමුණින් මත්ද්රව්ය වැනි වඩාත් අන්තගාමී දේවලට යොමු වෙනවා.
බුදුන් වදාළ ප්රායෝගික විසඳුම: සතිය සහ සිහිය
ජීවිතයේ මේ එපාවීම හෝ ආදීනවය දුටු අයට බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඉගැන්වීම හමුවූ විට, එය පුදුම සහගත ලෙස සැනසිලිදායක, ප්රායෝගික දෙයක් ලෙස වැටහෙනවා. ඔවුන් එය අධ්යයනය කරන්නට පටන් ගන්නවා. එම අධ්යයනය සහ ප්රායෝගික පුහුණුව සමග, බුදු දහමේ මූලික පද්ධතියක් වන සතිය (Sati) හෙවත් සතිසම්පජඤ්ඤය (Satisampajañña) ඔවුන්ට හමුවෙනවා. සතිය යනු සිහිය පිහිටුවා ගැනීමයි. සතිසම්පජඤ්ඤය යනු එසේ සිහියෙන් සිටින අතරම, සිදුවන දේ පිළිබඳව නුවණින්, පැහැදිලිව තේරුම් ගැනීමයි.
මෙම සිහිය පුහුණු කරන විට, යම් සතුටක් ලැබීමට අප කොතරම් කාලයක් දුක් විඳිනවාද, කොතරම් මහන්සි වෙනවාද යන්න තමන්ටම තේරුම් යන්නට පටන් ගන්නවා. ලෞකික සැපයක් සිත තුළ පවතින්නේ ඉතා කෙටි මොහොතක් බව ප්රායෝගිකවම වැටහෙනවා.
මේ සත්යය තේරුම් ගැනීමට වයස බාධාවක් නොවේ. එයට අවශ්ය වන්නේ පරිණත භාවයයි. පරිණත භාවය (Pariṇata-bhāva) යනු ජීවිතයේ යථාර්ථය තේරුම් ගැනීමේ හැකියාවයි. එය ඇතැම් විට වයස අවුරුදු හතේදී, දහසයේදී හෝ ඕනෑම වයසකදී ඇතිවිය හැකියි. එය අප සංසාරයේ පුරුදු පුහුණු කළ දේවල් මත රඳා පවතිනවා.
බුද්ධ කාලයේදී අවුරුදු හතේදී රහත් වූ දරුවන් ගැන අප අසා තිබෙනවා. වර්තමානයේ වුවද, විවිධ ක්ෂේත්රවල අඩු වයසින් පුදුම දස්කම් දක්වන දරුවන් සිටිනවා. ඒ නිසා, ජීවිතයේ යථාර්ථය අවබෝධ කරගැනීමට වයස අදාළ නොවන බව ඔබට තේරුම් ගත හැකියි.
සිද්ධාර්ථ කුමරුගේ ගවේෂණය: සැබෑ සතුට කරා යන මග
ලෝක ඉතිහාසයේ මීට වඩා දෙයක් සෙවූ විශිෂ්ටතම පුද්ගලයා සිද්ධාර්ථ කුමාරයායි. එතුමා රජ සැප, කාන්තා ඇසුර ඇතුළු සියලු ලෞකික සැප සම්පත් උපරිමයෙන්ම වින්දා. එහෙත් ඒ සියල්ලේ නිසරු බව දැක, ගිහි ජීවිතය, ආදරය පවා අත්හැර සත්යය සොයා ගියා.
එතුමා ආලාරකාලාම, උද්දකරාමපුත්ත වැනි ගුරුවරුන් යටතේ අෂ්ට සමාපත්තීන් සහ ධ්යාන (Jhāna), එනම් ගැඹුරු සමාධි තත්ත්වයන්, උපදවා ගත්තා. නමුත් කාලයක් යද්දී ඒ ධ්යාන සුවය පවා එකම කෑමක් කනවා මෙන් එපා වන බව එතුමාට වැටහුණා. අපේ සිතට කොතරම් බලයක්, ශක්තියක්, හැකියාවක් ලැබුණත්, එය කිසිවකින් සෑහීමකට පත් වන්නේ නැහැ.
ඉන්පසු එතුමා වසර හයක් දුෂ්කර ක්රියා කළා. නමුත් එම ප්රතිපදාවත් නිවැරදි මග නොවන බව තේරුම් ගෙන, අන්ත දෙකම අත්හැරියා. එනම්, අධික ලෙස සැප විඳීම (කාමසුඛල්ලිකානුයෝගය) සහ අධික ලෙස ශරීරයට දුක් දීම (අත්තකිලමතානුයෝගය) යන අන්ත දෙකම ප්රතික්ෂේප කර, මධ්යම ප්රතිපදාව (Majjhimā Paṭipadā) හෙවත් මැද මාවතට පැමිණියා. ඒ ඔස්සේ ගමන් කර, ලොව්තුරා බුද්ධත්වයට පත් වුණා.
එතුමා සොයාගත්තේ සාමාන්ය සතුටක් නොවෙයි. එය වචනයෙන් විස්තර කළ නොහැකි, ධ්යානයක සතුටටත් වඩා එහා ගිය, ගැඹුරු නිවීමක්. බුදු දහමේදී මෙය නිවීම (Nibbāna) ලෙස හඳුන්වයි. එය සියලු දුක්, පීඩා, ආශාවන් සහ දැවීම් නැති වී යාමෙන් ලැබෙන පරම ශාන්තියයි. මෙම නිවීම ඇත්තේ තමන්ගේ සිත තුළමයි.
දර්ශනයක් ද? ප්රායෝගික මගක් ද?
මෙම මාර්ගය ප්රායෝගිකව අනුගමනය කිරීමෙන් ඔබට සැබෑම නිවීමක්, සැනසීමක් ලබාගත හැකියි. එවිට බුදුදහම යනු හුදෙක් දර්ශනයක්ද, ආගමක්ද, නැතිනම් බටහිර දාර්ශනිකයන්ගේ මෙන් වචනවලට සීමා වූ දෙයක්ද යන්න ඔබටම සනාථ කරගත හැකියි.
බුදුරජාණන් වහන්සේව ‘දාර්ශනිකයෙක්’ කියා ලේබල් ගැසීම කෙතරම් නුසුදුසු දැයි, උන්වහන්සේ දේශනා කළ ධර්මයේ සැබෑ අර්ථය ප්රායෝගිකව විඳින විට ඔබටම වැටහේවි. අනෙකුත් දාර්ශනිකයන් කියන දේවල් ප්රායෝගිකව කර, මෙවැනි ගැඹුරු සැනසීමක් ලැබිය හැකිදැයි ඔබේ සිතින්ම අවංකව විමසා බලන්න. එවිට ඔබට මෙම මාර්ගයේ ඇති ප්රායෝගික වටිනාකම වැටහේවි.
සිහිය ප්රායෝගිකව පුහුණු කරන්නේ කෙසේද?
මෙම මාවතේ ප්රායෝගිකව යෙදෙන විට, සිතේ සිතුවිලි නැති කිරීම අපගේ අරමුණ නොවිය යුතුයි. භාවනා කරන විට සිතුවිලි අඩු වීමක් ස්වභාවිකව සිදු වුවත්, අපගේ මූලික පරමාර්ථය විය යුත්තේ සිතුවිලි කෙරෙහි ඇති ඇලීම (rāga) සහ ගැටීම (paṭigha), එනම් ආසාව සහ ද්වේශය, අඩු කර ගැනීමයි.
අපේ ඇස, කන, නාසය, දිව, ශරීරය යන ඉන්ද්රිය දොරටු පහෙන්, ගංගා පහක් මුහුදට ගලන්නා සේ, නිරන්තරයෙන්ම අරමුණු අපේ සිතට ගලා එනවා. ඒ අතර ඇලෙන දේවල්, ගැටෙන දේවල් සහ උපේක්ෂා සහගත (මැදහත්) දේවල් තිබෙනවා. අපේ සිත නිරන්තරයෙන් කලඹවන්නේ, අපව පාලනය කරන්නේ, මේ ඇලීම් සහ ගැටීම් සහිත අරමුණුයි. සිහිය හෙවත් සතිය (Sati) යනු, මේවා එකින් එක හඳුනා ගැනීමට උපකාරී වන මෙවලමයි.
උදාහරණයක් ලෙස ආදරය ගනිමු. ඔබ යම් පුද්ගලයෙකුට දැඩි ලෙස ආදරය කරනවා නම්, ඒ නිසා දුක් විඳිනවා නම්, ඔබ කළ යුත්තේ ඒ ආදරය නමැති සිතුවිල්ල කෙරෙහි සිහිය පිහිටුවීමයි. ‘මම මොහුට/මැයට කොතරම් ඇලිලාද? සීයට 80ක්ද? 100ක්ද? 1000ක්ද?’ කියා නැවත නැවත සිහියෙන් දකින විට, එම ඇලීම ක්රමයෙන් අඩු වී යනවා. මෙය ක්ලේශ ප්රහාණය (Kilesa Pahāna) හෙවත් කෙලෙස් දුරු වීම ලෙස හඳුන්වයි.
මෙසේ ඇලීම දුරු වන විට, ඒ හා සම්බන්ධ වේදනාවද නැති වී යනවා. මෙසේ ප්රඥාවෙන් අවබෝධ කළ කෙනෙකුට, නැවත ආදරය වේශයෙන් ලෝකයේ ලස්සනම කෙනා පැමිණියත්, පිටසක්වළ ජීවියෙක් පැමිණියත්, ඒ සියල්ලේම ඇත්තේ එකම රටාවක් බව තේරුම් යන නිසා නැවත රැවටෙන්නේ නැහැ. ඔහු හෝ ඇය තමන් තෝරාගත් මාර්ගයේ නොසැලී ඉදිරියටම ගමන් කරනවා.
මෙම මූලධර්මය ආදරයට පමණක් නොව, ලිංගිකත්වය, වාහන, ඉඩම්, මුදල් වැනි ඔබ ආශා කරන සියලු දේටත්, ඔබ වෛර කරන සියලු දේටත් අදාළයි. ඔබ වැඩියෙන්ම ඇලෙන සහ ගැටෙන දේවල් කෙරෙහි සිහිය යොමු කර, ඒවායේ යථාර්ථය තේරුම් ගන්න. එවිට ලෝකයේ සත්ය ක්රියාවලිය ඔබටම අවබෝධ වේවි.
නිවීමේ සාමය: සිතේ යුද්ධය අවසන් කිරීම
ඔබේ සිතේ ඇති ඇලීම සහ ගැටීම, යුධ පිටියක සටන් කරන දෙපිරිසක් වැනියි. එම දෙපිරිසම ඉවත් කළ විට, යුධ පිටියේ සාමය උදාවන්නා සේ, ඇලීම සහ ගැටීම අඩු වන විට ඔබේ සිතේද පුදුමාකාර නිවීමක්, සාමයක් සහ නිදහසක් ඇති වෙනවා. ඔබ නිවසේ රණ්ඩු වූ අවස්ථාවක් මතක් කරගන්න.
ඒ වෙලාවේ සිතේ කොතරම් පීඩනයක්, තරහක්, වෛරයක් තිබුණාද? නමුත් රණ්ඩුව අවසන් වී, නිවී සැනසිල්ලේ සිටින විට කොතරම් සහනයක් දැනෙනවාද? අන්න ඒ වගේ තමයි, සිහිය භාවිතා කර, සිතුවිලි වලට ඇලීම සහ ගැටීම බලෙන් නැති කරනවා වෙනුවට ඒවා හඳුනාගෙන අවබෝධයෙන් අත්හරින විට, සිත පුදුමාකාර නිවීමකට පත් වෙනවා. එය දැනට, මෙන්ටෝස් ටොෆියක් කෑවා වැනි ක්ෂණික සහනයක් ලෙස උපකල්පනය කරන්න. ඔබ නිරන්තරයෙන් මෙසේ ප්රායෝගිකව යෙදුනොත්, ඔබට කොතරම් සැනසීමක් ලැබිය හැකිදැයි සිතා බලන්න.
නිගමනය: සැබෑ සතුට ඇත්තේ ඔබ තුළමය
මෙම සියලු කරුණු තුළින් ඔබට දැන් වැටහෙනවා ඇති, සැබෑ සතුට, නිවීම, සැනසීම යන මේ සියල්ල ඇත්තේ පිටත ලෝකයේ නොව, තමන් තුළම බව. එය තමන් විසින්ම ප්රායෝගිකව ඇති කරගත යුතු දෙයක් බව. මෙම අවබෝධයම ප්රඥාව (Paññā) හෙවත් නුවණ ලෙස හැඳින්වෙනවා. එම ප්රඥාව තව තවත් දියුණු වීමට නම්, මෙම කරුණු නිරන්තරයෙන් පුහුණු කළ යුතුයි.
‘තමන් ළඟමයි සතුට තියෙන්නේ’ යන මාතෘකාවට අදාළව ඔබට යම් අවබෝධයක් ලබාදීම මෙම ලිපියේ අරමුණ විය. ඔබට තව තවත් මෙම ආධ්යාත්මික මගෙහි දියුණුව ඇති කර ගැනීමට හැකි වේවා!
බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්රිවිධ රත්නයේ ආනුභාවයෙන්, මේ කරුණු ප්රායෝගිකවම පුහුණු කර, තමන් තුළින්ම සැබෑ සතුට, නිවීම සහ සැනසීම උදා කරගැනීමට ඔබට ශක්තිය, ධෛර්යය ලැබේවා!
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්රශ්න, ඔබගේ අවශ්යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
