තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!
අද මෙම ලිපියෙන් ඔබ සියලු දෙනා සමඟ සාකච්ඡා කිරීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ, තෙවැනි ඇස හෝ කුණ්ඩලිනී ශක්තිය වැනි ගැඹුරු ආධ්යාත්මික අත්දැකීම්, අප මෙහිදී කතා කරන විශේෂිත භාවනා ක්රමවලට අමතරව වෙනත් භාවනා ක්රම තුළින්ද අවදි කරගත හැකිද යන්න පිළිබඳවයි. මෙම කරුණ ගැන ඔබට පැහැදිලි අවබෝධයක් ලබා දීම මෙම ලිපියේ අරමුණයි.
වර්තමානය වන විට, අපගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ ‘තෙවැනි ඇස ප්රායෝගික භාවනා ක්රමය‘ සහ ‘බඹලොවට ප්රායෝගික භාවනා ක්රමය‘ යන භාවනා වල බොහෝ දෙනෙක් නිරත වෙමින් සිටිනවා. ඔවුන්ගෙන් බොහෝ පිරිසක් අප කියා දෙන දේ ප්රායෝගිකව අත්හදා බලමින්, තමන් තුළින්ම විවිධ අත්දැකීම් ලබාගෙන තිබෙනවා.
ඒ බව ඔවුන් අප සමඟ පෞද්ගලිකව බෙදාගෙන ඇති අතර, ඇතැම් විට ඔබත් ඒ අදහස් මෙම ලිපිවලට ලැබෙන ප්රතිචාර ඔස්සේ දැක ඇති. මේ අප කියා දෙන ප්රධාන සමථ භාවනා ක්රම දෙක පුහුණු කිරීමෙන් බොහෝ දෙනෙක් අප දේශනාවල සඳහන් කළ ආකාරයේ අත්දැකීම් අඩු වැඩි වශයෙන් ලබා තිබීම සතුටට කරුණක්.
බුදු දහමේ විවිධ භාවනා ක්රම සහ ඒවායේ ස්වභාවය
අද මාතෘකාවට අදාළව, අපගේ භාවනා ක්රම දෙකට අමතරව, වෙනත් භාවනා ක්රමවල යෙදෙන අයද අප හා සම්බන්ධ වී තිබෙනවා. පුදුමයට කරුණ නම්, ඔවුන් පුරුදු කරන්නේ වෙනත් භාවනා ක්රම වුවත්, ඔවුන් ලබන ශාරීරික හා මානසික අත්දැකීම්, අපගේ භාවනා ක්රමවල යෙදෙන අයට ලැබෙන අත්දැකීම් වලට බොහෝ සෙයින් සමාන වීමයි. එබැවින්, සියලු දෙනාගේම අවබෝධය පිණිස, වෙනත් භාවනා ක්රම තුළින්ද මෙවැනි අත්දැකීම් ලැබිය හැකි බව පැහැදිලි කිරීම මගේ අරමුණයි.
බෞද්ධ දර්ශනය සහ ත්රිපිටකය තුළ විවිධාකාර භාවනා ක්රම රාශියක් අපට හමුවෙනවා. නිදසුනක් ලෙස, බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද සමථ භාවනා ක්රම හතළිහක් පමණ තිබෙනවා. සමථ යනු සිතේ තාවකාලික සන්සුන් බවක්, එකඟතාවයක් ඇති කරගැනීමයි. අභිධර්මය හෝ පූජ්ය රේරුකානේ චන්දවිමල නාහිමියන්ගේ ග්රන්ථ පරිශීලනය කිරීමෙන් ඔබට මේ පිළිබඳව වැඩිදුරටත් දැනගත හැකියි.
මේ අතරින් අප බොහෝ දෙනෙක් දන්නා භාවනා ක්රම කිහිපයක් තිබෙනවා. ඒවා නම් දස අනුස්සති භාවනා ලෙස හැඳින්වෙන:
- බුද්ධානුස්සතිය
- ධම්මානුස්සතිය
- සංඝානුස්සතිය
- සීලානුස්සතිය
- චාගානුස්සතිය
- දේවතානුස්සතිය
- මරණානුස්සතිය
- කායගතාසතිය
- ආනාපානසතිය
- උපසමානුස්සතිය
මේවා වැනි විවිධ භාවනා ක්රම රාශියක් බුදු දහම තුළ අන්තර්ගතයි.
වචන මෙනෙහි කිරීමේ රහස: සමථ භාවනාවේ පොදු ලක්ෂණය
මෙම භාවනා ක්රම විවිධ පුද්ගලයන්ගේ චරිත ලක්ෂණ අනුව බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් දේශනා කර තිබෙනවා. නිදසුනක් ලෙස:
- ශ්රද්ධා චරිත ඇති අයට බුද්ධානුස්සති භාවනාව.
- රාග චරිත ඇති අයට අසුභ භාවනාව.
- ද්වේශ (තරහ) චරිත ඇති අයට මෛත්රී භාවනාව.
මෙලෙස අභිධර්මයේ විවිධ චරිත සඳහා සුදුසු භාවනා ක්රම වෙන් කර තිබෙනවා. නමුත් අද මා අවධානය යොමු කරන්නේ චරිත ලක්ෂණ ගැන නොව, මෙම භාවනා ක්රමවල පොදු ස්වභාවය පිළිබඳවයි.
උදාහරණයක් ලෙස, යම් පුද්ගලයෙක් බුද්ධානුස්සති භාවනාව වැඩීමට තීරණය කරනවා යැයි සිතමු. එහි එක් ක්රමයක් නම්, “බුද්ධ, බුද්ධ…” යන වචනය නැවත නැවත මෙනෙහි කිරීමයි. මෙය අපගේ ‘තෙවෙනි ඇස’ භාවනාවේදී “හිස්” යන වචනය මෙනෙහි කරනවාට සමානයි.
මෙසේ “බුද්ධ” යන වචනය මෙනෙහි කිරීමෙන් හෝ බුදුගුණයක් වන ‘අරහං’ යන ගුණය ගැන සිතීමෙන් වැඩෙන්නේ කුමක්ද? එය තනිකරම සමථ භාවනාවයි. එනම්, සිතේ තාවකාලික එකඟතාවයක් පමණයි. මෙයින් විදර්ශනා, එනම් දේවල් පවතින සැටියෙන් දැකීමේ ප්රඥාව, වැඩෙන්නේ නැහැ.
මෛත්රී භාවනාවේදී හෝ අසුභ භාවනාවේදී පවා අප කරන්නේ වචන මාලාවක් හෝ සංකල්පයක් මෙනෙහි කිරීමයි. අපගේ ප්රායෝගික අත්දැකීමට අනුව, මෙසේ වචන මෙනෙහි කරන සියලුම භාවනා ක්රම අයත් වන්නේ සමථ භාවනාවටයි. බොහෝ දෙනා සිතා සිටියත්, මෙවැනි ක්රම වලින් පමණක් කෙලින්ම නිර්වාණයට, එනම් සියලු දුකින් නිදහස් වීමට, යා නොහැකියි. එය කළ හැක්කේ සිත සමාධිගත කරගැනීම සඳහා මූලික පියවරක් ලෙස පමණයි.
භාවනා කරන විට තරහ සහ රාගය වැඩි වෙනවාද? සත්යය හඳුනාගනිමු
සමථ භාවනාවේ යෙදෙන විට, විශේෂයෙන්ම යම් කෙලෙස් ගතියක් යටපත් කිරීමට එය වඩන විට, අපූරු සංසිද්ධියක් සිදු වෙනවා. උදාහරණයක් ලෙස, අධික තරහවක් ඇති කෙනෙක් මෛත්රී භාවනාව වඩන විට, මුල් කාලයේදී තරහව අඩුවී යන බවක් දැනේ. නමුත්, කාලයක් යන විට, පුදුම සහගත ලෙස, කුඩා දෙයකටත් පෙරට වඩා තරහ යන බවක් දැනෙන්නට පටන් ගන්නවා.
ඇත්තෙන්ම මෙය තරහ ‘වැඩි වීමක්’ නොවේ. මෙය, භාවනාව නිසා සිත එකඟ වීමෙන්, පෙරදී නොපෙනුණු සියුම් තරහ සිතුවිලි පවා දැන් මනාව ‘පෙනෙන්නට’ පටන් ගැනීමයි. අපේ සිහිය වැඩි නිසා, කුඩා තරහක් පවා ලොකුවට දැනෙනවා. මෙය රාගය සඳහා අසුභ භාවනාව වඩන විටත් ඒ ආකාරයෙන්ම සිදු වෙනවා. මුලදී රාගය අඩු වී, පසුව රාගික සිතුවිලි වැඩිපුර පෙනෙන්නට පටන් ගන්නවා.
මෙවැනි අවස්ථාවක කළ යුත්තේ කුමක්ද?
එය ඉවසීමෙන් හා මැදහත් සිතින්, එනම් උපේක්ඛා ගුණයෙන් යුතුව හඳුනාගෙන, භාවනාව අත් නොහැර ඉදිරියටම කරගෙන යාමයි. එම අසීරු කාලය ටික කලකින් පහව ගොස්, සිත නැවතත් ගැඹුරු සමථයකට, එනම් සන්සුන් බවකට පත් වෙනවා. එවිට රාගය හෝ ද්වේශය ඇවිස්සෙන්නේ නැති, ඍෂිවරුන්ගේ මට්ටමට සමාන මානසික තත්ත්වයක් ඇති කරගැනීමට හැකියාව ලැබෙනවා.
සමථයෙන් ඔබ්බට: විදර්ශනාවෙන් සසර දුකින් එතෙර වීම
සියලු සමථ භාවනා ක්රම, එනම් බුද්ධානුස්සතියේ සිට අසුභ භාවනාව දක්වා, වචන මෙනෙහි කිරීමෙන් සිදු වන්නේ එකම දෙයකි. එය හරියට කැළඹුණු වතුර සහිත විලක් වැනියි. භාවනාවෙන් කරන්නේ ඒ විලේ මඩ තාවකාලිකව පතුලට බස්සවා, ජලය නිසල කිරීමක් පමණයි. එනම්, අපේ සිතේ කෙලෙස් තාවකාලිකව යටපත් කිරීමක් පමණයි.
මෙම සන්සුන් වූ, එකඟ වූ සිත තුළ, තෙවැනි ඇස අවදිවීම, කුණ්ඩලිනී ශක්තිය අවදිවීම, ආලෝක සංඥා දැකීම, ශරීරය ගල් වෙනවා වැනි දැනීම්, ධ්යානගත වීමේදී දැනෙන සැපය හා සතුට වැනි අත්දැකීම් ඇතිවිය හැකියි. ආනාපානසති භාවනාව වඩන කෙනෙකුට වුවද, කාලයක් යන විට මෙවැනි අත්දැකීම් ලැබෙන්නට පුළුවන්. මේ සියල්ල සමථය දියුණු වීමේ ලක්ෂණයි.
නමුත් මෙතනින් නතර වීම, හරියට විලේ මඩ යට ගිය පමණින් සතුටු වෙනවා වැනිය. සැබෑ ප්රඥාව ලබා ගැනීමට නම්, එතැනින් එහාට යා යුතුයි. ඒ සඳහා විදර්ශනා භාවනාවට යොමු විය යුතුයි. විදර්ශනාව යනු ‘විශේෂයෙන් දැකීම’ නොහොත් යථාර්ථය දැකීමේ ප්රඥාවයි.
එය වැඩෙන්නේ, හටගන්නා සෑම සිතුවිල්ලක්ම, වේදනාවක්ම, හැඟීමක්ම සිහියෙන්, එනම් සති යෙන් යුතුව හඳුනාගෙන, එහි ඇති ඇලීම හා ගැටීම දකිමින්, ඒ සියල්ලේ අනිත්ය ස්වභාවය අවබෝධ කරගැනීමෙනුයි. සංසාර දුකින් එතෙර වීමට, එනම් නිබ්බාන අවබෝධයට මඟ විවර වන්නේ විදර්ශනාවෙන් පමණි.
ඔබේ භාවනා ගමනේ මීළඟ පියවර: හැරමිටියෙන් ඇවිදීමට
මෙම සියලු භාවනා ක්රම, අපට නැගිට සිටීමට උපකාර වන ‘හැරමිටියක්’ වැනි යැයි සිතන්න. කුඩා දරුවෙක් හැමදාම දණ ගාන්නේ නැහැ. ඔහු ටික කලකින් නැගිට ඇවිදින්නට පටන් ගන්නවා. ඒ ආකාරයට, එකම සමථ භාවනාවක ජීවිත කාලය පුරාම නිරත වීම, හරියට හැමදාම දණ ගාගෙන ඉන්නවා වැනියි. එයින් එක තැන පල් වීමක් පමණයි සිදු වන්නේ. හැරමිටිය අවශ්ය වන්නේ නැගිටින තුරු පමණයි. නැගිට්ටාට පසුව, එය අතහැර අප විසින්ම ගමන් කළ යුතුයි.
එබැවින්, ඔබට කැමති ඕනෑම භාවනා ක්රමයක් හැරමිටියක් ලෙස භාවිතා කරන්න. ඔබේ සිත සන්සුන් වී, අප ඉහත සඳහන් කළ ආලෝක සංඥා, ශරීරයේ දැනීම් වැනි සමථයේ ලක්ෂණ පහළ වන විට, ඔබ නිවැරදි තැනට පැමිණ ඇති බව වටහාගන්න. අන්න ඒ මොහොතේ සිට, එම එකඟ වූ සිත උපයෝගී කරගෙන, විදර්ශනාවට යොමු වන්න.
අපගේ දේශනා හෝ වෙනත් නිවැරදි මඟ පෙන්වීම් තුළින්, හිතේ ස්වභාවය, එනම් ඇලීම හා ගැටීම, හඳුනාගනිමින් ඉදිරියට යන්න. එවිට ඔබට මෙම ආධ්යාත්මික ගමනේ අතරමං නොවී, ස්ථිර වශයෙන්ම ඉදිරියට යාමට හැකියාව ලැබෙනු ඇත. මේවා මහා ලොකු දේවල් නොව, එක තැන පල් නොවී ඉදිරියට යා යුතු මාර්ගයක පියවරවල් පමණි.
අවසාන වශයෙන්: ඔබගේ ප්රඥාව අවදි කරගැනීමට ආශිර්වාදයක්
මෙම ලිපියෙන් ඔබට අනෙකුත් භාවනා ක්රම තුළින්ද තෙවෙනි ඇස වැනි අත්දැකීම් ලැබිය හැකි බවත්, ඒ සියල්ලේම පාහේ පොදු පදනම සමථ භාවනාව බවත්, සැබෑ විමුක්තිය සඳහා විදර්ශනාවට යොමු විය යුතු ආකාරයත් පිළිබඳව පැහැදිලි අවබෝධයක් ලැබෙන්නට ඇතැයි මම විශ්වාස කරමි. වැරදි වැටහීම් වලින් මිදී, ප්රායෝගික අත්දැකීම තුළින් මේ සත්යය වටහා ගන්න.
බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්රිවිධ රත්නයේ ආනුභාවයෙන්, සියලු භාවනා ක්රමවල ස්වභාවය නිවැරදිව වටහාගෙන, තමන්ගේ ආධ්යාත්මික ගමන නිවැරදි මඟ ඔස්සේ ඉදිරියටම ගෙන යාමට ඔබට අවශ්ය ප්රඥාව අවදි වේවායි මම ආශිර්වාද කරමි.
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්රශ්න, ඔබගේ අවශ්යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
