තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!
අපගේ ආධ්යාත්මික ගමනේදී සිතේ සිතුවිලි හඳුනාගෙන, ඒ ඔස්සේ මධ්යස්ථ භාවයට පත්වන ආකාරය ගැන අපි මීට පෙර සාකච්ඡා කර තිබෙනවා. ඇතැම් අය ගුරුවරයෙක් යටතේ හෝ ස්වයං ප්රඥාවෙන් යුතුව මෙම මධ්යස්ථ මතධාරී තත්ත්වයට පත්වෙනවා. නමුත්, කිසිදු ප්රායෝගික පුහුණුවක් නොමැතිව, හුදෙක් අසන දේ පමණක් මත තබාගෙන සිටින විශාල පිරිසකුත් අප අතර සිටිනවා. ඒ අතර මාරයාගේ බලපෑමට හසුවූවන් වැනි විවිධාකාර පුද්ගලයින්ද සිටිනවා.
අද අප සාකච්ඡා කරන්නේ, අපට ජීවිතයේදී හමුවන, ඇතැම් විට විශ්වාස කිරීමට පවා අපහසු කරුණු හමුවේ අපගේ මනස කළමනාකරණය කරගන්නා ආකාරයයි. බුදු දහම, ත්රිපිටකය, අටුවා, ටීකා, ඉතිහාසය, පුරාවිද්යාව, විශ්ව ශක්තිය, කුණ්ඩලිනී ශක්තිය, පංච අභිඥා, තෙවැනි ඇස, දෙවිවරු, බ්රහ්මයින්, යක්ෂ-නාග-ගාන්ධර්ව වැනි කොට්ඨාස, අපාය, චිත්ත-චෛතසික-රූප-නිබ්බාන වැනි අභිධර්ම කරුණු දක්වා විහිදෙන පුළුල් පරාසයක දැනුම් පද්ධතියක් අප ඉදිරියේ තිබෙනවා.
මේ කරුණු හමුවේ, විශේෂයෙන්ම අපේ බෞද්ධ හෝ අන්යාගමික සමාජය තුළ, රුවන්වැලිසෑය හෝ සීගිරිය වැනි ඓතිහාසික නිර්මාණ ගැන හෝ ආධ්යාත්මික සංකල්ප ගැන ඇසීමේදී, ‘මේවා අමු ටොම් පච’, ‘අතිශෝක්තියක්’, ‘බොරුවක්’ වැනි සිතුවිලි ඇතිවීම සාමාන්ය මිනිස් ස්වභාවයක්. නමුත් මේ සිතුවිලි ඔබට මානසික පීඩනයක්, ව්යාකූලත්වයක් හෝ දරාගත නොහැකි තත්ත්වයක් බවට පත්වෙනවා නම්, එය ගැටලුවක්.
වර්තමානයේ සමාජ මාධ්ය තුළ, යම් දේශනාවක අදහස් දක්වන තැන් (comment section) බැලුවහොත් මෙවැනි ගැටුම්කාරී අදහස් දරන, තර්ක කරන, වාද කරන පුද්ගලයින් කොතෙකුත් සිටිනවාදැයි ඔබට පෙනේවි. මෙම තත්ත්වය බොහෝ විට තරහව, ද්වේශය සහ ගැටීම ඇතිවීමට හේතු වෙනවා.
ප්රත්යක්ෂ නොකළ දේ: තෙවැනි ඇස සහ දෘෂ්ටි ගැන්වීමේ අභියෝගය
උදාහරණයක් ලෙස, අපගේ දේශනා මාලා තුළින් හඳුන්වා දුන් ‘තෙවැනි ඇස’ ප්රායෝගික භාවනා වැඩසටහන සලකා බලමු. මෙම භාවනාව ප්රායෝගිකව වඩන බොහෝ දෙනෙක් ආලෝක සංඥා (භාවනාවේදී මනසට පෙනෙන ආලෝකයන්) මට්ටමට පැමිණ තිබෙනවා. තවත් පිරිසක් එතැනින් ඔබ්බට ගොස් චිත්රරූප (මනසින් දකින පැහැදිලි රූප) දකින මට්ටමටත්, සමහරුන් තෙවැනි ඇස අවදි කරගත් මට්ටමටත් පැමිණ තිබෙනවා. ඔවුන්ට එය සත්යයක්.
නමුත්, මෙම හැකියාව ලබාගැනීමට නොහැකි වූ හෝ ඒ ගැන සැක සිතන අය ‘ඕවා ඇස් දෙක වහගෙන දකින හීන’, ‘මානසික රෝගයක්’ යැයි පවසනවා. ඇතැම් විට බටහිර වෛද්ය විද්යාවේ එන මානසික රෝගී තත්ත්වයක නමක් පවා අලවා, මාරයාගේ උත්සාහය මෙන් එය ප්රතික්ෂේප කරනවා. මෙය දෘෂ්ටි ලෙස හැඳින්වෙන, එනම්, යම් දෙයක් පිළිබඳව තදින් ගොඩනගාගත් මතවාදයක සිරවීමකි.
කෙනෙකුට පෙර සංසාරයේ පුරුදු කළ පිනක් නිසා මේ ආත්මයේදී තෙවැනි ඇස වැනි හැකියාවක් අවදි කරගැනීමට ඉඩ තිබුණත්, ‘ඕවා බොරු හීන’ යන දෘෂ්ටිය නිසාම ඔහුට ඒ අවස්ථාව මඟහැරී යා හැකියි. අප මීට පෙර ‘දෘෂ්ටි රාමු සීමා’ ගැන කළ දේශනාවේදී මේ ගැන පැහැදිලි කළා. මේ නිසාම, තෙවැනි ඇස පුහුණු කළ නොහැකි අයට අපි ‘බඹලොවට ප්රායෝගික භාවනාව’ වැනි පළමු ධ්යානයේ සිට සතරවන ධ්යානය දක්වා යා හැකි වෙනත් භාවනා ක්රමද කියා දී තිබෙනවා.
මතවාදයන්ගේ උගුල: බුදුන් වැඩියත් නොවිසඳෙන ප්රශ්න
අපේ සමාජය තුළ විවිධාකාර මතධාරීන් සිටිනවා. සමහරු බුදුරජාණන් වහන්සේ ලංකාවේ බුදු වූ බව පවසන අතර, තවත් අය දඹදිව, නේපාලයේ ඉපදී බුදු වූ බව පිළිගන්නවා. මේ මතවාද කොතරම් බලවත්ද යත්, අද බුදුරජාණන් වහන්සේ නැවත පහළ වුවද, ඇතැම් විට මේවා විසඳීමට නොහැකි වනු ඇත.
පූජ්ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්රී නායක හිමිපාණන් වරක් නිකාය භේදය ගැන අපූරු දෙයක් පැවසුවා. උන්වහන්සේ සඳහන් කළේ, බුදුන් වහන්සේ අද වැඩම කළහොත්, උන්වහන්සේ සිවුර පොරවා සිටින ආකාරය අනුව එක් එක් නිකාය උන්වහන්සේව පිළිගැනීමට හෝ ප්රතික්ෂේප කිරීමට ඉඩ ඇති බවයි.
උදාහරණයක් ලෙස, උන්වහන්සේ දෙවුරම වැසෙන සේ සිවුර පොරවා (දෙව්රම් පොරවා) පැමිණියහොත් රාමඤ්ඤ නිකාය පිළිගත්තද, සියම් හෝ අමරපුර නිකාය පිළිනොගැනීමට ඉඩ ඇති බවත්, එක් උරහිසක් පමණක් වැසෙන සේ (ඒකාංශකව) පැමිණියහොත් අනෙක් නිකායන් පිළිගැනීමට ඉඩ ඇති බවත් උන්වහන්සේ පැවසුවා. බලන්න, මිනිසුන් තමන් විසින්ම ගොඩනගාගත් මතවාද සහ රාමු තුළ කෙතරම් සිරවී සිටිනවාද කියා! මේ සියලු මතවාද නිවැරදි කිරීමට උත්සාහ කිරීම නිරර්ථක දෙයක්. මන්ද, එයින් නිවැරදිව ගොඩයන්නේ ඉතා ස්වල්ප දෙනෙක් පමණයි.
විසඳුම: විශ්වාසය සහ අවිශ්වාසය අතහැර මධ්යස්ථ වන්න
ඔබට විශ්වාස කිරීමට අපහසු කාරණා නිසා මානසිකව පීඩනයක්, වේදනාවක් දැනෙනවා නම්, එයට විසඳුම කුමක්ද? යමෙකු ඔබට ආදරය කරන විට දැනෙන හැඟීමත්, ඒ කෙනා ඔබව දමා ගිය විට දැනෙන වේදනාවත් ඔබට දැනෙන්නේ කොතැනටද? සමහරු පපුවට, හදවතට, මොළයට හෝ හිතට යැයි කියාවි.
කෙසේ හෝ වේවා, ඒ වේදනාව සැබෑවක්. ආර්ථික, දේශපාලන ප්රශ්න, බුදු දහමේ හෝ ඉතිහාසයේ ඇති ‘අතිශෝක්ති’ යැයි ඔබ සිතන කාරණා නිසා ඇතිවන පීඩනයත් එසේමයි.
මෙයට ප්රායෝගික විසඳුම මෙයයි: ඒ සියලු කාරණා අතහරින්න. ඒවාට ඇලෙන්නට හෝ ගැටෙන්නට යන්න එපා. සරලවම කිවහොත්, විශ්වාස කරන්නටවත්, අවිශ්වාස කරන්නටවත් උත්සාහ නොකරන්න. ඒ වෙනුවට, ‘ඒක වෙන්නත් පුළුවන්, නොවෙන්නත් පුළුවන්’ යන මැද තැනට එන්න. මෙයයි මධ්යස්ථ භාවය.
- අපායක් තියෙන්නත් පුළුවන්, නැති වෙන්නත් පුළුවන්.
- දිව්ය ලෝකයක් තියෙන්නත් පුළුවන්, නැති වෙන්නත් පුළුවන්.
- බුදුරජාණන් වහන්සේට ඍද්ධි ප්රාතිහාර්ය තිබෙන්නත් පුළුවන්, නැති වෙන්නත් පුළුවන්.
මෙම උපදේශය, දැඩි මතවාදවල එල්බගෙන, අන්තගාමී වී, මානසිකව පීඩා විඳින අයට පමණයි. ශ්රද්ධාවෙන් යුතුව මේවා පිළිගන්නා අයට හෝ භාවනාවෙන් ප්රත්යක්ෂ කරගත් අයට මෙය ගැටලුවක් නොවේ. මන්ද, ඔවුන් ඒ ගැන පීඩනයකින් තොරව, තමන් තුළින්ම සත්යය වටහාගෙන, ඒ වන විටත් යම් මධ්යස්ථ භාවයකට පැමිණ සිටිනවා.
නිවනට මඟ අවුරන දෘෂ්ටි: මධ්යස්ථ භාවය අත්යවශ්ය ඇයි?
මෙවැනි මධ්යස්ථ භාවයකට පත් නොවී, දැඩි දෘෂ්ටි දරාගෙන සිටින තාක් කල්, නිවන අවබෝධ කිරීම අතිශයින්ම අපහසුයි. බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ සතර සතිපට්ඨානය වැනි නිර්වාණගාමී ප්රතිපදාවේ අරමුණ සියලු බැඳීම් වලින් මිදීමයි.
නිවන යනු, බුදු දහමේ ඉගැන්වෙන උතුම් විමුක්තියයි. එහි සරල අරුත නම්, සියලු දුක්ඛ (දුක්ඛ – ගැඹුරු අතෘප්තිකර බව) නැතිවීමයි. මෙය සාක්ෂාත් කරගැනීමට නම්, ‘සියලු රාමු, දෘෂ්ටීන් සහ මතවාද’ වලින් තොර මනසක් අවශ්යයි. එසේ නොමැතිව, නිවනට යාමට නොහැකියි.
නිවන සොයන කෙනා, බුදුන් ඉන්දියාවේද ලංකාවේද ඉපදුනේ කියා වාද කිරීමෙන්, බුදුන්ට ඍද්ධි බලය තිබුණාද නැද්දැයි තර්ක කිරීමෙන්, ‘විද්යාවෙන් ඔප්පු නොවන තුරු සියල්ල මිථ්යාවන්’ යැයි සිතීමෙන් වැළකිය යුතුයි. මෙවැනි අන්තගාමී දෘෂ්ටියක් දරාගෙන සිටින විට, ඒ දෘෂ්ටියම ඔහුගේ ගමනට බාධාවක් බවට පත්වෙනවා. එය තමා විසින්ම තම මඟ අවහිර කරගැනීමක්.
ප්රායෝගික උපදේශය සහ අවසාන ආශිර්වාදය
සංයුත්ත නිකායේ දේවතා සංයුත්තය වැනි සූත්රවල දෙවිවරුන් පැමිණ ප්රශ්න ඇසූ බවත්, ප්රේත වස්තු, විමාන වස්තු වැනි ග්රන්ථවල අපාය සහ දිව්යලෝක ගැනත් සඳහන් වෙනවා. මේවා විශ්වාස කිරීමට ඔබට අපහසු විය හැකියි. අපායක් නැතැයි සිතන තරුණයින් අද සමාජයේ සිටිනවා.
ඔවුන්ට බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙසේ සිතන්නට යෝජනා කරනවා: ‘හරි, අපායක් නැතැයි සිතමු. නමුත්, බැරිවෙලාවත් අපායක් තිබුණොත්, මා කරන මේ නරක ක්රියා නිසා මට එහි විඳවන්නට සිදු නොවේද?‘ මෙවැනි ප්රායෝගික චින්තනයක් තුළින් වුවද, අපට වැරදි ක්රියාවලින් මිදී සිටිය හැකියි.
ඔබට යම් ඉගැන්වීමක් විශ්වාස කළ නොහැකි නම්, ඒ ගැන තර්ක කරමින්, ගැටෙමින් මානසික පීඩනයක් ඇති කරගන්නවා වෙනුවට, මධ්යස්ථ භාවය ප්රගුණ කරන්න. එය ඔබට සහනයක් වනු ඇත. මෙම කාරණා ප්රායෝගිකවම ජීවිතයට ගලපා ගැනීමට ඔබට බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්රිවිධ රත්නයේ ආශිර්වාදය ලැබේවා!
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්රශ්න, ඔබගේ අවශ්යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
