කෙලෙස් අඩු වෙලාද කියලා දැනගන්න...!

තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!

අපගේ මෙම ආධ්‍යාත්මික ගවේෂණයේදී, අපි ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කරන්නේ විදර්ශනාව, එනම් ගැඹුරු අවබෝධය තුළින් සසර දුකින් එතෙර වීම සඳහායි. මෙහිදී තමන්ගේ සිතේ ඇතිවන සිතුවිලි හඳුනා ගැනීම, ඒවායේ ඇති කෙලෙස් ස්වභාවය තේරුම් ගැනීම සහ සිහිය දියුණු කරගනිමින් ඉදිරියට යන ආකාරය පිළිබඳව අපි දීර්ඝව කතා කර තිබෙනවා.

ඔබ මේ ඉගැන්වීම් සමග ප්‍රායෝගිකව සම්බන්ධ වුණා නම්, ඔබේ සිතේ ස්වභාවය, එහි ඇතිවන රාගය, ද්වේශය, මෝහය වැනි අපිරිසිදු සිතුවිලි සහ හොඳ-නරක යන සියල්ල හඳුනාගැනීමට ඔබට අවස්ථාව ලැබෙන්නට ඇති. මෙම ගමන තුළ බොහෝ දෙනෙක් තමන්ගේ සිතේ ඇති දැඩි ආශාව (රාගය), තරහව (ද්වේශය), පාලනය කරගත නොහැකි අවස්ථා, ඊර්ෂ්‍යාව, ක්‍රෝධය, වෛරය වැනි කරදරකාරී සිතුවිලි තමන් විසින්ම අධ්‍යනය කර ප්‍රායෝගිකව තේරුම් ගෙන තිබෙනවා.

ඔබේ ප්‍රගතිය මැන බලන්නේ කෙසේද? අතීතය සහ වර්තමානය සසඳා බලමු

මෙම ඉගැන්වීම් මාලාව ආරම්භයේ සිට මේ දක්වා ඔබ ලබාගත් අවබෝධය කුමක්ද? ඒ අවබෝධය ඔබ ලබාගත්තේ කෙසේද? මේ ගැන ඔබටම දැන් තීරණය කළ හැකියි. ඒ කෙසේද? ඔබේම සිත දෙස බලා, ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් තුළින් ඔබේම මනසේ මට්ටම ඔබ දැන් තේරුම් ගෙන ඇති. ‘මගේ සිත කෙතරම් කිලිටිද? කෙතරම් කැත සිතක්ද?’ යන්නත්, එය පාලනය කළ හැකිද නොහැකිද යන්නත් සිහිය පැවැත්වීම තුළින් ඔබ වටහාගෙන ඇති.

මෙහිදී අප භාවිතා කළේ සති සම්පජඤ්ඤය ලෙස බුදු දහමේ හඳුන්වන, සිහිය සමග යෙදෙන ප්‍රඥාවයි. මේ ලබාගත් අවබෝධය තමයි මේ ගමනේ වැදගත්ම දේ. ඒ අවබෝධයත් සමඟ ඔබ මෙතෙක් ආ ගමන දෙස බලන්න. ඔබ පෙර සිටියාට වඩා වෙනස් චරිතයක්ද? ඔබේ සිතේ පැවති ඇතැම් සිතුවිලි දැන් නැතිවී ගොස් හෝ අඩුවී ගොස් තිබේද? නැතහොත් ඒවා වැඩිවී හෝ පාලනයෙන් තොරවී තිබේද? මේ සියල්ල ඔබටම ප්‍රායෝගිකව විමසා බැලිය හැකියි. මෙයයි ප්‍රායෝගික බුදු දහම කියන්නේ. මීට වසර 2500 කට පෙර බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළේ මේ ප්‍රායෝගික ධර්මතාවයයි. එය ප්‍රායෝගිකව අත්නොදකින තාක් කල් අපට කිසිවක් තේරුම් ගත නොහැකියි.

සිත තේරුම් ගැනීම යනු ලෝකය තේරුම් ගැනීමයි

යම් අයෙක් තම සිත තේරුම් ගත්තා යනු, ඔහුට හෝ ඇයට මේ ලෝකය ගැන අමුතුවෙන් ඉගෙන ගැනීමට දෙයක් ඉතිරි නොවන බවයි. තමාගේ සිත තේරුම් ගැනීම, මුළු මිනිස් වර්ගයම තේරුම් ගත්තා හා සමානයි. එවැනි කෙනෙකුට මනෝවිද්‍යාව වැනි විෂයයන් ගැන විශේෂ පාඨමාලා හැදෑරීමේ අවශ්‍යතාවයක් නැහැ. රැකියාවක් සඳහා සහතිකයක් අවශ්‍ය නම් මිස, එසේ නොමැතිව, තම සිත අවබෝධ කරගත් කෙනාට මේ ලෝකයේ සෑම දෙයක්ම තේරුම් ගැනීමේ හැකියාව ලැබෙනවා. තමාට එය ප්‍රත්‍යක්ෂ වූ පසු, ඒ දැනුම තවත් කෙනෙකුට කියා දීමේ අයිතියද බුදු දහම තුළ ඔහුට ලැබෙනවා.

ඔබේ කෙලෙස් ඇත්තටම අඩුවෙලාද? මෝහයේ අඳුරෙන් මිදීම

අද අපේ මාතෘකාව වන්නේ, ‘මගේ කෙලෙස් අඩු වෙලාද?’ යන්න තේරුම් ගන්නේ කෙසේද යන්නයි. අපි ඔබට කියා දුන් ‘නිශ්ශබ්දව සිත දෙස බලන්න’ වැනි ප්‍රායෝගික භාවනා තුළින් ඔබ ලැබූ අත්දැකීම් දෙස බලන්න. (මෙහිදී මම සතර සතිපට්ඨානය වැනි පාලි වචන භාවිතා නොකළේ, ක්‍රියාවලිය ප්‍රායෝගිකව තේරුම් කර දීමටයි). ඔබ පෙර සිටි චරිතයමද අදත් ඉන්නේ? ඔබේ රාගය, එනම් දැඩි ආශාවන් අඩු වෙලාද? සමහරු තවමත් රාගය හඳුනා ගනිමින් සිටිනවා. තවත් සමහරු තමන්ට රාගය තිබෙන බව දැන්වත් පිළිගන්නා තැනට පැමිණ තිබෙනවා.

ඔවුන් මෙසේ සිතනවා: ‘මම භාවනා කරන්න, සිහිය පවත්වන්න පටන් ගත්තත්, මගේ සිතේ රාගය තවම තියෙනවා. ලිංගිකත්වය, සුව විඳීම වැනි දේවල මම තවමත් යෙදෙනවා. නමුත් මෙතරම් කාලයක් මා තුළ රාගය කියන දෙයක් තිබෙන බවවත් මට හඳුනාගන්න බැරි වුණා.’

මෙසේ තමන්ගේ වැරදි හඳුනාගන්නට නොදී අපව අඳුරේ තබන්නේ මෝහය නම් වූ මානසික සාධකයයි. බුදු දහමේදී රාග, ද්වේශ වැනි අකුසලයන් පවා හඳුනා ගැනීමට නොදී මනස වසා දමන ප්‍රධානම හේතුව ලෙස මෝහය, එනම් මුලාව හෝ නොදැනුවත්කම හඳුන්වයි. එය හරියට කළු අන්ධකාරයක් හෝ ඝන මීදුමක් වගේ. බොහෝ දෙනෙක් දැන් පවසන්නේ, ‘ස්වාමීන් වහන්ස, මගේ ඇතුළේ මෙච්චර නරක සිතුවිලි, ඊර්ෂ්‍යාව, තරහව තිබුණා කියලා මට මෙච්චර කල් තේරුණේ නෑ. සිහිය පවත්වන්න ගත්තට පස්සේ තමයි මේවා වැරදි කියලා තේරුණේ.’ තව කෙනෙක් දියුණු වෙනකොට ඊර්ෂ්‍යා කිරීම, ඔවුන්ට වළ කැපීම වැනි දේවල් තමන් ළඟ තිබූ බව ඔවුන් දැන් හඳුනාගෙන තිබෙනවා.

‘මම මේ දේවල් වැරදියි කියලා දැනගෙන දැන් මාස කිහිපයක්, සමහරවිට අවුරුද්දක් හෝ දෙකක් වෙනවා. හැබැයි තවම මේ ක්ලේශයන්, ඒ කියන්නේ මේ මානසික කුණුගොඩ අඩු වෙලා නෑ. මම තාම ඒවට අහුවෙනවා. ඒත් අඩුම තරමේ, මං ළඟ මෙහෙම නරක දේවල් තියෙනවා කියලා මම දැන් දන්නවා.’ මේක තමයි ප්‍රායෝගිකත්වය.

ඒ පුද්ගලයා තමන්ගේ මෝහ අන්ධකාරයෙන් යම්තාක් දුරට මිදී අවසන්. එයත් විශාල ජයග්‍රහණයක් නේද? තම වැරදි හදාගන්නට උත්සාහ දරන එවැනි කෙනෙකුට දෙවිවරු පවා ගරු කරනවා, ආශීර්වාද කරනවා. මෙසේ උත්සාහ දැරීම තුළින්, සංසාරයේ පුරුදු කළ යහපත් ගුණධර්ම, එනම් පාරමිතා සහ පින ඉස්මතු වෙනවා. මෙය ඔබගේ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව සඳහා අත්‍යවශ්‍ය පියවරක්.

රාගය සහ ද්වේශය: තාවකාලික විසඳුම් සහ ඒවායේ සීමා

මෙම පියවරේ සිටින බොහෝ දෙනෙක් මගෙන් අසන ඊළඟ ප්‍රශ්නය තමයි: ‘ස්වාමීන් වහන්ස, මේ රාගය නැති කරගන්න විදිහක් නැද්ද? මේ තරහව පාලනය කරගන්න බැරිද?’ ඔවුන් වෙනත් භාවනා ක්‍රම ගැන විමසනවා.

ඔව්, එවැනි ක්‍රම තිබෙනවා. රාගයට අසුභ භාවනාව (ශරීරයේ පිළිකුල් ස්වභාවය මෙනෙහි කිරීම) සහ නව සීවථිකා භාවනාව (මෘත දේහයන්ගේ අවස්ථා නවයක් මෙනෙහි කිරීම) වැනි ක්‍රම තිබෙනවා. තරහවට මෛත්‍රී භාවනාව (මෙත්තා භාවනාව) ප්‍රගුණ කළ හැකියි.

නමුත් මේවා සමථ භාවනා ගණයට අයත් වන අතර, ඒවායින් සිදුවන්නේ තාවකාලික යටපත් කිරීමක් පමණයි. මම නිතරම කියන රොන් මඩ උපමාව වගේ, කලකපු විලක රොන් මඩ ටික වෙලාවකට යට යනවා වගේ, මේ භාවනා මගින් කෙලෙස් තාවකාලිකව යටපත් වෙනවා. පාලනය කරගැනීමටම අපහසු නම්, මේවා උත්සාහ කර බැලීමේ වරදක් නැහැ.

හැබැයි මතක තබාගන්න, ඔබ අසුභ භාවනාව හෝ මෛත්‍රී භාවනාව කිරීම නැවැත්වූ දිනක, නැවතත් රාගය සහ ද්වේශය සුපුරුදු පරිදි ඉස්මතු වෙනවා. විශේෂයෙන්ම, මෙම භාවනා ආරම්භ කරන විට, තාවකාලිකව එම කෙලෙස් වැඩිවීමක් පවා සිදුවිය හැකියි. උදාහරණයක් ලෙස, අසුභය වඩන කෙනෙකුගේ රාගය මුල් කාලයේදී වැඩි වී, පසුව අඩු වෙන්නට පටන් ගන්නවා. එලෙසම, මෛත්‍රී භාවනාව වඩන කෙනෙකුගේ තරහව මුලදී වැඩි වී, පසුව ක්‍රමයෙන් සංසිඳෙනවා. දිගටම නොනවත්වා ප්‍රගුණ කිරීමෙන් පමණක් මේවා යටපත් කරගත හැකියි.

ස්ථිර විසඳුම: විදර්ශනාව සහ සිහිය පැවැත්වීම

කෙලෙස් තාවකාලිකව යටපත් කරගත් පසුව හෝ කෙලින්ම, ඒවා සහමුලින්ම නැති කර දැමීමට නම්, එනම් මාර්ගඵල ලබා නිර්වාණය අවබෝධ කරගැනීමට නම්, අනිවාර්යයෙන්ම සිහිය පැවැත්වීම හෙවත් සති සම්පජඤ්ඤය ප්‍රගුණ කළ යුතුමයි. අසුභ භාවනාවෙන් හෝ මෛත්‍රී භාවනාවෙන් පමණක් නිර්වාණයට යා නොහැකියි. ඒවා ගමනට අඩිතාලමක්, ෆවුන්ඩේෂන් එකක් දාගන්නවා වැනි උදව්වක් පමණයි. ඔබේ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව රඳා පවතින්නේ මේ ගැඹුරු අවබෝධය මතයි.

මාර්ගඵල ලේබල් සහ රැවටීම්: සැබෑ මිනුම් දණ්ඩ කුමක්ද?

සමහර අය මට පවසනවා, ‘මම සෝවාන් මාර්ගඵල ලාභියෙක්’, ‘මම අනාගාමී මාර්ගඵල ලාභියෙක්’ කියා. මම ‘ඒ බව කවුද කිව්වේ?’ කියා ඇසූ විට, ‘මගේ ගුරුවරයා මගේ ඕරාව (aura) එක දිහා බලලා කිව්වා’ වැනි පිළිතුරු ලැබෙනවා. එසේ කෙනෙකුගේ ආලෝකය දිහා බලා ස්ථිරව යමක් කිව නොහැකියි. මන්ද, සිතේ පිරිසිදු භාවය වරින් වර වෙනස් වෙනවා. සමථය වඩන කෙනෙකුටත් තාවකාලිකව දීප්තිමත් මානසික තත්වයන් ඇතිවිය හැකියි. සමහර විට ගුරුවරුන් පවා රැවටී සිටින අවස්ථා තිබෙනවා.

එබැවින්, මාර්ගඵල, රහත් භාවය, නිවන වැනි ලේබල් ගැන සෙවීම අත්හරින්න. ඒ වචන පවා අත්හැර දමන්න. නිර්වාණ ගමනේදී ඒ බලාපොරොත්තු පවා බාධාවක්. ඒ වෙනුවට, ඔබ ප්‍රායෝගිකව බලන්න: ‘මම වැරදි හඳුනාගෙන ඒවා ක්‍රමානුකූලව අඩු කරගෙන තිබෙනවාද?’ යන්නයි වැදගත්. ඔබේ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව මැනිය යුත්තේ එවැනි ප්‍රායෝගික වෙනස්කම් වලිනි.

සැබෑ වෙනස: පන්සිල් රැකීම ස්වභාවිකව සිදුවෙනවාද?

සැබෑ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව මැනීමට ප්‍රායෝගික ක්‍රමයක් මෙන්න. පන්සිල් පද පහ නොරැක්ක, විශේෂයෙන්ම කාම මිථ්‍යාචාරයේ හැසිරුණු විවාහක පුද්ගලයෙක් ලෙස ඔබ සිතන්න. සිහිය පැවැත්වීමේ භාවනාව කාලයක් කළාට පස්සේ, නැවත වරක් කාම මිථ්‍යාචාරයේ, එනම් තමන්ගේ බිරිඳ හෝ සැමියා හැර වෙනත් අය සමග ලිංගිකව හැසිරීමට, ඔබට සිතක් ඇතිවෙනවාද කියා බලන්න.

යම් අයෙක් නොදැනුවත්වම පළමු මාර්ගඵලය වන සෝවාන් බවට පත් වූ විට, ඔහු හෝ ඇය තුළ ස්වභාවිකවම පන්සිල් පද පහ සුරැකෙන්නට පටන් ගන්නවා. එය බලෙන් කරන දෙයක් නොව, ඉබේම සිදුවන දෙයක්. කාලයක් ගියාට පසු, ඔබේ සිතේ කෙලෙස් හඳුනාගෙන සිටින ඔබට, තමන්ගේ සහකරු හෝ සහකාරිය ඉක්මවා වෙනත් ඇසුරකට යාමට සිතක් පහළ වෙනවාද කියා බලන්න. එසේ සිතක් කිසිසේත්ම ඇතිවන්නේ නැතිනම්, අපිට සිතන්න පුළුවන් ඔබ යම්කිසි අධ්‍යාත්මික පියවරකට පැමිණ ඇති බව.

නමුත් මෙය එකපාරටම නිගමනය නොකළ යුතුයි. තවත් මාස හයක්, අවුරුද්දක් හෝ කිහිපයක් ගොස් බලන්න. ඔබ තවමත් වෙනත් ඇසුරකට නොගොස්, තමන්ගේ රාගය තම සහකරුට හෝ සහකාරියට පමණක් සීමා කරගෙන සිටිනවා නම්, ඔබ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සතර සතිපට්ඨානය ප්‍රායෝගිකව ප්‍රගුණ කර යම් ස්ථාවර මට්ටමකට පැමිණ ඇති බවට ඔබටම නිගමනය කළ හැකියි.

සැබෑ වෙනස සහ බලෙන් රකින ශීලය අතර වෙනස

මෙතැනදී පටලවා නොගත යුතු වැදගත් කරුණක් තිබෙනවා. සමහරුන් ශීලය, එනම් යහපත් හැසිරීම, ආරක්ෂා කරන්නේ සංසාර පුරුද්ද නිසා, එනම් ඔවුන්ගේ පාරමිතා ශක්තිය නිසයි. තවත් සමහරු ශීලය රකින්නේ, ‘මේක කැඩුවොත් මට පව් පිරෙනවා, අකුසලයක් වෙනවා’ යන බිය නිසයි. ඔවුන්ගේ සිතේ වැරදි කාම සේවනයේ යෙදීමට ආසාවක් තිබුණත්, නීතියක් රකිනවා සේ, ප්‍රතිඵලයට ඇති බිය නිසා ඔවුන් එයින් වැළකී සිටිනවා. එවැනි අය මාර්ගඵල වලට පත් වූවන් ලෙස සැලකිය නොහැකියි.

මාර්ගඵලයකට පත් වූ කෙනාගේ වෙනස නම්, ඔහු හෝ ඇය අමාරුවෙන්, බලෙන් ශික්ෂා පද රකින්නේ නැති වීමයි. එය ඉතාම සැහැල්ලුවෙන්, ස්වභාවිකවම රැකෙනවා.

මෙන්න සරල උදාහරණයක්: ඔබට කොත්තු කන්න අධික ආශාවක් ඇතත්, කොලෙස්ටරෝල් සහ ගැස්ට්‍රයිටිස් වැනි ලෙඩ රෝග නිසා ඔබ එය කන්නේ නැතිව ඉන්නවා. ආසාව තිබුණත්, ලෙඩේට ඇති බිය නිසා ඔබ එය පාලනය කරගන්නවා. අන්න ඒ වගේ තමයි බිය නිසා ශීලය රකින අය.

නමුත්, කාලයක් ශීලය රැකීමෙන්ම එය හිතට සහ ඇඟට හුරු වී, වැරදි දේ කිරීමට සිතක්වත් ඇති නොවන තත්ත්වයට පත් වූ අයත් ඉන්නවා. එබැවින්, ඔබ අයත් වන්නේ කුමන ගණයටද යන්න සංසාර පුරුද්ද (පාරමිතා) නිසාද, බිය නිසාද, නැතහොත් කෙලෙස් ස්වභාවිකවම ගෙවී යාම නිසාද යන්න ඔබම නුවණින් විමසා බැලිය යුතුයි. ඔබේ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව නිවැරදිව මැනීමට මෙම තේරුම් ගැනීම අත්‍යවශ්‍යයි.

නොසැලෙන ගමන: ඉදිරියටම යමින් ඔබව ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගන්න

මෙම මැන බැලීම ජීවිත කාලය පුරාම, මැරෙන තුරුම කළ යුතු දෙයක්. රහතන් වහන්සේලා සහ බුදුවරුන් පවා තම සිත ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගත්තේ මේ ආකාරයටයි. කාලයක් ගොස් ඔබ නැවත පිරිහෙනවා නම් නැවත රාගයේ යෙදෙනවා නම්, මිනී මරනවා, සොරකම් කරනවා, මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතා කරනවා නම්, පරණ මිතුරන්ගේ බලපෑමට හසුවී ඒ තත්ත්වයට වැටෙනවා නම්, එවැනි දේ කිරීමට ආසාවක් ඇතිවෙනවා නම් ඔබට ඔබවම මැනගත හැකියි.

සැබෑ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව ඇති තැනැත්තා, ගිහියෙක් හෝ පැවිද්දෙක් වේවා, සිතට එන සියලු දේ දැනගෙන, අවබෝධ කරගෙන, සිහියෙන් යුතුව ඉදිරියටම ගමන් කරනවා. එම ගමන තුළ කිසි දිනෙක ආපසු හැරීමක් සිදු වන්නේ නැහැ. මාරයාගේ පැමිණීම වැනි බාහිර බාධක පැමිණියත්, ඔහුව හෝ ඇයව අල්ලා ගැනීමට නොහැකියි.

මෙම කාරණා වටහාගෙන ප්‍රායෝගිකව යෙදීමෙන්, ඔබට මේ ගමන ඉදිරියටම ගොස්, තව තවත් දේ ඔබ තුළින්ම අවබෝධ කරගැනීමට හැකියාව ලැබෙනවා.

නිගමනය සහ ඉදිරි මග

මෙම කරුණු ඔබට ප්‍රායෝගිකව කටයුතු කිරීමට ප්‍රමාණවත් යැයි සිතනවා. අපි ඉදිරියේදීත් සිහිය සහ සති සම්පජඤ්ඤය ගැන කතා කරමින්, අපගේ වැරදි අඩුපාඩු හදාගෙන තව තවත් ඉදිරියට යමු. අදට මෙම දේශනාව අවසන් කරනවා.

බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නයේ ආනුභාවයෙන්, ප්‍රායෝගිකවම තමන්ගේ සිතේ කෙලෙස් ප්‍රමාණය අඩු වී ඇත්ද, වැඩි වී ඇත්ද යන්න තමන් තුළින්ම අධ්‍යනය කර දැනගැනීමට ඔබට ශක්තිය ලැබේවා!

මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්‍රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්‍රශ්න, ඔබගේ අවශ්‍යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.

අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්‍යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්‍යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.

අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්‍යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!