මානසික වදයක් වෙන සියලු දේ අත්හරින්න

තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!

වර්තමාන ලෞකික ජීවිතය තුළ අප බොහෝ දෙනෙක් විවිධාකාර හේතු නිසා දැඩි මානසික පීඩනයකින් පීඩා විඳිනවා. මෙම මානසික බලපෑම අපට හිසේ කැක්කුම වැනි ශාරීරික අපහසුතා ලෙසින් පවා දැනෙන්නට පුළුවන්. සමහරුන් මෙම පීඩනයෙන් මිදීමට මත්ද්‍රව්‍ය, මත්පැන් වැනි දේට ඇබ්බැහි වන අතර, තවත් සමහරුන් විනෝදාස්වාදයට හෝ අධික නින්දට යොමු වෙනවා. මේ සියල්ල තාවකාලික පැන යාමක් පමණයි. නමුත් මෙම මානසික පීඩනය ඇතිවීමට බලපාන ගැඹුරු හේතුව කුමක්ද? බුදු දහමේ ඉගැන්වෙන ප්‍රඥාව තුළින් අපට එයට ස්ථිර විසඳුමක් සොයාගත හැකිද? මෙම ලිපියෙන් අපි ඒ පිළිබඳව ගවේෂණය කරමු.

පීඩනයේ මුල: ඇලීම සහ එහි විපාක

අපගේ සිතට වද දෙන මේ මානසික පීඩනය ඇතිවීමට ප්‍රධානම අධ්‍යාත්මික හේතුවක් ලෙස බුදු දහමේ පෙන්වා දෙන්නේ ‘ඇලීමයි’. ඔබ යම් පුද්ගලයෙකුට, වස්තුවකට හෝ සතෙකුට ‘ඕනවට වඩා’ ඇලුම් කරනවා නම්, ඒ ඇලීමම ඔබට මානසික නිදහස අහිමි කරනවා.

මේ ගැන සිතා බලන්න:

• පුද්ගලයන්: ඔබගේ මව, පියා, සහෝදර සහෝදරියන්, ආදරණීය බිරිඳ, සැමියා හෝ දරුවන් කෙරෙහි ඔබ දැඩි ලෙස බැඳී සිටින විට, ඔවුන් ඔබ අකමැති දෙයක් කළහොත් හෝ ඔබ බලාපොරොත්තු වන ලෙස නොසිටියහොත්, ඔබේ සිතට විශාල දුකක් සහ පීඩනයක් ඇති වෙනවා.
• වස්තූන් සහ සතුන්: ඔබගේ සුරතල් සතුන්, යාන වාහන, ඉඩකඩම් හෝ වෙනත් වටිනා භාණ්ඩ කෙරෙහි ඔබ තුළ ඇතිවන දැඩි ආසාව, බුදු දහමේදී ලෝභය ලෙස හඳුන්වයි. මෙය හුදෙක් කැමැත්තක් නොව, සිතේ හටගන්නා දැඩි, තණ්හා සහගත ආසාවකි. මේ දේවලට යම් හානියක් සිදු වූ විට, ඒ ඇලීම නිසාම එය ඔබට දරාගත නොහැකි මානසික වදයක් බවට පත්වෙනවා.

මේ ඇලීම නිසාම, ‘මා සතු දේ මා කැමති විදිහටම පැවතිය යුතුයි’ යන දැඩි අපේක්ෂාවෙන් අප දුක් විඳින බව අපට බොහෝ විට තේරුම් යන්නේ නැහැ.

කාසියේ අනෙක් පැත්ත: ගැටීම සහ ද්වේශය

ඇලීම මෙන්ම, කාසියේ අනෙක් පැත්ත වන ‘ගැටීම’ ද මානසික පීඩනයට ප්‍රබල හේතුවක්. ගැටීම යනු යම් පුද්ගලයෙකුට, දෙයකට හෝ මතයකට අප තුළ ඇතිවන අකමැත්ත, තරහව හෝ ද්වේශයයි. බුදු දහමේදී මෙය ද්වේශය ලෙස හඳුන්වයි.

උදාහරණයක් ලෙස, ඔබ සේවය කරන ස්ථානයේ ඔබ අකමැති පුද්ගලයෙක් සිටිනවා නම්, ඔහු හෝ ඇය දකින සෑම විටම, ඔවුන්ගේ ක්‍රියා නිසා හෝ ඔබට කළ අසාධාරණයක් නිසා ඔබේ සිතේ නිරන්තර ගැටීමක් හටගන්නවා. මේ තරහව නිසා ඔබට ඔබේ රැකියාව පවා නිදහසේ කරගැනීමට නොහැකි තත්ත්වයක් උදා වෙනවා.

මෙය දේශපාලනය වැනි සමාජීය කාරණා වලදීත් පැහැදිලිව දකින්න පුළුවන්. ඔබ අකමැති දේශපාලන පක්ෂයක් හෝ නායකයෙක් බලයට පත් වූ විට, ඒ කෙරෙහි ඇතිවන ගැටීම නිසාම ඔබේ සිත නිතරම කනස්සල්ලෙන් හා කණගාටුවෙන් පිරෙනවා. මේ නිසා මිතුරන් සමග පවා වාද විවාද ඇති කරගෙන සබඳතා පළුදු කරගන්නා අවස්ථා කොතෙකුත් තිබෙනවා.

ඇලීම් සහ ගැටීම්: නූතන සමාජයේ යථාර්ථය

ඇලීම සහ ගැටීම යන මේ අන්ත දෙකෙන්ම අවසානයේ සිදුවන්නේ එකම දෙයයි: එනම්, අපගේ මනසට දරාගත නොහැකි මානසික පීඩනයක් ඇතිවීමයි.

අද සමාජ මාධ්‍ය දෙස බැලූ විට මෙය ඉතා පැහැදිලියි. මිනිසුන් තමන් කැමති මතවලට (ඇලීම) සහ විරුද්ධ මත දරන්නන්ට (ගැටීම) වශයෙන් දෙපැත්තකට බෙදී, එකිනෙකාට ද්වේශ සහගතව අදහස් පළ කරගන්නවා. මේ සියල්ල පිටුපස ඇත්තේද මේ ඇලීම් සහ ගැටීම් ස්වභාවයමයි. තමන්ට මානසික වදයක් වන බව දැන දැනත්, බොහෝ දෙනා මෙම විෂම චක්‍රයේ නිරත වෙනවා.

විසඳුම: සිහියෙන් සිත දෙස බලා සිතුවිලි අත්හැරීම

එසේනම්, අපට මානසික වදයක් වන මේ සියලු දේ අත්හරින්නේ කෙසේද? මෙහිදී බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ ප්‍රායෝගිකම ක්‍රමය වන්නේ සිහිය පැවැත්වීමයි. එනම්, සිහිය දියුණු කිරීමයි. සිහිය යනු යමක් සිදු වන මොහොතේදීම එය එලෙසින්ම, විනිශ්චයකින් තොරව දැනගැනීමේ හැකියාවයි.

ඔබට මානසික පීඩනයක් දැනෙන විට, එයට හේතු වූ බාහිර දෙය (උදා: සමාජ මාධ්‍ය පෝස්ට් එකක්) දෙස බැලීම වෙනුවට, ඔබේම සිත දෙස බලන්න. අප ‘හිත’, ‘මනස’ හෝ ‘විඥානය’ යැයි කීවත්, මේ සියල්ලෙන් අදහස් වන්නේ ඔබේම සිතයි. සිත දෙස බලන විට ඔබටම වැටහේවි: ‘මා තුළ මේ මානසික පීඩනය ඇතිවන්නේ අර පෝස්ට් එක නිසා නොව, ඒ පෝස්ට් එකට මා තුළ ඇතිවූ අකමැත්ත (ගැටීම) නැමැති සිතුවිල්ල නිසයි.’

මේ ආකාරයට ඔබට පීඩා කරන සිතුවිල්ල ඔබ පැහැදිලිව හඳුනාගත් විට, එය අත්හැරීම ඉතාම පහසු වෙනවා. ඒ සිතුවිල්ල අල්ලා නොගෙන, එයට යන්නට ඉඩ හැරීම තුළින් ඔබට ක්ෂණික සහනයක් දැනෙනවා. මේ සඳහා, සිහිය පැවැත්වීම පිළිබඳව සහ සතර සතිපට්ඨානය (සිහිය පිහිටුවීමේ කරුණු හතර) පිළිබඳව ඇති දේශනා කියවා ප්‍රායෝගික පුහුණුවීම්වල යෙදීම ඉතා වැදගත්.

ප්‍රායෝගික යෙදවුම්: සබඳතා සහ ආර්ථික ගැටලු

මෙම සිහිය පැවැත්වීමේ පුහුණුව අපගේ ජීවිතයේ ඕනෑම ගැටලුවකට යොදාගත හැකියි.

මේ සඳහා ඔබට මානසික වෛද්‍යවරයෙකු අවශ්‍ය නැහැ. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දේශනාවට අනුව ඔබටම, ඔබ තුළින්ම ප්‍රතිකාර කරගත හැකියි.

අත්හැරීමේ නිදහස සහ මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව

මෙසේ සිතුවිලි අත්හරින්න අත්හරින්න, ඔබට පුදුමාකාර සැහැල්ලුවක් සහ නිදහසක් දැනෙන්නට පටන් ගන්නවා. සිතේ ස්වභාවය නැවතත් පැරණි දේවලට ඇලෙන්නට හෝ ගැටෙන්නට උත්සාහ කිරීමයි. නමුත් දැන් ඔබ එහි විපාකය (ආදීනව) දන්නවා. ‘මම මේ දෙයට ඇලුනොත් හෝ ගැටුනොත් මට මානසිකව විඳවන්න වෙනවා. ඒ නිසා මම මෙය අත්හැරිය යුතුයි’ යන අවබෝධය ඔබට ලැබෙනවා.

මෙය ඔබව අන්ත දෙකෙන් මිදුණු, මධ්‍යම ප්‍රතිපදාවේ නොහොත් ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයේ ගමන් කරන පුද්ගලයෙකු බවට පත් කරනවා. ඔබ වටිනා මැණිකක් ගැන නිතරම සිතා, එය සොර සතුරන්ගෙන් ආරක්ෂා කරගැනීමට වෙහෙසී, නින්දක්, කෑමක් නැතිව මානසික පීඩනයෙන් සිටියා සේ, ඇලීමෙන් ඔබ දුක් වින්දා. එම ඇලීම අත්හැර දැමූ විට ලැබෙන සැනසීම අත්විඳින කෙනෙකුටමයි එහි වටිනාකම තේරෙන්නේ.

සියල්ලන්ටම පොදු සත්‍යයක්

මේ මානසික පීඩනය නැමැති ගැටලුව සහ එයට ඇති විසඳුම කිසිදු භේදයකින් තොරව සියල්ලන්ටම පොදුයි. වයස, ජාතිය, කුලය, ආගම හෝ සමේ වර්ණය කුමක් වුවත්, රැකියාව, පවුල, දරුවන්, දෙමව්පියන් හෝ සමාජය නිසා අප සියලු දෙනාම යම් ආකාරයක මානසික පීඩනයකට ලක් වෙනවා.

අපි ‘හොඳයි, සැපයි, සතුටු වෙන්න පුළුවන්’ කියා බදාගන්නා දේවල් තුළින් අපට කිසිදා සදාකාලික සුවයක් ලැබෙන්නේ නැහැ. බොහෝ විට ලැබෙන්නේ තාවකාලික සතුටක් සහ දීර්ඝකාලීන පීඩනයක් පමණයි. මෙම සත්‍යය අත්දැකීමෙන් දන්නා බොහෝ දෙනෙක් අප අතර සිටිනවා. ඔබත් මෙම පුහුණුවීම්වල යෙදෙන විට, බුදුරජාණන් වහන්සේ මීට වසර 2600 කට පෙර දේශනා කළ ධර්මයේ සත්‍යතාව ඔබටම, ඔබ තුළින්ම ප්‍රත්‍යක්ෂ වනු ඇත. මෙම ඉගැන්වීම කිසිදා අසත්‍ය වන්නේ නැත.

නිගමනය: මනසින් අත්හැරීමේ නිදහස

ලෞකික ජීවිතයක් ගත කරන විට අපට සියලු බැඳීම් සහ වගකීම් එකවර අත්හැරිය නොහැකි බව සැබෑවකි. නමුත් අප දුක් විඳින්නේ ඒ බැඳීම් සහ වගකීම් නිසාම බව තේරුම් ගැනීම වැදගත්. ඔබට කළ හැක්කේ, ඒ සියල්ල මනසින් අත්හැරීමයි. ශාරීරිකව වගකීම් ඉටු කරන අතරතුර, මානසිකව ඒ දේවල් කෙරෙහි ඇති ඇලීම සහ ගැටීම සිහියෙන් හඳුනාගෙන අත්හරින්න.

මෙම කරුණු මනාව වටහාගෙන, ප්‍රායෝගික පුහුණුවීම්වල යෙදී, එහි ප්‍රතිඵල ලබාගැනීමට බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නයේ ආනුභාවයෙන් ඔබට ශක්තිය ලැබේවා!

මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්‍රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්‍රශ්න, ඔබගේ අවශ්‍යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.

අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්‍යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්‍යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.

අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්‍යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!