අද අපි කතා කරන්නේ සතර සතිපට්ඨානය පදනම් කරගනිමින් සක්මන් භාවනාව නිවැරදිව පුහුණු වන ආකාරය පිළිබඳවයි. සක්මන යනු හුදෙක් ඇවිදීමක් පමණක් නොව, එය අපගේ සිත දියුණු කරගැනීමට ඇති ඉතාමත්ම ප්රබල භාවනා ක්රමයකි. මෙම ලිපිය තුළින්, සක්මන ක්රමානුකූලව වැඩිදියුණු කරගන්නා ආකාරය අපි පියවරෙන් පියවර විමසා බලමු.
සක්මන් භාවනාව ආරම්භ කරන්නේ කෙසේද?
මුලින්ම, ඔබ මීටර් තිහක් හෝ හතළිහක් පමණ දිග තීරුවක් වැනි ස්ථානයක් තෝරාගන්න. ආරම්භයක් ලෙස, ඇස් දෙක වසාගෙන සක්මන් කිරීම අවශ්ය නැත. ඇතැම් අය සිත එකඟ කරගැනීමේ පහසුවට එසේ කළත්, එය ආරම්භක අවස්ථාවේදී සැමටම අත්යවශ්ය දෙයක් නොවේ.
ඔබට කළ යුතු සරලම දෙය නම්, ඇස් දෙක විවෘතව තබාගෙන, තමාගේ සිත දෙසම බලාගෙන, තෝරාගත් තීරුව දිගේ ඇවිදීමයි. අධික වේගයෙන් හෝ අධික සෙමින් ඇවිදීම අවශ්ය නැහැ. ඔබට සුපුරුදු, සාමාන්ය වේගයෙන් එහාට ඇවිදින්න, නැවත හැරී මෙහාට ඇවිදින්න. මෙසේ එහාට මෙහාට ඇවිදින අතරතුර, ඔබේ සම්පූර්ණ අවධානය, එනම් සිහිය පිහිටුවා ගත යුත්තේ කොතැනදැයි අපි දැන් බලමු.
සතර සතිපට්ඨානය සක්මනට යොදාගැනීම
සක්මන් භාවනාව තුළදී සිහිය පිහිටුවා ගැනීමට අපට ඇති හොඳම උපකරණය වන්නේ අපගේ දෙකකුල් ය. අපි බුදු දහමේ එන සතර සතිපට්ඨානය, එනම් සිහිය පිහිටුවිය යුතු මූලික අරමුණු හතර, මෙම සක්මනට ගළපා ගන්නේ මෙසේය:
1. කායානුපස්සනාව: ශරීරය පිළිබඳ සිහිය
අප කකුලක් ඔසවන විට, එය ඉස්සරහට ගෙන යන විට, සහ නැවත බිම තබන විට, ඒ සෑම ක්රියාවක්ම සිදුවන්නේ සිතේ මූලිකත්වයෙනි. ‘දැන් කකුල උස්සන්න’, ‘ඉදිරියට ගෙනියන්න’, ‘බිම තබන්න’ යනුවෙන් සිත ඉතා වේගයෙන් විධාන දෙනවා. මුල් කාලයේදී මෙය එතරම් පැහැදිලිව නොතේරුනත්, පුහුණු වන විට මෙම ක්රියාවලිය ඔබට හසුවනු ඇත. මෙසේ දෙපාවල චලනයන් පිළිබඳව සිහියෙන් සිටීම, බුදු දහමේදී කායානුපස්සනාව ලෙස හඳුන්වයි. එය නම්, ශරීරයේ සිදුවන දේ එලෙසින්ම සිහියෙන් දැකීමයි.
2. වේදනානුපස්සනාව: වේදනාවන් පිළිබඳ සිහිය
ඔබ ඇවිදින විට, ඔබේ පාදයට විවිධ ස්පර්ශයන් දැනෙනවා. ගල්, වැලි පෑගීම වැනි දේ නිසා ඇතිවන සංවේදනයන් අපට දැනේ. මෙම ස්පර්ශය නිසා සැප සහගත වේදනාවක්, දුක්ඛ සහගත වේදනාවක් හෝ ඒ දෙකටම අයිති නැති උපේක්ෂා සහගත වේදනාවක් ඇතිවිය හැකිය. මෙසේ ඇතිවන වේදනාවන් සිහියෙන් හඳුනාගැනීම වේදනානුපස්සනාව ලෙස හැඳින්වේ. මෙය මහා අමාරු දෙයක් නොවන බව, භාවනාව ටිකක් පුහුණු වූ ඔබට දැන් වැටහෙනවා ඇති.
3. චිත්තානුපස්සනාව: සිත පිළිබඳ සිහිය
සක්මන් කරමින් සිටින විට, ඔබේ සිත එකම අරමුණක පවතින්නේ නැත. ටික වේලාවකින් සිත විසිරෙන්නට පටන් ගනී. හරියට ආනාපානසති භාවනාවේදී මෙන්ම, සිත අතීතයට හෝ අනාගතයට ගමන් කරයි. මෙසේ ‘අතීත සිතුවිල්ලක් ආවා’, ‘අනාගත සිතුවිල්ලක් ආවා’ යැයි හඳුනාගැනීම චිත්තානුපස්සනාව යි. එනම්, සිතේ ස්වභාවය සිහියෙන් දැකීමයි.
ඔබේ සිත එසේ වෙනත් අරමුණකට ගිය බව දැනගත් විගස, සක්මන් කිරීම මොහොතකට නවත්වන්න. එතැනම නැවතී, සිත අතීතයට හෝ අනාගතයට ගිය බව හඳුනාගෙන, නැවත මෘදු ලෙස අවධානය දෙපාවල චලනය වෙත ගෙන එන්න. ඉන්පසු නැවත සක්මන ආරම්භ කරන්න. සිත විසිරී ගිය විට සක්මන් නොකර, එය හඳුනාගෙන, නැවත සිහිය පිහිටුවාගෙන ඉදිරියට යෑම ඉතා වැදගත්.
භාවනාවේදී ඇතිවන බාධක: නීවරණ හඳුනාගැනීම
විනාඩි පහළොවක්, විස්සක් පමණ සක්මන් භාවනාව කරගෙන යන විට, ඔබට මහන්සිය, බඩගින්න වැනි හැඟීම් ඇතිවෙන්නට පුළුවන. ඒ සමඟම, භාවනාවට බාධා කරන මානසික ස්වභාවයන්, එනම් නීවරණ ධර්ම ඉස්මතු වෙන්නට පටන් ගනී. කාමච්ඡන්දය (සැප විඳීමට ඇති කැමැත්ත), ව්යාපාදය (තරහව), සහ විශේෂයෙන්ම ථීනමිද්ධය (කම්මැලිකම හා අලසකම) වැනි දේ ඇතිවිය හැක.
ගොඩක් වෙලාවට ඇතිවන්නේ, ‘දැන් ඇති, නවත්තමු’ යනුවෙන් සිතට එන අලසකමයි. මෙය අපගේ වීර්යය අඩපණ කරන ස්වභාවයකි. මෙවැනි නීවරණ ධර්මයක් සිතේ පහළ වූ විට එය හඳුනාගැනීම ධම්මානුපස්සනාව ලෙස හැඳින්වේ. එනම්, සිතේ ඇතිවන විවිධ මානසික තත්වයන් සහ ධර්මතා පිළිබඳව සිහියෙන් සිටීමයි.
‘දැන් මගේ සිතේ ථීනමිද්ධය ඉස්මතු වෙලා, වීර්යය අඩු වෙලා’ යැයි ඔබ හඳුනාගත් විගස කළ යුත්තේ, එය හඳුනාගෙන නැවතත් සක්මන කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින් ඇවිදීමයි. බාධක හඳුනාගෙන, ඒවාට හසු නොවී, නැවත භාවනාවට යොමුවීමයි මෙහිදී වැදගත් වන්නේ.
සක්මනෙන් ධ්යාන සමාපත්තියට
ඔබ නොකඩවා පුහුණු වන විට, මුලදී විනාඩි දහය, පහළොව කළ හැකිව තිබූ සක්මන් භාවනාව, පසුව විනාඩි විස්ස, තිහ, පැය, පැය එකහමාර දක්වා වුවද වැඩි දියුණු කරගත හැකිය. පුදුමයට කරුණ නම්, සක්මන් භාවනාව තුළින්ම ධ්යාන ලබාගැනීමටත්, අවසානයේ නිර්වාණය අවබෝධ කරගැනීමටත් හැකියාව තිබීමයි.
ඔබගේ සිත හොඳින් එකඟ වූ විට, ඔබට පළවෙනි ධ්යානය වැනි රූපාවචර ධ්යානයක් උපදවා ගත හැකිය. එවිට, සිතේ ඒකාග්රතාවය ඔබටම දැනෙන්නට පටන් ගනී. ඒ මොහොතේ, හිටගෙන සිටියදීම ඇස් දෙක වසාගන්නට සිතේවි. එසේ කළ සැනින්, පළවෙනි ධ්යානය පහළ වී, ඒ සමඟම ප්රීතියක් (පීති) සිත පුරා පැතිර යයි. ඉන්පසු ඔබ සිටින ඉරියව්ව වැදගත් නැත; සිත ප්රීතිය තුළ පවතී. එවිට ඔබට එකම ඉරියව්වෙන් පැයක් හෝ ඊට වැඩි කාලයක් කිසිදු අපහසුවකින් තොරව සිටීමට හැකියාව ලැබේ.
ධ්යාන ලාභීන්ගේ අත්දැකීම් සහ ස්වභාවය
මෑතකදී එක් අයෙක් අයින් බැම්මක් මත පැය එකහමාරකටත් වඩා වැඩි කාලයක් එකම ඉරියව්වෙන් සිටගෙන සිටියා. සාමාන්ය කෙනෙකුට එසේ සිටිය නොහැකිය. එය කළ හැක්කේ ධ්යානයක් ඉපදීම නිසයි.
එසේම, අතීතයේ රුවන්වැලිසෑය අසල වැඩසිටි කළු පැහැති ස්වාමීන්වහන්සේ නමක් ධ්යානයක වැඩ හිඳිමින් පැය ගණන් එකම ඉරියව්වෙන් සිටියා. ‘සල්ලි දාන්න එපා’ යනුවෙන් පුවරුවක්ද ප්රදර්ශනය කර තිබුණා. උන්වහන්සේ අපවත් වුවත්, වර්තමානයේදීත් තවත් තරුණ ස්වාමීන්වහන්සේ නමක් ඒ ආකාරයෙන්ම ධ්යානයක වැඩ සිටිනු දැකගත හැකියි.
ඇස් උඩ ගියා සේ, තැඹිලි පැහැති සිවුරක් පොරවාගෙන, උන්වහන්සේ ධ්යානයක සිටිනවා. ධ්යානයක සිටින විට වැස්ස, අව්ව, කූඹින් කෑම වැනි බාහිර දේ දැනෙන්නේ නැත. එය පුහුණුවෙන් ලැබෙන සිතේ සන්සුන් භාවයයි. එසේ නැතිව, කිසිවෙකුට පැය ගණන් අව්වේ වේලෙමින්, වැස්සේ තෙමෙමින් එකම ඉරියව්වෙන් සිටිය නොහැක.
භාවනා කරන්නන්ට ඇතිවන බාධා සහ ආරක්ෂාව
ධ්යානයක හෝ මාර්ගඵලයක සමවැදී සිටින විට, සර්පයෙක් දෂ්ට කළත් එය දැනෙන්නේ නැත. නමුත් සැබෑව නම්, එවැනි අවස්ථාවක සර්පයන් වැනි සතුන්ගෙන් හානියක් සිදු නොවීමයි. එය ධර්මතාවයකි. ධ්යානයක සිටින යෝගියෙකුට කිසිවෙක් හානි නොකරයි. හිමාලයේ කැලෑවල, ගුහාවල කොටින්, ව්යාඝ්රයින් සමඟ වෙසෙන යෝගීවරුන්ට එම සතුන්ගෙන් හානියක් නැත; ඇතැම් විට ඔවුන් හීලෑ වී සිටී.
එසේම, අපට භාවනාවට බාධා කරන මාරයා වැනි නොපෙනෙන බලවේගවලට අපගේ ශරීරයට කෙලින්ම හානි කළ නොහැක. ඔවුන් කරන්නේ බිය ගැන්වීම හෝ අපගේ කටයුතු ප්රමාද කරවීමයි. උදාහරණයක් ලෙස, උදේ අටේ බස් රථයට යාමට සිටින අපව ප්රමාද කරවීමෙන් බසය මඟහරවා ගැනීම වැනි දෙයකි. ඔවුන්ගේ අරමුණ අපගේ ගමන වැළැක්වීමයි.
එමනිසා, භාවනා කරන ඔබ තුළ විශ්වාසයක් ඇති කරගන්න. ඔබ යෙදී සිටින්නේ උතුම් කර්තව්යයක නිසා, ඔබට බාධා කරන බලවේග මෙන්ම, ඔබව ආරක්ෂා කරන බලවේග සහ සොබාදහමේ උපකාරයද නිරන්තරයෙන්ම ලැබේ. එම විශ්වාසය ඇතුව සක්මන් භාවනාව පුහුණු කරන්න.
ඉරියව්වෙන් ඔබ්බට ගිය භාවනාව
ඔබ සක්මන් භාවනාව කරගෙන යන විට ධ්යාන ඉපදෙන ඒකාග්රතාවයක් ඇති වුවහොත්, ඒ පිළිබඳව ඔබගේ ගුරුවරයාව දැනුවත් කරන්න. එවිට ඉදිරියට යාමට අවශ්ය උපදෙස් ඔබට ලැබෙනු ඇත. ප්රතිඵල ලැබෙන්නේ එකම ඉරියව්වකින් පමණක් නොවේ. ධ්යාන ලබාගැනීමෙන් පසු, ඔබට ඕනෑම ඉරියව්වක සිට, නිදාගන්නා ඉරියව්වේ සිට පවා ධ්යානයට සමවැදිය හැකිය. ආරම්භක අවධියේදී නිදාගන්නා ඉරියව්වෙන් භාවනා කිරීම ප්රායෝගික නැත, මන්ද එය නින්දට හේතු වන බැවිනි. නමුත්, ධ්යාන ලබාගත් පසු ඉරියව්ව අදාළම නැත.
මා සමඟ සිටි කෙනෙක්, රැකියාව නිමවී ගෙදර පැමිණ වන්දනා කිරීමට පටන්ගත් සැණින් ධ්යානයට සමවදිනවා. එය පුහුණුවේ ප්රතිඵලයයි. එබැවින්, නොපසුබට උත්සාහයෙන් මෙම භාවනා ක්රම පුහුණු කරන්න.
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්රශ්න, ඔබගේ අවශ්යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
