තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!
අධ්යාත්මික ජීවිතය ප්රායෝගිකව ගවේෂණය කරන ඔබ සැමට, අද අප බලාපොරොත්තු වන්නේ සිහිය පැවැත්වීම තුළින් හඳුනාගත හැකි සිතේ ස්වභාවය ගැන කතා කිරීමටයි. අප සිත දියුණු කරද්දී, එනම් සිහියෙන් යුතුව ජීවිතය දෙස බලද්දී, අපට නිරන්තරයෙන්ම හමුවන දෙයක් තිබෙනවා. එය නම්, සමාජයේ, පවුල් ජීවිතයේ, මිතුරන් අතර හෝ රැකියා ස්ථානයේදී අපගේම සිතේ ස්වභාවය සහ එහි ඇති වැරදි අඩුපාඩුකම් අපටම පෙනෙන්නට පටන් ගැනීමයි.
බුදුරජාණන් වහන්සේ පෙන්වා දුන් මේ සිහිය පැවැත්වීමේ ක්රමවේදය ඔබ ප්රායෝගිකව අනුගමනය කරන විට, මෙතෙක් කල් ඔබ නිවැරදියි කියා සිතා සිටි බොහෝ දේ වැරදි බව ඔබටම වැටහෙන්නට පටන් ගනීවි. යම් ගැටලුවකදී හෝ මත ගැටුමකදී, ‘නෑ, වැරැද්ද තිබෙන්නේ මා අතේ’ යැයි පිළිගන්නා මට්ටමට ඔබේ සිත පත්වේවි. මෙය සිදුවන්නේ වෙන කිසිවක් නිසා නොව, ඔබ තුළ වැඩෙන සිහිය, එනම් සති සම්පජඤ්ඤය නිසාය. එසේ නොමැතිව අපට අපගේම දෝෂයන් කිසිදා දැකිය නොහැකිය.
බාහිර ලෝකයේ අසාධාරණය දැනෙන්නේ ඔබේ සිතටයි
ඔබ ප්රායෝගිකව සිහිය වඩමින් කාලයක් යන විට, ඔබට එක් සත්යයක් පැහැදිලිවම වැටහේවි. එනම්, බාහිර ලෝකයේ කොතරම් අසාධාරණකම්, වැරදි අඩුපාඩුකම් සිදු වුවත්, ඒ සෑම දෙයක්ම අවසානයේ බලපාන්නේ අපගේ මනසට, එනම් අපේ සිතට බවයි.
උදාහරණයක් ලෙස සිතන්න, සමාජයෙන් ඔබට යම් අසාධාරණයක්, පාඩුවක් හෝ අලාභයක් සිදු වෙනවා. එම බාහිර සිදුවීම නිසා ඇතිවන වේදනාව ඔබට දැනෙන්නේ කොතැනටද? ඔබ සිහියෙන් විමසා බැලුවොත්, ඔබට පැහැදිලිවම වැටහේවි, ඒ වේදනාව දැනෙන්නේ ඔබේ මනසට, ඔබේ සිතට බව. බාහිර සිදුවීමක් වුවත්, එයින් ඇතිවන කම්පනය, දුක සහ කනගාටුව සම්පූර්ණයෙන්ම ඔබේ අභ්යන්තරයේ සිදුවන ක්රියාවලියක්. මෙලෙස බාහිර සිදුවීමක් නිසා තමන් තුළ තිබෙන දේවල් ඉස්මතු වන ආකාරය සිහියෙන් බැලීමට ඔබට දැන් අවස්ථාව තිබෙනවා.
අනුන්ගේ දුකේදී සහ සමාජ මාධ්යයේදී අපේ සිත ක්රියාකරන හැටි
මෙය තවදුරටත් විමසා බලමු. ඔබ පාරේ යන විට වෙනත් කෙනෙකුට සිදුවන අසාධාරණයක් දකිනවා. එය ඔබට සිදු වූ දෙයක් නොවූවත්, ඔබට එය දරාගෙන සිටීමට අපහසුයි. වර්තමානයේ අන්තර්ජාලය, විශේෂයෙන්ම ෆේස්බුක් වැනි සමාජ මාධ්යයන් දෙස බැලූ විට මෙවැනි සිදුවීම් බහුලව දකින්නට පුළුවන්.
අසාධාරණයකට ලක්වූවෙකු පිළිබඳ වීඩියෝවක් දුටු විට, එය නරඹන බොහෝ දෙනෙක් අසාධාරණය කරන පුද්ගලයාට දරුණු ලෙස දොස් නගනවා, පරුෂ වචනයෙන්, අසභ්ය වචනයෙන් පවා අදහස් (comments) පළ කරනවා. බලන්න, බාහිර කෙනෙකුට වූ දෙයක් නිසා තමන්ගේ සිත තුළ කොතරම් ප්රකෝපකාරී තත්ත්වයක් ඇති වෙනවාද? සජීවීව එවැනි අත්දැකීමකට මුහුණ දුන්නොත්, ඇතැම් විට එය මිනීමැරුමකින් හෝ දරුණු ගැටුමකින් අවසන් වන්නට පවා ඉඩ තිබෙනවා.
නමුත් ප්රඥාවන්ත, සිහිය වඩන ඔබට, මේ සිදුවීම් තුළින්ම තමන්ගේ සිත පරීක්ෂා කරගැනීමේ හැකියාවක් තිබෙනවා. ඔබ යූටියුබ්, ෆේස්බුක් හෝ වෙනත් මාධ්යයකින් ලෝකයේ විවිධ දේ නරඹන විට, ඔබේ සිත තුළ යම් කම්පනයක්, අධික තරහවක් හෝ ප්රකෝපකාරී බවක් ඇති වෙනවාදැයි විමසිල්ලෙන් බලන්න.
එපමණක්ද නොව, නළු නිළියන් හෝ වෙනත් අය සුඛෝපභෝගී ජීවිත ගත කරන ආකාරය (හෝටල් වල, දරුවන් සමග සතුටින් සිටින අයුරු) දකින විට, ඔබට එවැනි ජීවිතයක් නොලැබීම ගැන කනගාටුවක්, දුකක් හෝ ඔවුන් විඳින සැප ගැන ඉරිසියාවක් ඇති වෙනවාද? තරුණ දරුවෙක් නම්, වෙනත් කෙනෙක් අලුත් බයිසිකලයක් හෝ වාහනයක් ගන්නා විට, තමන්ට එය නොමැති වීම ගැන සිත පීඩාවට පත් වෙනවාද? ‘කොච්චර මහන්සි වුනත් මට මේ දේවල් ගන්න බෑ’ කියා දුක්බර හැඟීමක් ඇති වෙනවාද? මෙවැනි සිදුවීම් වලදී අප තුළ කනගාටුවක්, දුකක්, ඉරිසියාවක් ඇතිවීම සාමාන්ය මිනිස් සිත්වල ස්වභාවයයි.
මෙය මනුෂ්ය ලෝකයට පමණක් නොව, දිව්ය ලෝකයට පවා පොදු වූවක්. මාර්ග ඵලයක් හෝ සිත පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයක් නොලද සෑම කෙනෙකු තුළම මේ ස්වභාවය පවතිනවා. ඔබ කළ යුත්තේ, සිහියෙන් යුතුව ‘ඔව්, මගේ සිතටත් මේ හැඟීම් ඇතිවෙනවා’ යැයි හඳුනා ගැනීමයි. අනුන්ට ලැබෙන දේ දෙස බලා ඉරිසියාවක්ද, නැතිනම් ‘එයාට තව තව හොඳ වෙන්න ඕනෑ’ කියා සුබ සිතුවිල්ලක්ද ඇතිවන්නේ කියා සිහියෙන් බලන්න. මේ සමාජයේ දකින දේවල්ම, ඔබේ සිත පරීක්ෂා කරගන්නට කදිම කැඩපතක් කරගත හැකියි.
ඉරිසියාවේ අඳුරු පැත්ත: පාසල් වියේ අත්දැකීමක්
සමහර අයට ඉරිසියාව දරාගැනීමට ඉතා අපහසුයි. විශේෂයෙන්ම පාසල් දැරියන් අතර, ගැහැණු ළමයින් පමණක් ඉගෙනුම ලබන බාලිකා විද්යාල වල මෙය දැකිය හැකියි. පන්තියේ හැමදාම පළමුවැනියා වන ළමයා, යම් වාර විභාගයකදී තුන්වැනියා වූ විට, අලුතින් පළමුවැනියා වූ ළමයා කෙරෙහි දරාගත නොහැකි ඉරිසියාවක් ඇති කරගන්නා අවස්ථා තිබෙනවා.
එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස, අර දක්ෂ ළමයාගේ පොත්පත් සඟවා, ඇයගේ ඉගෙනීමට බාධා කරන තත්ත්වයට පත්වෙනවා. මෙවැනි තත්ත්වයකට පත්වන්නේ ඇයි? තමන්ගේ සිත තුළ හටගන්නා ඉරිසියාව, කුහකත්වය වැනි කෙලෙස්, එනම් ක්ලේශයන්, හඳුනා ගැනීමට ක්රමයක් නොදන්නා නිසාය.
මේ තරඟකාරී අධ්යාපන ක්රමය තුළ, සමහර ගුරුවරුන් සහ විදුහල්පතිවරුන් පවා නොදැනුවත්වම මේ ඉරිසියාව පෝෂණය කරනවා. එහි ප්රතිඵලය වන්නේ උගත්, නමුත් ගුණධර්ම නැති, ඉරිසියා සහගත පරපුරක් බිහිවීමයි. එවැනි අය, උගත්කම තිබුණත්, රටට අයහපතක් කරන දේශපාලඥයන්ට උදව් කරන තත්ත්වයට පත්වෙනවා.
ලෝකයට විනාශකාරී න්යෂ්ටික අවි වැනි දෑ සොයාගන්නෙත් උගත් විද්යාඥයන්මයි. ඔවුන්ට ගුණධර්ම තිබුණා නම්, ඒ දැනුම මිනිස් යහපතට යොදවනු ඇත. එබැවින්, දරුවන්ට අධ්යාපනය මෙන්ම ගුණධර්ම, පව-පින ගැන කියා දීම අත්යවශ්යයි. නැතිනම්, මේ පීඩනය දරාගන්න බැරුව දරුවන් සියදිවි නසාගන්නා තත්ත්වයට පවා පත්විය හැකියි.
මේ කතාවෙන් අප තේරුම් ගත යුතු වැදගත්ම දේ මෙයයි: අනිත් ළමයා පළමුවැනියා වීම බාහිර සිදුවීමක් වුවත්, එය දරාගැනීමට නොහැකි වීමේ දෝෂය තිබෙන්නේ තමන් තුළයි. ඒ කියන්නේ, බාහිර සිදුවීම් වලට ඔරොත්තු දෙන ලෙස තමන්ගේ සිත සකස් වී නොතිබීමයි.
රාගයේ මුල සොයා: බුදුන් වදාළ ගාථාවේ ගැඹුරු අරුත
බුදුරජාණන් වහන්සේ මේ පිළිබඳව එක්තරා ගාථාවකින් මෙසේ පෙන්වා දෙනවා: “න තේ කාමා යානි චිත්රානි ලෝකේ, සංකප්ප රාගෝ පුරිසස්ස කාමෝ”. ඔබට මේ ගාථාව සහ එහි විස්තරාත්මක අර්ථය අන්තර්ජාලයෙන් සොයාගත හැකියි. එහි සරල අදහස මෙසේයි.
වර්තමානයේ, කාන්තාවන් කොටට ඇඳගෙන යනවා අප දකිනවා. එය සමහර ප්රදේශවල, විශේෂයෙන්ම නාගරිකව, සාමාන්ය දෙයක් බවට පත්ව තිබෙනවා. නමුත් එවැනි දසුනක් නුපුරුදු කෙනෙකුට, එය දුටු විට පුරුෂයෙකුගේ සිතේ රාගයක් හටගැනීමට ඉඩ තිබෙනවා. බුදුරජාණන් වහන්සේ ඉහත ගාථාවෙන් පෙන්වා දෙන්නේ, කාමයේ සැබෑ ස්වභාවය ලෝකයේ ඇති ලස්සන, විචිත්රවත් වස්තූන් තුළ නොව, පුද්ගලයාගේ සිත තුළ හටගන්නා රාගික සංකල්පනාවන් තුළ බවයි.
එනම්, දෝෂය තිබෙන්නේ කොටට ඇඳගත් කාන්තාව තුළ නොව, ඒ දෙස බලා රාගය ඇතිකරගත් තැනැත්තාගේ සිත තුළයි. එසේ නොවේ නම්, රාගය නැති කිරීමට ලෝකයේ කොටට අඳින සියලුම කාන්තාවන් ඝාතනය කිරීමට හෝ ඔවුන්ගේ ඇඳුම් තහනම් කිරීමට සිදුවනු ඇත, එය කළ නොහැක්කක්.
මිනිසුන්ට කැමති ලෙස ඇඳීමට මානව අයිතියක් තිබෙනවා. ඒ දෙස බලා රාගය හටගන්නේ නම්, දෝෂය තමන්ගේ සිතේමයි. රහතන් වහන්සේ නමක් එවැනි දසුනක් දුටුවොත්, උන්වහන්සේගේ සිතේ රාගයක් හටගන්නේ නැහැ. මන්ද, උන්වහන්සේ සිතේ ස්වභාවය සහ ලෝකයේ යථාර්ථය අවබෝධ කරගෙන සිටින නිසයි. ඕනෑම ශරීරයක ඇත්තේ එකම අංගයන් බවත්, එහි විශේෂ මැජික් එකක් නැති බවත් උන්වහන්සේ දන්නවා. එබැවින්, උන්වහන්සේ බලන්නේ තමන්ගේ සිත දෙස පමණයි.
ප්රායෝගික මග: ද්වේශය, රාගය සහ ගැටුම් සිහියෙන් ජයගන්නා හැටි
රහතන් වහන්සේලා මෙන් ඒ මාර්ගයේ ගමන් කරන ඔබ, මෙතැන් සිට ඔබේ සිත දෙස සිහියෙන් බලන්න.
ද්වේශය සහ ගැටුම් සඳහා:
කෙනෙක් ඔබට දරුණු ලෙස බනිනවා යැයි සිතන්න. ඒ වචන ඇසී ඔබට තරහක් හටගන්නේ නම්, දෝෂය ඇත්තේ ඔහුගේ වචනවල නොව, ඒ වචනවලට ප්රතික්රියා දක්වන ඔබේ සිත තුළයි. ‘මමත් දෙන්න ඕන, නැත්නම් මම නෝංජලයෙක් කියලා හිතයි’ වැනි සිතුවිලි හටගන්නේ ඔබේම මනසෙහිය. ඔබට පුළුවන් නම් ඒ මොහොතේ තරහ නොගෙන, සිතේ හටගන්නා තරහව දෙස නිකම්ම බලා සිටීමට, එයයි සැබෑම ජයග්රහණය. බිරිඳ හෝ සැමියා බනින විට, ප්රතිචාර නොදක්වා ඔබේ සිත තුළ හටගන්නා සිතුවිලි දෙසම සිහියෙන් බලන්න. දිනපතා මෙය පුරුදු කරන විට, දවසම බැන්නත් ඔබට තරහක් ඇති නොවන තැනට ඔබේ සිත ශක්තිමත් වේවි.
සමාජයේ වැරදි සඳහා:
පාරේ වැරදි විදියට වාහනයක් පදවන කෙනෙක් දැක ඔබට තරහ යනවා නම්, වෙනදා මෙන් ද්වේශයෙන් යුතුව පොලීසියට (119) කතා කරනවා වෙනුවට, කිසිදු තරහක් නැතුව, සන්සුන්ව, නීත්යානුකූලව එය දැනුම් දෙන්න. බුදුරජාණන් වහන්සේ පවා රටේ නීතියට අනුව කටයුතු කළේ මෛත්රියෙන් යුතුව, ද්වේශයෙන් තොරවයි. අපටත් ඒ තත්ත්වයට ටිකෙන් ටික හිත පුරුදු කළ හැකියි.
රාගය සඳහා:
ලස්සන කාන්තාවක් දැක සිතේ රාගය හටගන්නා විට, ඇයට දොස් නොකියන්න. ඇය කොතරම් නිරුවතින් ආවත්, රාගය ඇත්තේ ඇය තුළ නොව, ඔබ තුළ බව තේරුම් ගන්න. ඔබේ සිතේ හටගන්නා රාගය දෙස හොඳින් සිහියෙන් බලන්න. ඒ නිසා ශරීරයේ ඇතිවන වෙනස්කම්, හෝමෝන ක්රියාකාරීත්වය, නැවත නැවත හැරී බැලීමට සිත දෙන පෙළඹවීම දෙස බලා සිටින්න. ‘මේ රාගය මගේ තුළයි තිබෙන්නේ, ඇය තුළ නොවේ’ යැයි ඔබටම වැටහේවි. කාලයක් මෙසේ පුරුදු කරන විට, කොතරම් ලස්සන රුවක් දුටුවත්, ඔබේ සිතේ රාගය හට නොගන්නා තත්ත්වයට පත්වේවි.
අවසාන නිගමනය: ලෝකයේ දෝෂ නැත, ඇත්තේ අප තුළමය
මේ සම්පූර්ණ දේශනාවෙන්ම ඔබට දැන් පැහැදිලි ඇති, මේ ලෝකයේ කොතැනකවත්, මිනිසුන්, සතුන් හෝ සොබාදහම තුළවත් සැබෑ දෝෂයක් නැති බව. අප ලෝකය ලෙස හඳුනාගන්නේ අපගේ ඇස, කන, නාසය, දිව, ශරීරය සහ මනස යන ඉන්ද්රියයන් හයෙන් ගොඩනගාගන්නා දෙයකි. අප අත්විඳින සියලුම දෝෂයන්, එනම් රාගය, ද්වේශය, මෝහය, ඉරිසියාව වැනි සියලු කෙලෙස් හටගන්නේ අප තුළමයි. මේ සත්යය අවබෝධ කර ගැනීම තමයි විමුක්තියේ මාවත.
ඔබ විදේශයක සිටියත්, ලංකාවේ රැකියාවක් කළත්, විශ්ව විද්යාලයක හෝ පාසලක සිටියත්, මේ කරුණු ඔබ සැමටම අදාළයි. මේ දේවල් හදාගැනීමට ඔබට හැකියාව තිබෙනවා. එබැවින්, බාහිර ලෝකයට දොස් පැවරීම නවත්වා, සිහියෙන් යුතුව තමන්ගේම සිත දෙස බලා, තමන් තුළ ඇති දෝෂ හඳුනාගෙන, එය නිවැරදි කරගැනීමට උත්සාහ කරන්න.
මේ කරුණු මනාව වටහාගෙන, සිහිය පැවැත්වීම ප්රායෝගිකවම තම ජීවිතයට එක්කර ගැනීමට ඔබට බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්රිවිධ රත්නයේ ආශිර්වාදය ලැබේවා!
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්රශ්න, ඔබගේ අවශ්යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
