ලිපි වර්ගීකරණය: භාවනාවට සම්බන්ද වෙනත් දේශනා
තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!
වර්තමාන සමාජයේ බොහෝ දෙනෙකු මුහුණ දෙන ප්‍රධාන ගැටලුවක් වන්නේ දැඩි මානසික පීඩනය සහ ඒ හේතුවෙන් සිදුවන ජීවිත හානි කරගැනීම පිළිබඳ ප්‍රවණතාවයයි. මේ සම්බන්ධයෙන් මනෝ වෛද්‍යවරුන් සහ උපදේශකයන් විවිධ පැතිකඩ ඔස්සේ අදහස් දක්වන අතර, ආධ්‍යාත්මික පැත්තෙන් මෙයට ඇති මුල සහ විසඳුම වටහා ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ.
විශේෂයෙන්ම ලංකාව වැනි ආසියාතික රටවල ජීවිත හානි කරගැනීම සඳහා බොහෝ විට මුල් වන්නේ ආදර සබඳතා බිඳවැටීම, තමන්ගේ සහකරු හෝ සහකාරිය තමන්ව රැවැටීම සහ ආදරය අහිමි වීමයි. මෙවැනි අවස්ථාවලදී කෝච්චියට බෙල්ල තැබීම, බෙල්ල වැලදාගැනීම හෝ වස පානය කිරීම වැනි අවාසනාවන්ත තීරණ වලට මිනිසුන් පෙළඹේ. මෙහිදී මනස ඇතුළත සිදුවන ක්‍රියාවලිය වටහා ගැනීම සිත සුවපත් කරගැනීමේ පළමු පියවරයි.
ආදරය, ඇලීම සහ මනසේ සංසාරික ස්වභාවය
ආදරය කිරීම යනු යම්කිසි කෙනෙකුට හෝ දේකට සිතෙන් ඇලීමයි. සිතේ හටගන්නා මෙම ඇලීම හෝ ආශාව බුදු දහමේදී ලෝභ (Lobha) ලෙසත්, දැඩි කාමුක බැඳීම රාග (Raga) ලෙසත් හඳුන්වයි. මෙය අකුසල මූලයකි. අපගේ සිත සංසාරය පුරාවටම පුරුදු වී ඇත්තේ යම් යම් දේවල වේගයෙන් ඇලීමටයි.
ඇලීම යනු පල්ලෙහාට ගලාගෙන යන ගඟක් වැනි පහසු දෙයකි. නමුත් එයින් මිදීම යනු උඩුගම් බලා පීනනවා වැනි අමාරු කාර්යයකි. අපගේ ඇස, කන, නාසය, දිව, ශරීරය සහ මනස යන ඉන්ද්‍රියයන් ඔස්සේ ලැබෙන රූප, ශබ්ද, ස්පර්ශයන්ට අපගේ සිත ක්ෂණිකව ඇලෙයි. වර්තමාන තාක්ෂණයත් සමඟ දුරකථන භාවිතය, සජීවී ලොකේෂන් ශෙයා කිරීම් වැනි දේ හරහා සැකය සහ බිය වැඩි වී තිබුණද, රැවටීම් සහ බොරු කිරීම් සමාජයේ නිතර සිදුවේ. මෙය සංසාරයේ ස්වභාවයයි.
රැවටීම හමුවේ සිහිය විපරීත වීම
තමන් දැඩි ලෙස ඇලුනු සබඳතාවයකදී අනෙකාගේ රැවටීමක් අසුවූ සැනින්, පුද්ගලයාට තම වර්තමාන සිහිය පවත්වා ගැනීමට නොහැකි වේ. බුදු දහමේ සිහිය පවත්වා ගැනීම සති (Sati) ලෙස හඳුන්වන අතර, අතිප්‍රබල රාගයෙන් ඇලී සිටි දෙයක් බිඳ වැටුණු විට සිත අසිහිමත් (Asihi) තත්ත්වයට පත්වේ.
මෙම දැඩි පීඩනය නිසා අධ්‍යාපන කටයුතු කරගැනීමට නොහැකි වීම, රැකියාවේ හෝ ගෙදරදොරේ වැඩ කටයුතු අඩපණ වීම සිදුවේ. භාවනානුයෝගී පුද්ගලයෙකුට වුවද මාර්ගඵල ලබා නැත්නම් සිත එකඟ කරගැනීමට නොහැකි තරමට මෙම පීඩනය බලපෑම් කරයි. ආධ්‍යාත්මික පුහුණුවක් නැති කෙනෙකුට මෙවැනි වෙලාවක ඇති එකම තාවකාලික විසඳුම වන්නේ බාහිර වැඩ කටයුතුවල දැඩි ලෙස යෙදීමෙන් සිත වෙනතකට යොමු කිරීමයි.
අනෙකුත් මානසික පීඩන සහ මමත්වය
ආදර සබඳතා පමණක් නොව, ආර්ථික ප්‍රශ්න, පවුලේ ගැටලු, රැකියාවේ ස්ට්‍රෙස් එක සහ සමාජයෙන් එන අපහාස නිසාද මිනිසුන් පීඩාවට පත්වේ. උදාහරණයක් ලෙස තමන් නොකළ හොරකමකට අසුවී කීර්ති නාමයට හානි වූ විට, තමන්ගේ මමත්වයට වූ හානිය දරාගත නොහැකිව ඇතැම් අය ජීවිත හානි කරගැනීම සිදුකර ගනිති. තමන් පිළිබඳ ඇති දැඩි ආත්මදෘෂ්ටිය හෙවත් මමත්වය (Mamathvaya) මෙයට හේතුවයි.
එසේම දැඩි මානසික පීඩනය දරාගත නොහැකි වූ විට, සිත මෙන්ටලි අවුල් ගොස් උන්මත්තක හෙවත් පිස්සු ස්වභාවයට පත්වේ. විශ්වවිද්‍යාල නවකවදය නිසා මානසිකව ඇදවැටුණු ළමයින් මෙන්ම, තමන් සෙවූ නව සොයාගැනීම් වෙනත් අය තමන්ගේ නමට දමා ගැනීම නිසා මනස විකාර වී මානසික රෝහල්වල නතර වූ උගතුන්ද සමාජයේ සිටිති.
කර්ම නියාය සහ සංසාරික කර්ම විපාක
යම් කෙනෙකු තවත් කෙනෙකුට මානසික වද දී උන්මත්තක තත්ත්වයට පත් කරයි නම්, එය සංසාරිකව කැරකිලා එන අකුසල කර්මයකි. බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ ස්වාභාවික කර්ම පද්ධතිය කර්ම නියාය (Kamma Niyama) ලෙස හැඳින්වේ. අප සිත, කය, වචනය යන තුන්දොරින් කරන ක්‍රියාවලට අනිවාර්යයෙන්ම විපාක ලැබෙයි. මුදල් දී හෝ අල්ලස් දී කර්මයෙන් බේරීමට නොහැක.
තමන් සැපයි කියා ලං කරගත් දේවලින්ම පීඩනය එන විට හෘදයාබාධ, අංශභාගය වැනි රෝග සෑදීමටද පුළුවන. සිතේ ඇලීම පවතින තාක් දුරට මෙම පීඩනයෙන් ගැලවීමක් නැත.
ත්‍රිලක්ෂණය සහ ධර්මයේ පිහිට
මේ සියලු දුක්වලට බුදුරජාණන් වහන්සේ දුන් යථාර්ථවාදී පිළිතුර වන්නේ ත්‍රිලක්ෂණය (Tilakkhana) අවබෝධ කරගැනීමයි. ලෝකයේ සෑම දෙයක්ම වෙනස් වන සුළුයි, ස්ථිර නැහැ යන සංකල්පය අනිච්ච (Anicca) ලෙසත්, ඒ වෙනස් වීම නිසා හටගන්නා නොසන්සුන් පීඩාකාරී බව දුක්ඛ (Dukkha) ලෙසත් හඳුන්වයි.
ජීවිත හානි කරගැනීම සඳහා කෝච්චියට බෙල්ල තබන්නට ගිය අය පවා පෙර පිනකට බණ පදයක් ඇසී, සිත වෙනස් වී, පැවිදි වී ආධ්‍යාත්මික සුවය ලැබූ අවස්ථා ඇත. එසේම අධික රෝගී තත්ත්වයන් නිසා පවුලේ අයට බරක් නොවී සිටීමට සිතා ජීවිත හානි කරගැනීම කරගන්නා අයද සිටිති.
ජීවිත හානි කරගැනීමේ භයානක අනාගත විපාක
කෙනෙකු තමන්ගේ ජීවිතය නැති කරගන්නා අවසාන චුති සිතේ ක්‍රියාත්මක වන්නේ අධික තරහක් හෝ ද්වේෂයකි. බුදු දහමේදී මෙය දෝස (Dosa) ලෙස හඳුන්වයි. අවසාන සිත තරහින් පිරී තිබීම නිසා, එවැනි අය මරණින් මත්තෙ උපදින්නේ ප්‍රේත හෝ යක්ෂ ආත්මවලය.
දිවැසින් බලන විට පෙනෙන්නේ බෙල්ල වැලදාගෙන මියගිය අය අමනුෂ්‍ය ආත්ම ලැබූ පසුද බෙල්ල කඩාගෙන අධික වේදනාවෙන් කෑගසමින් සිටින බවයි. වස පානය කළ අයද මරණින් පසු ඒ වේදනාව එලෙසම විඳිති. මනුෂ්‍ය ආත්මයක් ලැබීම යනු කණ කැස්බෑවා විය සිදුරෙන් අහස බලනවාටත් වඩා දුර්ලභ දෙයකි. එය බුදු දහමේ දුල්ලභෝ මනුස්සත්ත පටිලාභෝ (Dullabho Manussatta Patilabho) ලෙස විස්තර වේ. එතරම් දුර්ලභ මනුෂ්‍ය ජීවිතය නැති කරගැනීමෙන් පසු පින් පෙත් අනුමෝදන් වීමට පවා හැකි වන්නේ ප්‍රේත කොටස් 12 න් තිරෝකුඩ්ඩ (Tirokuddha) ප්‍රේතයන්ට පමණි.
සිත පුහුණු කිරීම සහ ධර්මානුකූල විසඳුම්
මිනිසෙකුට දැඩි පීඩනයක් ආ විට ඔහු ඊළඟට හොයන්නේ සුවයක් දැනෙන දෙයකි. මානසික පීඩනය නැති කරගැනීමට වෙනත් මඟක් නොදකින විට වැරදි උත්තරයක් ලෙස ජීවිත හානි කරගැනීම තෝරා ගනී. නමුත් මනස පාලනය කිරීමට ධර්මයේ මඟ පෙන්වීම් ඇත. සිහිය පවත්වා ගැනීමේ භාවනාවන් හෙවත් සතර සතිපට්ඨාන (Satipatthana) පුහුණුව මෙයට හොඳම විසඳුමයි.
බුදුරජාණන් වහන්සේ හමුවට මියගිය දරුවා වඩාගෙන පැමිණි කිසාගෝතමියට, නොමැරුණු ගෙදරකින් අබ ඇටයක් ගෙනෙන්නැයි කීමෙන් උන්වහන්සේ වටහා දුන්නේ මරණය සියල්ලන්ටම පොදු යථාර්ථයක් බවයි. ධර්මය ඇසීමෙන් ඇගේ මනස වෙනස් වී උසස් ආධ්‍යාත්මික තත්ත්වයකට පත් විය. වර්තමානයේ රටේ පවතින ආර්ථික හෝ දේශපාලන ප්‍රශ්න බුදුදහමට ඈඳා නොගෙන, ධර්මය තුළින් සිත සුවපත් කරගැනීමට උත්සාහ කළ යුතුය.
මරණානුස්සති භාවනාව සහ ප්‍රායෝගික සිත පුහුණු කිරීම
ජීවිතයේ ඇලීම් නිසා ඇතිවන පීඩනයන් පාලනය කිරීමට බුදුරජාණන් වහන්සේ පෙන්වා දුන් මරණානුස්සති (Marananussati) භාවනාව ඉතා ප්‍රායෝගිකය. මරණය සහ අහිමි වීම පිළිබඳව නිතර සිතමින් මනස පුහුණු කිරීම ධනාත්මක ක්‍රියාවලියකි. අල්ලපු ගෙදර කෙනෙක් මියගිය විට දැනෙන සාමාන්‍ය හැඟීම සහ තමන්ගේ කෙනෙක් මියගිය විට දැනෙන දැඩි වේදනාව අතර වෙනස හඳුනාගෙන, මනස යථාර්ථයට පුහුණු කළ යුතුය.
තමන්ගේ ආදර සහකරුවා හෝ සහකාරිය තමන්ව රැවටුවහොත්, හෝ අතහැර ගියහොත් එයට මුහුණ දෙන ආකාරය ගැන සිතින් කලින්ම පුහුණු විය හැක. මෙසේ සිත පුහුණු කළ විට, ඇත්තටම එවැනි රැවටීමක් සිදු වූ දිනක මනස කඩාවැටෙන්නේ නැත. මනස ශක්තිමත් වී, කලබල නොවී ප්‍රශ්නයට මුහුණ දීමට හැකි වේ.
ධර්මයේ පිහිට සහ අන් අයට උපකාර කිරීම
ජීවිතයේ ඕනෑම ප්‍රශ්නයකට කාලයත් සමඟ විසඳුමක් ලැබෙයි. නැතහොත් කාලයත් සමඟ ප්‍රශ්නය නැති වී යයි. එම නිසා කිසිම මොහොතක ජීවිත හානි කරගැනීම වැනි අඥාන තීරණ නොගත යුතුය. ගිහි ජීවිතයේ සැප විඳින අතරම, යම් යම් පීඩාවන්ට මුහුණ දීමට මනස සූදානම් කළ යුතුය.
ඔබගේ මිතුරෙකු හෝ ඥාතියෙකු මෙවැනි මානසික පීඩනයකින් සිටී නම්, ඔහුගේ කතාවට කන්දී, මානසික සහනය ලබාදී, අවසානයේ ඔහුව ධර්මයට යොමු කරන්න. එය සංසාරිකව ඔබට විශාල පුණ්‍යකර්මයකි. එමඟින් තමන්ටද මෙලොවදීම යහපත් විපාක දෙන දිට්ඨධම්මවේදනීය කර්ම (Ditthadhamma Vedaniya Kamma) රැස්වේ.
ධර්මයේ හැසිරෙන කෙනා ධර්මය විසින්ම ආරක්ෂා කරයි. බුදු දහමේ සඳහන් වන ධර්මෝ හවේ රක්ඛති ධර්මචාරී (Dhammo Have Rakkhati Dhammacari) සහ නත්ථි මේ සරණං අඤ්ඤං ධම්මෝ මේ සරණං (Natthi Me Saranam Annam Dhammo Me Saranam) යන ප්‍රතිපත්තිය මත පිහිටා සිත දියුණු කරගන්න.
ඔබ සියලු දෙනාටම තෙරුවන් සරණයි!
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්‍රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්‍රශ්න, ඔබගේ අවශ්‍යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්‍යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්‍යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්‍යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
