සෑම මොහොතකම සිත දෙස බලන්න...

තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!

අපගේ මෙම ආධ්‍යාත්මික ලිපි මාලාව සමග එක්ව, ප්‍රායෝගිකව සිය අධ්‍යාත්මික ජීවිතය දිනෙන් දින වැඩිදියුණු කරගැනීමට උත්සාහ දරන ඔබ සැමට, සතිමත් භාවය හෙවත් සිහිය පැවැත්වීම පිළිබඳව අප මීට පෙරත් සාකච්ඡා කර තිබෙනවා. සති සම්පජඤ්ඤය, එනම් සිහියෙන් සහ නුවණින් යුක්තව කටයුතු කිරීමේ වැදගත්කම පිළිබඳව පැහැදිලි කර දී ඇත. අද අප නැවතත් ඒ මග ඔස්සේ යමින්, මෙම පුහුණුව තවදුරටත් ගැඹුරින් ගවේෂණය කරමු.

මීට පෙර අපගේ ලිපි කියවූ ඔබට, තමන්ගේ සිත හඳුනාගන්නා ආකාරය, සිතේ සිදුවන වෙනස්වීම්, සිතට නැගෙන සිතුවිලි දෙස නිරන්තරයෙන් අවධානයෙන් සිටින ලෙසට මග පෙන්වා දී තිබෙනවා. මෙම පුහුණුව තුළින් ඔබ දැනටමත් ඔබගේ සිතේ විවිධ පැතිකඩවල් දෙස බැලීමට හුරු වෙමින් සිටිනවා. මෙම ගමනේදී, විශේෂයෙන්ම ‘නිහඬව සිත දෙස බලන්න’ යනුවෙන් අප ලබාදුන් මගපෙන්වීම ඉතා වැදගත්.

ඔබ මෙම ලිපි මාලාවට අලුත් නම්, එම මූලික ලිපිවල සිට පිළිවෙළින් කියවා ඒමෙන්, ඔබගේ සිත පිළිබඳව පැහැදිලි අවබෝධයක් ලබාගැනීමට ඔබට පහසු වනු ඇත. එමගින් ඔබගේ ආධ්‍යාත්මික ගමන මුල සිටම නිවැරදිව සහ ප්‍රායෝගිකව ආරම්භ කිරීමටත්, ගමන අතරතුර ඇතිවන ගැටලුවලට පිළිතුරු මෙම ලිපි තුළින්ම සොයාගැනීමටත් ඔබට හැකියාව ලැබේවි. කිසිදු බියකින් හෝ සැකයකින් තොරව ඉදිරියට යාමට අවශ්‍ය මග පෙන්වීම ඒ හරහා ඔබට ලැබෙනු ඇත.

ප්‍රායෝගික පුහුණුව: සෑම මොහොතකම සිත නිරීක්ෂණය කරන්නේ කෙසේද?

ඔබ සිත දෙස බැලීම පුහුණු කරන විට, සතිමත් භාවය, සිහිය පැවැත්වීම, තමන්ගේ සිත දෙස බලාගෙන සිටීම වැනි විවිධ වචන අපට හමුවේ. මෙම වචන වෙනස් වුවත්, ඒ සියල්ලෙන්ම අර්ථවත් කරන්නේ එකම ක්‍රියාවලියකි. එම නිසා, මෙම පුහුණුවේ යෙදෙන ඔබට කළ යුත්තේ කුමක්දැයි දැන් පැහැදිලි විය යුතුයි.

මෙම සිහිය පැවැත්වීම හෙවත් සිත දෙස බැලීම තවදුරටත් පුහුණු කිරීමට කදිම අවස්ථාවක් ලෙස මෙම ලිපිය කියවන මොහොතම යොදාගන්න. ඔබ මෙම ලිපිය කියවන්නේ යම් තාක්ෂණික උපාංගයක් හරහායි. එම අකුරු දකින විට, එම වචන කියවන විට, ඔබගේ සිතේ සිදුවන ක්‍රියාකාරකම් දෙස බලන්න.

ඒ සමග ඔබගේ සිතුවිලි වෙනස් වන ආකාරය, එම වචන සමග සිත රැඳී තිබෙනවාද, කියන දේ තේරුම් ගැනීමට උත්සාහ කරනවාද, ඒ අදහස් සමග සිත ඇලෙනවාද, ගැටෙනවාද, නැතහොත් යම් සමාධිමත් බවක් ඇතිවෙනවාද යන්න නිරීක්ෂණය කරන්න. රූපවාහිනී වැඩසටහනක් නරඹන විට, ගුවන් විදුලියට සවන් දෙන විට, ඕනෑම මොහොතක ඔබගේ සිත ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය දෙස බලන්න. මෙය කිසිදු ආයාසයකින් තොරව, සැහැල්ලුවෙන්, දවසේ පැය විසිහතර පුරාම ඕනෑම ඉරියව්වක සිට කළ හැකි භාවනාවක් ලෙසයි බුදුරජාණන් වහන්සේ අපට පෙන්වා දුන්නේ.

මානසික බාධක ජය ගැනීම: දෘෂ්ටි සහ සැකයන් හඳුනාගැනීම

මෙලෙස සිත දෙස බැලීම දිනෙන් දින ප්‍රගුණ කරන විට, ඔබගේ සිතේ පවතින ගැටලුකාරී ස්වභාවයන් සහ ඔබව සිරකර තබන වැරදි ආකල්ප හෙවත් දෘෂ්ටි (Dṛṣṭi) ඔබට වධ දෙන ආකාරය හඳුනාගත හැකියි. උදාහරණයක් ලෙස, යම් අයෙක් ඔබට, ‘මේ බුද්ධ ශාසනයේදී හෝ මේ ආත්මයේදී නිර්වාණය අවබෝධ කරගත නොහැකියි’ කියා පැවසුවහොත්, එය ඔබගේ සිතේ පැලපදියම් වූ දෘෂ්ටියක් බවට පත්විය හැකියි.

ඔබ එය විශ්වාස නොකර, ‘නැහැ, මේ ගෞතම බුද්ධ ශාසනයේදීම නිර්වාණය අවබෝධ කරගත හැකියි’ යැයි සිතුවත්, අර මිතුරා විසින් ඇතුළත් කළ විරුද්ධ මතය නිසා, භාවනා කරන විට ‘ඇත්තටම මට ඒ දේ සිද්ධ වෙයිද? මට මේ ආත්මයේදීම නිර්වාණය අවබෝධ කරගන්න බැරි වෙයිද?’ යනුවෙන් සැකයක් (Vicikicchā) මතු වෙන්නට පටන් ගන්නවා.

මෙම සැකය පවා, ඔබ දිගටම සිත දෙස බැලීම පුරුදු කළහොත්, එය හුදෙක් සිතුවිල්ලක් ලෙස හඳුනා ගැනීමට ඔබට හැකිවේවි. ඔබ වඩාත් සිහිය පිහිටුවා භාවනාවක යෙදෙන විට, මෙම දෘෂ්ටීන් සිත තුළ ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය ඔබට පැහැදිලිවම හසුවනු ඇත. මේ සසර දුකෙන්, පවුලේ හෝ රටේ ආර්ථික ප්‍රශ්නවලින් මිදීමට ඔබ කොතරම් උත්සාහ කළත්, මෙවැනි දෘෂ්ටීන් සිතට ඇතුළු වූ විට, සිත කම්පනයකට ලක්වී, ආධ්‍යාත්මික ගමන පිළිබඳව මන්දෝත්සාහී ස්වභාවයක් ඇතිවිය හැකියි. එම පුහුණුව කිරීමට සිතේ ඇති කැමැත්ත නැති වී යයි.

සිතේ කපටි ස්වභාවය: ඇයි අප ස්වයං නිරීක්ෂණයට අකමැති?

ඇත්තෙන්ම අපගේ සිත, ඒ සිත ගැනම සොයා බලනවට කැමති නැහැ. මන්ද, මේ සිත ඉතා චපලයි, කපටියි, කට්ටයි. ඒ නිසා, කිසිම වෙලාවක මේ සිත තමන් ගැනම විමසනවට කැමති නැහැ. සිත හැමවිටම කැමති, ඇස, කන, නාසය, දිව, ශරීරය යන පංච ඉන්ද්‍රියන් භාවිතා කර, බාහිර ලෝකය ගැන, අනුන්ගේ දේවල් ගැන සොයන්නට, ඒ සමග ගනුදෙනු කරන්නටයි. නමුත් එය කිසිවිටෙකත් ඔබ ගැන, ඔබේ සිත ගැන, එහි ඇති අඩුපාඩු ගැන සොයන්නට කැමැත්තක් දක්වන්නේ නැහැ.

රහත් භාවයට හෝ අඩුම තරමින් අනාගාමී මාර්ග ඵලයටවත් පත් නොවූ මේ ලෝකයේ සියලු දෙනාගේ සිත්වල ස්වභාවය මෙයයි. මෙවැනි දෘෂ්ටිවලට අපගේ සිත් පහසුවෙන් හසුවන්නේ එබැවිනි. ඔබගේ භාවනාවට මේවා කෙතරම් බාධාවක් වෙනවාදැයි ඔබම නිරීක්ෂණය කරන්න. මීට පෙර අප සාකච්ඡා කළ ‘දෘෂ්ටි රාමු සීමා හඳුනා ගනිමු’ යන ලිපියද කියවීමෙන්, ඔබට සිතට එන විවිධාකාර දෘෂ්ටීන් සහ ඒවා භාවනාවට බාධා කරන ආකාරය තවදුරටත් හඳුනාගත හැකිය. මෙලෙස ඔබගේ සිත ගැන ගවේෂණයක් කර, මෙම දෘෂ්ටීන් එකින් එක හඳුනාගන්න.

දෛනික ජීවිතයේ ගැටලු සහ සිතේ කෙලෙස් හඳුනාගැනීම

ඔබගේ ජීවිතයේ යම් ප්‍රශ්නයකට ඔබ මුහුණ දෙන අවස්ථාවක් ගැන සිතන්න. පවුල් ජීවිතය තුළ සැමියා හෝ බිරිඳ අතර ගැටලු, සමහරවිට සැමියාගේ අනියම් සම්බන්ධතා, ඔබට හෝ දරුවන්ට ආදරය නොදැක්වීම, යුතුකම් ඉටු නොකිරීම වැනි ඕනෑම තත්වයක් විය හැකියි. මෙවැනි ප්‍රශ්න කොතරම් තිබුණත්, ඒ මොහොතේ ඔබගේ සිත දෙස බලන්න. මන්ද, ජීවිතයේ ප්‍රශ්න කිසිදාක අවසන් වන්නේ නැහැ. මිය යන තුරුම ඒවා ගලාගෙන එනවා. සංසාරයක් ලෙස බැලුවහොත්, මේ ගමන අවසන් වන තුරු ප්‍රශ්න ඉවරයක් නැහැ.

මෙවැනි අවස්ථාවල සිත දෙස බැලීම තුළින්, ‘මම මේ දේවල් වලට කොතරම් බැඳිලාද? කොතරම් වෛර කරනවාද? මගේ සිතේ රාගය (rāga) ද, තරහව (dosa) ද, ඊර්ෂ්‍යාව (issā) ද වැඩියෙන් ඇත්තේ? ඒ කෙලෙස් වල ප්‍රතිශතය කොපමණද?’ යන්න ඔබටම හඳුනාගත හැකියි. මේ සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ සෑම මොහොතකම ටිකෙන් ටික පුරුදු කිරීම පමණයි. අප මෙතෙක් කල් ජීවත් වූයේ අසිහිය නම් වූ ලෝකයකයි. සැබෑ ලෝකයේ යථාර්ථය දැකීමට නම්, අඳුරෙන් ආලෝකයට මෙන්, අප ක්‍රමයෙන් සිහිය නමැති ලෝකයට ඇතුළත් විය යුතුයි.

ආධ්‍යාත්මික ගමනේදී ඇතිවන අභියෝග: බලාපොරොත්තු කඩවීම් නිරීක්ෂණය

දැන් අපි මෙය ආධ්‍යාත්මික පැත්තට හරවා බලමු. ඔබ අප කියාදෙන සමථ භාවනාවක් (Samatha Bhāvanā) වැනි පුහුණුවක යෙදී, බලාපොරොත්තු වූ ප්‍රතිඵල නොලැබෙන විට ඔබගේ සිත ක්‍රියාත්මක වන්නේ කෙසේද? ඔබට කෙතරම් කණගාටුවක් සිතෙනවාද? ‘මේ ස්වාමීන්වහන්සේ කියාදෙන දේවල් වලින් කිසිම ප්‍රතිඵලයක් නැහැ’ කියා දොස් නගන්නට සිතෙනවාද? නැතිනම් යම් පණිවිඩයකට පිළිතුරක් නොලැබුණු විට තරහක් එනවද? එවැනි සෑම මොහොතකම ඔබගේ සිත දෙස බලන්න.

ඔබ කොතරම් භාවනා කළත් ප්‍රතිඵල නැතිවීම ගැන කණගාටු වෙනවා නම්, ඒ කණගාටු වන සිත දෙසම බලන්න. කාලයක් මෙසේ පුහුණු කරන විට ඔබටම වැටහේවි, මේ කිසිවෙකුගේ හෝ සමාජයේ දෝෂයක් නොව, ‘මේ හැමදේටම වැරදි මගේ හිතමයි’ කියා. සමාජයේ, රටේ, දේශපාලනයේ වැරදි තිබිය හැකියි. නමුත් ඒ වැරදි තිබියදී, මම නිවැරදි නොවන්නේ නම්, අන් අය හැදෙන්නේ නැති එක ගැන කතා කිරීමෙන් පලක් නැහැ. ඒ අවබෝධය ඔබටම ලැබෙනු ඇත.

අතීතය, වර්තමානය සහ සිහියේ විශ්වීය ස්වභාවය

ඔබගේ ජීවිතය දෙස ආපසු හැරී බලන්න. පාසල් වියේ සිට, විශ්වවිද්‍යාල ජීවිතය, රැකියාව, වැඩිහිටියෙකු බවට පත්වීම දක්වා මේ ගෙවුණු අතීතය තුළ, ඔබ කොතරම් වාරයක් ඔබගේ සිත දෙස බලා තිබෙනවාද? ඔබ මේ සිහිය පිළිබඳව දැනගත් දා සිට කොතරම් කාලයක් සැබවින්ම එය ගවේෂණය කර තිබෙනවාදැයි කල්පනා කරන්න.

සතිමත් භාවය යනු ඔබට ඔබවම හඳුනාගත හැකි එකම තැනයි. එය මතක තබාගන්න. මෙසේ සිත දෙස බැලීම පුරුදු කරන විට, ඔබගේ වැරදි, අඩුපාඩු, දුර්වලතා, මානසික හා කායික දුබලතා, හොඳ මෙන්ම නරක ගතිගුණ, ඔබ රැස්කරන කුසල් සහ අකුසල් යන සෑම දෙයක්ම ඔබටම පැහැදිලිව තේරුම් ගැනීමට හැකියාව ලැබේවි. මෙම කාර්යය කිරීමට කිසිදු ජාතියක්, ආගමක්, කුලයක් හෝ වර්ණ භේදයක් අවශ්‍ය නැහැ.

මෙය ඕනෑම කෙනෙකුට කළ හැකි, බාහිරට නොපෙනෙන අභ්‍යන්තර පුහුණුවකි. ඔබ බසයක, මෝටර් රථයක ගමන් කරන විට, වෙනත් කෙනෙකු සමග කතා කරන විට පවා මේ සිත දෙස බැලීම කළ හැකියි. කතාවට වැඩිපුර යොමුවන විට, සිත අසිහියට යන ආකාරයත්, නැවත සිහිය එන යන ස්වභාවයත් ඔබටම හඳුනාගන්නට හැකිවනු ඇත.

අවසාන ඔවදන සහ දිරිගැන්වීම

මෙම ලිපිය තුළින් අප නැවතත් මතක් කර දුන්නේ, සිත දෙස බැලීම ප්‍රායෝගිකව යොදාගන්නා ආකාරයයි. එකවර විශාල වෙනසක් බලාපොරොත්තු නොවන්න. ටිකෙන් ටික, නමුත් නොනවත්වා මෙම පුහුණුවේ යෙදෙන්න. ඔබගේ සිත ගැන ඔබම තේරුම් ගැනීමට උත්සාහ කරන්න. එය ඔබට අනිවාර්යයෙන්ම කළ හැකියි.

මෙම පුහුණුවෙන් ලබන අත්දැකීම් අන් අය සමග බෙදාගැනීම, ඔවුන්ගේ ආධ්‍යාත්මික ගමනටද මහත් උදව්වක් වනු ඇත. මෙම ලිපිය කියවා අවසන් කරන මොහොතේ පටන්, තව තවත් සතිමත් භාවය දියුණු කරගන්න. ඔබගේ සිත දෙස බලාගෙනම මෙම ලිපියේ ඉගැන්වීම් මෙනෙහි කරන්න. එවිට ඔබට ජීවිතයේ බොහෝ දේ තේරුම් ගැනීමට හැකියාව ලැබෙනු ඇත.

අදට මෙම දේශනාව මෙයින් අවසන් කරමි. සෑම මොහොතකම සිත දෙස බලන්න. ඔබට බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නයේ ආනුභාවයෙන්, තමන්ගේ සිත මැනවින් වටහා ගැනීමටත්, සතිමත් භාවයෙන් යුතුව කටයුතු කිරීමටත් ශක්තිය, ධෛර්යය ලැබේවා!

මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්‍රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්‍රශ්න, ඔබගේ අවශ්‍යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.

අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්‍යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්‍යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.

අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්‍යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!