තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!
අධ්යාත්මික ජීවිතය ප්රායෝගිකව ගවේෂණය කරන ඔබව අපි ඉතාමත් ගෞරවයෙන් පිළිගන්නවා. මේ ගමනේදී අප නිරන්තරයෙන්ම අවධාරණය කළේ ප්රායෝගිකත්වයේ ඇති වටිනාකමයි. භාවනා ක්රමයක් වේවා, සිහිය පැවැත්වීම වේවා, ඒ සියල්ලේ හරය වන්නේ තමන්ගේ සිත දෙසම නිරීක්ෂණය කරමින්, එහි සැබෑ ස්වභාවය හඳුනා ගැනීමයි. න්යාය කටපාඩම් කරමින් සිටිනවාට වඩා, තමන්ගේ අත්දැකීමෙන්ම සත්යය අවබෝධ කරගැනීම බුදුරජාණන් වහන්සේ අපට පෙන්වා දුන් මාර්ගයයි.
ප්රායෝගිකත්වයෙන් තොරව අපට බුදුන් වදාළ මාර්ගයේ ගමන් කරන්නට, සොබාදහම සමග එකඟව ජීවත් වෙන්නට, සිතේ ගැඹුර තේරුම් ගන්නට, හෝ කෙලෙස් නසන්නට කිසිසේත්ම නොහැකියි. ප්රායෝගිකව තමන්ගේ සිත හඳුනාගත් බොහෝ දෙනෙක් අප සමග සිටිනවා. ඒ සියල්ලෝම එය කළේ අපගේ මගපෙන්වීම් ඔස්සේ තමන් විසින්ම කළ ගවේෂණය තුළිනුයි. මෙම ලිපියෙන් අපි ඒ ප්රායෝගික ගමනේ තවත් එක් වැදගත් පියවරක් සාකච්ඡා කරනවා. ඒ, අප කාටත් පොදු, එහෙත් අපව බෙහෙවින් අඩපණ කරන ‘බිය’ නම් සිතුවිල්ල ගැනයි.
බිය යනු කුමක්ද? සිත තුළ සැඟවුණු ක්ලේශය හඳුනාගනිමු
බිය. වයස්, ජාති, කුල, ආගම් හෝ ස්ත්රී-පුරුෂ භේදයකින් තොරව අප සැමගේ සිත් තුළ ගෙන ඇති සිතුවිල්ලක්. බුදු දහමේදී, මෙය අපගේ සිත කිලිටි කරන, අපගේ සැබෑ ස්වභාවය වසන් කරන දෙයක් ලෙස හඳුන්වනවා. එය ක්ලේශයක්, එනම් මානසික අපද්රව්යයක්.
බිය පවතින තාක්, අපගේ අධ්යාත්මික ගමන එකතැන පල්වෙනවා. එය අපගේ ඉදිරි ගමන වළකනවා. නමුත් අද අපි මේ බිය දෙස බලන්නේ වෙනස්ම කෝණයකින්. එනම්, සතිමත් භාවය හෙවත් සිහිය පැවැත්වීම තුළින්. අපි මේ ලිපියෙන් ගවේෂණය කරන්නේ: බිය යනු සැබවින්ම කුමක්ද? එය අප තුළ ක්රියාත්මක වන්නේ කෙසේද? එය හඳුනාගැනීමෙන්ම එයින් මිදෙන්නේ කෙසේද? මේ සියලු පැතිකඩයන් ඔබටම ප්රායෝගිකව තේරුම් ගැනීමට මෙම ලිපිය මග පෙන්වනු ඇත. ඔබ බය නැති කරගන්නේ කොහොමද කියා සොයන්නේ නම්, පිළිතුර ඇත්තේ ඔබ තුළමයි.
ප්රායෝගික අභ්යාසය: සිහියෙන් බිය දෙස බැලීම
දැන් අපි ප්රායෝගික අභ්යාසයකට යොමු වෙමු. සිතන්න, ඔබ සවස් කාලයේ අඳුරට බිය පුද්ගලයෙක් කියා. සමහරවිට ඔබ අමනුෂ්යයන් ගැන අසා ඇති නිසා බියක් දැනෙනවා විය හැකියි. මේ බිය ඔබව අඩපණ කරන, ඔබේ ශක්තිය හීන කරන සිතුවිල්ලක් පමණක් බව මුලින්ම වටහාගන්න.
අප සිහියෙන් සිටින විට අපට වැටහෙන මූලිකම දෙයක් නම්, අපේ සිත තුළ නිරන්තරයෙන් ‘සිතුවිලි’ නම් දෙයක් පැනනගින බවයි. අප සිහියෙන් නොසිටින විට, මේ සිතුවිලි අපව පාලනය කරනවා. නමුත් අප සතිමත්ව, එනම් සිහියෙන් යුක්තව සිටින තාක්, සිතුවිලි වලට අපව පාලනය කළ නොහැකියි.
එසේනම්, බිය යනුද තවත් එක් සිතුවිල්ලක් පමණයි.
මෙන්න ඔබ කළ යුතු දේ:
ඔබට බිය දැනෙන ඒ මොහොත, උදාහරණයක් ලෙස සවස හය වෙද්දී අඳුර වැටෙන විට, ඔබේ අධ්යාත්මික දියුණුවට හොඳම අවස්ථාව කරගන්න. වෙනදා මෙන් බියට ඉඩ හැර පලා නොගොස්, නිශ්ශබ්දව, ඔබේ සිත දෙසම බලාගෙන සිටින්න. සිහිය පවත්වන්න.
එසේ බලාගෙන සිටින විට, ඔබට පෙනේවි බිය නැමැති සිතුවිල්ල එකින් එක, එකින් එක ඔබේ සිතට ඇතුළු වන ආකාරය. එය පැමිණ, ඔබේ ලොමු දැහැගන්වමින්, හෘද ස්පන්දනය වේගවත් කරමින්, ශරීරය වෙව්ලීමට සලස්වමින්, ඔබව ග්රහණයට ගන්නා හැටි නිරීක්ෂණය කරන්න.
ශරීරය සහ සිත: බියේ භෞතික හා මානසික බලපෑම
බිය සිතුවිල්ලක් ලෙස සිතේ ක්රියාත්මක වුවත්, එහි බලපෑම මුළු ශරීරයටම දැනෙනවා. බිය දැනෙන විට ඔබේ ශරීරයට කුමක් සිදුවේදැයි සිහියෙන් බලන්න.
- හෘද ස්පන්දනය වේගවත් වීම.
- ශරීරය වෙව්ලීම හෝ දහඩිය දැමීම.
- ලොමු කෙලින් වීම.
- සමහර විට, බිය අධික වූ විට වැසිකිලි යාමට අවශ්ය වීම හෝ ගත් ආහාර ඉක්මනින් දිරවීම වැනි තත්වයන් පවා ඇතිවිය හැකියි.
මේ සියල්ල සිදුවන්නේ එකම එක සිතුවිල්ලක් නිසා ඔබ තුළ ඇතිවන පීඩනය සහ කම්පනය කොතරම්දැයි බලන්න. මේ ඔබ විසින්ම මවාගත්, සංස්කෘතියෙන් හෝ අන් අයගෙන් උගත් දෙයක් නිසා ඇතිවන බලපෑමක්. එම සිතුවිල්ල ඔබේ ශරීරයට කොතරම් බලපෑමක් කරනවාද කියා සිහියෙන් යුතුව හඳුනාගන්න.
ශරීරයේ මේ වෙනස්කම් නිරීක්ෂණය කරන අතරම, නැවතත් ඔබේ සිත දෙසට අවධානය යොමු කරන්න. බිය සිතුවිල්ලේ වේගවත් බව බලන්න. එය ඇතිවෙමින්, පවතිමින්, නැතිවෙමින් යන ස්වභාවය, එනම් බුදු දහමේ සඳහන් උත්පාද, ඨිති, භංග යන අවස්ථාව ඔබට ඉතා වේගයෙන් සිදුවන ආකාරය දැකගන්නට පුළුවන්.
මේ සිතුවිලි දාමය කොපමණ වෙලාවක් පවතීදැයි සිහියෙන් බලා සිටින්න. ඔබ බය වෙන්නේ පාලු ස්ථානයකදී, කැලෑවකදී, සොහොනක් අසලින් යන විටදී හෝ වේවා, ඒ ස්ථානයේ අමනුෂ්යයන් සිටියත් නැතත් එය අදාළ නැහැ. වැදගත් වන්නේ ඒ බාහිර දෙය නිසා ඔබේ සිත තුළ ඇතිවන බිය ඔබ විසින්ම හඳුනා ගැනීමයි.
සිතේ සැබෑ පාලකයා කවුද? අනාත්ම ස්වභාවය තේරුම් ගැනීම
ඔබ කුඩා කාලයේ, සමහරවිට වයස අවුරුදු දහයේදී, මුලින්ම අමනුෂ්යයන් ගැන අසා බිය වුණා යැයි සිතමු. එදා ඇතිවූ ඒ බිය, ඒ ‘සංඥාව’, කාලයත් සමග ක්රමයෙන් වර්ධනය වී, අද වන විට ඔබව රෑට ගෙදරින් එළියටවත් බසින්නට නොදෙන තරමේ ප්රබල දෙයක් බවට පත්වෙලා. එය හරියට ඔබේ සිතේ ‘පත්තියම්’ වෙලා වගේ. ඔබ ඒ බයට ඇලී සිටිනවා, ඒ වගේම එයට ගැටෙනවා.
දැන් හොඳින් බලන්න. ඔබේ බිය නම් සිතුවිල්ල විසින් ඔබව පාලනය කරනවා.
මෙතැනදී ඔබට ඉතා ගැඹුරු ධර්මතාවයක් තේරුම් ගත හැකියි. එනම්, අනාත්ම හෙවත් ‘තමාගේ නොවන’ ස්වභාවයයි. අපි බොහෝ විට සිතාගෙන ඉන්නේ ‘මම මගේ සිත පාලනය කරනවා’ කියලයි. නමුත්, ඔබේ සිත ඇත්තටම ‘ඔබේ’ නම්, ‘මගේ’ නම්, ඔබට එයට අණ කළ හැකි විය යුතුයි, ‘බය වෙන්න එපා’ කියා. ඔබ බියට අකමැතිනම්, බියෙන් මිදෙන්නට කැමතිනම්, ඇයි ඔබට ඒ සිතුවිල්ල නැතිකර දමන්න බැරි? ඇයි ඔබට ඕනෑම සොහොනක, ඕනෑම කැලෑවක බිය නැතිව ඉන්න බැරි?
කාරණය නම්, සිත යනු අපට අයිති, අප පාලනය කරන දෙයක් නොව, එය එහි ස්වභාවය අනුව ක්රියාත්මක වන ක්රියාවලියක් වීමයි. මේ සිතමයි අපව සසර පුරා ගෙන යන්නේ; අපායේ, දිව්ය ලෝකවල, මනුස්ස ලෝකයේ උපත ලබා දෙන්නේ. මේ සරල බිය නම් සිතුවිල්ල දෙස බැලීමෙන්ම, සිත අපව පාලනය කරන ආකාරය සහ එහි අනන්යතාවය ගැන ඔබට අවබෝධයක් ලබාගත හැකියි. මේ අවබෝධයමයි විමුක්තියේ ආරම්භය. බුදු, පසේබුදු, මහරහතන් වහන්සේලා යනු මේ සිත සම්පූර්ණයෙන්ම දමනය කළ උත්තමයන්. අප ගමන් කළ යුත්තේද ඒ මගෙහිය.
බියේ මූලය: ඔබ විසින්ම මවාගත් මායා චිත්ර
ඔබ මෙසේ සිහියෙන් බිය දෙස බලා සිටින විට, සිත ඔබට එක එක යෝජනා ඉදිරිපත් කරාවි. ‘දැන් දොර අස්සෙන් යකා එයි’, ‘වහලෙන් බහීවි’, ‘පිටිපස්සේ ඉන්නේ’, ‘කර උඩ ඉන්නේ’ වැනි මායා චිත්ර මවාවි. (මෙහිදී මායා චිත්ර යනු සමථ භාවනාවේදී කියන තෙවැනි ඇස නොව, සිත විසින් මවාපාන මායාවන් බව වටහාගන්න.)
මේ සිතුවිලි දෙස හොඳින් බලන්න. මේවා ඔබ මේ භවයේ උත්පත්තියේ සිට පොතක් පතක් කියවීමෙන්, චිත්රපටියක් බැලීමෙන්, කතාවක් ඇසීමෙන් ඔබේ සිතටම ඇතුළු කරගත් දේවල් නේද? අතීතයේ ඔබ එකතු කරගත් ඒ සිතුවිලිම නේද අද වර්තමානයේදී ඝන අයිස් කුට්ටියක් සේ, ප්රබල කන්දක් සේ ඔබ ඉදිරියේ පවතින්නේ?
ඒ නිසා, හැමදාම බිය දැනෙන වෙලාවට ඒ සිතුවිල්ල දෙසම බලන්න. එය නැවත නැවතත් නිරීක්ෂණය කරන්න. ඔබ අමනුෂ්යයෙක් ප්රායෝගිකව දැක නැතුව ඇති. එසේ දකින, සමථ භාවනාවෙන් දියුණු වූ කෙනෙකුට වුවද මේ ක්රමය වැදගත්.
මන්ද, විරූපී මුහුණක් දැකීමෙන් බිය ඇතිවන්නේ බාහිර රූපය නිසා නොව, ඒ රූපය නිසා තමන්ගේ සිත තුළම ගොඩනැගෙන සිතුවිල්ල නිසයි. සාමාන්ය ලෝකයේත් විකෘති රූප ඇති මිනිසුන් සිටිනවා. ඔවුන් දැක ඔබ බිය නොවී කතා කරනවා සේම, සිතේ මේ ක්රියාකාරිත්වය තේරුම් ගත් විට, ඔබට අමනුෂ්යයෙකුට වුවද සිනාසී සිටීමට හැකිවෙනු ඇත. බිය ඇත්තේ පිටත නොව, තමන්ගේ සිත තුළ බව අවබෝධ කරගැනීමයි මෙහිදී සිදුවන්නේ.
ජප කිරීමට එහා ගිය විසඳුම: විදර්ශනාවේ මග
බිය දැනෙන විට බොහෝ දෙනෙක් ඉතිපිසෝ ගාථාව වැනි දෙයක් මෙනෙහි කරමින් තාවකාලික සහනයක් ලබන්නට උත්සාහ කරනවා. එයින් යම් කාර්යයක් සිදුවුවත්, එය ගැටලුව මතුපිටින් විසඳීමක් පමණයි. අපි ඊට වඩා ගැඹුරට, මානසිකව උසස් තලයකට යා යුතුයි.
සිහියෙන් යුතුව බිය දෙස බලා සිටීම යනු විදර්ශනා පැතිකඩයි. එය සසර නැති කරන භාවනා ක්රමයක්. එහිදී ඔබ ‘අනිත්යයි, දුක්ඛයි, අනාත්මයි’ කියා ජප කරන්නේ නැහැ. එසේ ජප කිරීමෙන් වැඩෙන්නේ සමථය පමණයි. හිත තේරුම් ගැනීම සහ හිතින් යමක් ජප කිරීම යනු දෙකක්. අපට අවශ්ය වන්නේ සිතුවිලිවල හැසිරීම, එහි ස්වභාවය දැකීමෙන් අවබෝධ කරගැනීමයි.
එම නිසා, බිය දැනෙන විට, කිසිවක් ජප නොකර, කිසිවක් මෙනෙහි නොකර, හුදෙක් ඇතිවන බිය දෙස බලා සිටින්න. එයට මුහුණ දෙන්න. එසේ නොමැතිව, හැමදාම බියෙන් ජීවත් වෙන්නට ඔබට සිදුවේවි.
නිදහස කරා: බියෙන් මිදී උපේක්ෂාවට පත්වීම
මෙම ප්රායෝගික අභ්යාසය ඔබ දිගටම කරගෙන යන විට, ටිකෙන් ටික බිය තුනී වී යන ආකාරය ඔබටම දැනේවි. අවසානයේදී, ‘මම මෙච්චර කල් බය වෙලා තියෙන්නේ මෙවන් පුස් සිතුවිල්ලකටනේ’ කියා ඔබටම වැටහේවි. එහිදී අමුතු සතුටක් හෝ සිනහවක් නොව, ගැඹුරු මධ්යස්ථ බවක්, උපේක්ෂා සහගත නිවීමක් ඔබට දැනේවි. එදායින් පසු ඔබට රෑ අටට වැඩ ඇරී සොහොනක් අසලින් වුවද කිසිදු බියකින් තැතිගැන්මකින් තොරව ගමන් කිරීමට හැකිවනු ඇත. ඔබ වටපිටාව සිහියෙන් නිරීක්ෂණය කරන, බියෙන් නිදහස් වූ පුද්ගලයෙක් බවට පත්වේවි.
මෙම ක්රමය අමනුෂ්යයන්ට ඇති බියට පමණක් සීමා නොවේ. ඔබ වැඩියෙන්ම ආදරය කරන පුද්ගලයා (සැමියා, බිරිඳ, දරුවන්, දෙමාපියන්), ඔබගේ වටිනාම වස්තුව (ඉඩකඩම්, යාන වාහන) ඔබට නැතිවෙයි කියා ඇතිවන බියටද මේ ආකාරයෙන්ම මුහුණ දෙන්න. ඒ බිය සිතුවිල්ල දෙසද සිහියෙන් බලා සිටින්න. සිත තේරුම් ගැනීම යනු එහි සියලු හැසිරීම් ගවේෂණය කිරීමයි. බිය යනු එහි එක් හැසිරීමක් පමණි.
මේ අනුව, අප වටා ඇති සියලු දේ, පෙනෙන සහ නොපෙනෙන සියලු පුද්ගලයින්, අපගේ ප්රඥාව සහ සතිමත් භාවය දියුණු කරගැනීමට උදව්වක් බව ඔබට පෙනී යාවි. බුදු දහම යනු මෙවන් ප්රායෝගික මාර්ගයකි.
ඔබේ වාරයයි: ප්රායෝගිකව බිය ජයගන්න
මෙම ඉගැන්වීම, බුදුරජාණන් වහන්සේ වසර 2500කට පෙර දේශනා කළ, සියලු බුදුවරුන් විසින් දේශනා කරන ප්රායෝගික සත්යයකි. බියෙන් පලා නොගොස්, එයට සිහියෙන් මුහුණ දීමෙන්, ඔබ සැබෑ නිදහස අත්විඳිනු ඇත. මෙම ඉගැන්වීම් හුදෙක් කියවා තැබීමෙන් පලක් නැත. ඔබ එය ප්රායෝගිකව අත්හදා බැලිය යුතුය. ඔබගේ ජීවිතයේ කුමන හෝ බියකට මෙම ක්රමය යොදාගෙන, එයින් ලබන අත්දැකීම ඔබ තුළම ප්රත්යක්ෂ කරගන්න. ඔබ වටා සිටින බියෙන් පෙළෙන අයටද මේ මග පෙන්වා, ඔවුන්ටද මේ නිදහස අත්විඳීමට උපකාර කරන්න.
ඔබ සියලු දෙනාට, බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්රිවිධ රත්නයේ ආනුභාවයෙන්, මේ කාරණා මැනවින් වටහාගෙන, සිහියෙන් යුතුව බියට මුහුණ දී, එය සහමුලින්ම නැති කර දැමීමට ශක්තිය, ධෛර්යය ලැබේවා!
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්රශ්න, ඔබගේ අවශ්යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
