සිහිය පැවැත්වීමෙන් හොඳට මතක හිටිනවා...

තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!

මෙම ලිපියේ මාතෘකාව වන ‘සිහිය පවත්වද්දී හොඳට මතක සිටිනවා‘ යන්න දුටු විට, ඔබට සාමාන්‍යයෙන් සිතෙන්නට ඇත්තේ ලෞකික මතක ශක්තිය ගැන විය හැකියි. පාසල් පාඩම්, විභාග හෝ එදිනෙදා ජීවිතයේ කරුණු මතක තබා ගැනීම වැනි දේ ගැන ඔබ සිතන්නට ඇති.

නමුත් අද අප සාකච්ඡා කරන්නේ ඊට වඩා ගැඹුරු කාරණාවක් පිළිබඳවයි. මෙම ලිපියෙන් අප ගවේෂණය කරන්නේ සිහිය පැවැත්වීම නම් වූ ප්‍රායෝගික අභ්‍යාසය තුළින් අපට ලැබෙන එක්තරා සුවිශේෂී ‘මතකයක්‘ පිළිබඳවයි.

ඇත්තෙන්ම, මෙම ‘මතකය’ ලෞකික ජීවිතය සාර්ථක කරගැනීමටත් උපකාරී වන නමුත්, මගේ ප්‍රධාන අරමුණ වන්නේ ලෝකයේ පවතින ගැඹුරු සත්‍යයක්, එනම් ජීවිතයේ යථාර්ථය ඔබට පෙන්වා දීමයි. අප සිහිය පැවැත්වීම පුරුදු කරන විට, අපගේ සිතුවිලි හඳුනාගැනීමට පටන් ගන්නවා.

තමන්ට ඇතිවන රාග සිතුවිලි, ද්වේෂ සහගත සිතුවිලි, ඉරිසියා සහ කුහක සිතුවිලි මෙන්ම, අන් අයට උදව් කිරීමට සිතෙන යහපත් සිතුවිලි වැනි සියල්ල අප වර්ග කර හඳුනාගන්නවා. මෙම ක්‍රියාවලිය දිගින් දිගටම සිදුකරන විට, අප තමන්ගේ සිත දෙසම බලා, එය තුළින්ම සත්‍යය අත්විඳිනවා. මෙන්න මේ ‘අත්විඳීමෙන් ලැබෙන මතකය‘ ගැනයි අප කතා කරන්නේ.

පොදු අභියෝගය: ‘මම සිහියෙන් හිටියත් ඇයි තවමත් වැරදි වෙන්නේ?‘

ඔබ සිහිය පැවැත්වීම ආරම්භ කළ විට, ඔබ තුළ යම් කණගාටුවක් ඇතිවීමට ඉඩ තිබෙනවා. “මා මෙතරම් සිහිය පවත්වනවා, නමුත් මට තවමත් තරහ යනවානේ“, “මට තවමත් රාගය ඇතිවෙනවානේ“, “මම ඉස්සර කරපු වැරදි තාමත් කරනවානේ” යනුවෙන් ඔබට සිතෙන්නට පුළුවන්.

සමහරවිට ඔබ භාවනා කරන, සිහියෙන් ඉන්න උත්සාහ කරන කෙනෙක් නිසා, පිටතින් කෙනෙක්, “ඔයාලා මහා ලොකුවට භාවනා කළාට, තාමත් වැරදි කරනවනේ” කියා චෝදනා කරන්නටත් ඉඩ තිබෙනවා.

මෙහිදී ඔබ තේරුම් ගත යුතු වැදගත්ම දෙය නම්, මෙය ඉතාමත් සාමාන්‍ය සිදුවීමක් බවයි. සිහිය පැවැත්වීම ආරම්භ කළ පමණින් අපගේ සියලු වැරදි ක්ෂණිකව නැවතිය යුතුයි කියා නියමයක් කොතැනකවත් නැහැ.

පන්සිල් පද කැඩෙන්න බෑ, බොරුවක් කියවෙන්න බෑ, මදුරුවෙක්වත් මැරෙන්න බෑ කියා දැඩිව සිතාගෙන, එසේ වූ විට දුක්වීම අවශ්‍ය නැහැ. එය එතරම් ප්‍රශ්නයක් කරගත යුතු දෙයක් නොවෙයි. අප මේ යෙදෙන්නේ ක්‍රියාවලියකයි. වැරදි සිදුවීම එම ක්‍රියාවලියේම කොටසක්.

රාගය පිළිබඳ ගැඹුරු විමසුමක්: අරගලයේදී සිහිය භාවිතා කරන හැටි

අපි උදාහරණයක් ලෙස රාගය ගනිමු. හිතන්න, ඔබට දිනපතාම විශේෂිත වේලාවක, උදාහරණයක් ලෙස රාත්‍රී 8ට, රාග සිතුවිලි ඇතිවෙන පුරුද්දක් තිබෙනවා. ඔබ සිහිය පැවැත්වීම පුරුදු කරන විට, ඒ වේලාව ලංවත්ම එම සිතුවිල්ල සිත තුළ මෝදුවන ආකාරය ඔබට පෙනෙන්නට පටන් ගන්නවා.

ඒ සමඟ ඔබේ ශරීරය කැළඹෙන ආකාරය, සිතුවිල්ල නිසා ශරීරයේ උත්තේජනයක් ඇතිවන විදිය, එනම් ශරීරය ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය (බුදු දහමේ මෙය කායානුපස්සනාව ලෙස හැඳින්වුවත්, අපි සරලව තේරුම් ගනිමු) ඔබට දකින්නට පුළුවන්.

ඔබේ සිත ඔබට පණිවිඩයක් දෙනවා, “දැන් රාගයේ යෙදෙන්න” කියා. බොහෝ දෙනෙකුට ඇතිවන ගැටලුව නම්, මේ අවස්ථාවේදී ඔවුන් නැවතත් රාගයේ යෙදීමයි. සමහර විට, ඔවුන් එය කරන්නේ යම්කිසි සිහියකින් වගේ. මෙහිදී, මා ‘සිහියෙන් රාගයේ යෙදෙන්න‘ යැයි පවසන බව වැරදියට වටහා ගන්න එපා.

මෙය කිසිසේත්ම රාගයේ යෙදීමට දෙන අනුබල දීමක් නොවේ. මෙම උපදේශය, තවමත් මෙම ක්‍රියාවන් නවතා ගැනීමට නොහැකිව, එම පුරුද්දේම යෙදෙන අයට පමණි.

ඔබ ඒ ක්‍රියාවේ යෙදුණාට පසුව, “චික්, මගෙන් අදත් වැරැද්දක් වුණානේ” කියා සිතුවිල්ලක් ඔබට අනිවාර්යයෙන්ම එනවා. ස්ත්‍රී පුරුෂ භේදයකින් තොරව මේ පසුතැවිල්ල ඇතිවෙනවා. මම කියන්නේ, ඒ සිතුවිල්ල දෙසත් බලාගෙන ඉන්න. එයට කමක් නැහැ, එය සිදුවුණාදෙන්. මේ ක්‍රියාවලිය සමහරවිට මාස ගණනක්, අවුරුදු ගණනක් වුවත් සිදුවිය හැකියි. නමුත් එය සදාකාලිකවම සිදුවන්නේ නැහැ.

ප්‍රතිඵලය: ‘මතක හිටිනවා’ යන්නෙහි විමුක්තිදායක බලය

මෙම ක්‍රියාවලිය කාලයක් තිස්සේ දිගින් දිගටම සිදු කරන විට, පුදුමාකාර දෙයක් සිදුවේ. අපි හිතමු, අවුරුදු තුන හතරක් ගියාට පස්සේ, ඔබට යම් දිනක රාත්‍රී 8ට රාග සිතුවිල්ල පැමිණෙනවා. නමුත් ඒ සමඟම, ඔබට ක්ෂණිකව වෙනත් දෙයක් ‘මතක්‘ වෙනවා.

ඔබට මතක් වෙනවා: “ඕ… මේ සිතුවිල්ල පටන්ගන්නේ මෙහෙමයි. ඊට පස්සේ මම මෙහෙමයි රාගයේ යෙදෙන්නේ. ඒකෙන් ලැබෙන සතුට තියෙන්නේ තත්පර කීපයයි. ඒක ඉවර වෙන්නෙත් මේ විදිහට. මේකේ ඇත්තටම ඇති දෙයක් නැහැනේ. මේ පොඩි ආශ්වාදයක්, පොඩි ආතල් එකක් විතරයිනේ මම මෙච්චර කාලයක් වින්දේ.”

මෙන්න මේ ‘මතකය’ තමයි සිහිය පැවැත්වීම තුළින් සිදුවන ප්‍රධානම කාර්යය. ඔබ යම් ක්‍රියාවක මුල, මැද සහ අග යන කොටස් තුනම කොතරම් පැහැදිලිව අත්විඳිනවාද කිවහොත්, එහි නිසරු බව ඔබට හොඳටම මතක හිටිනවා. බුදුන් වහන්සේ දේශනා කළ ආශ්වාදය (තාවකාලික සතුට) සහ ආදීනවය (එහි ඇති අනතුර හා දුක) යන දෙකම ඔබේ සිතේ සටහන් වෙනවා.

උදාහරණයක් ලෙස, සර්පයෙක් ගැන නොදන්නා කෙනෙක්, එය අතගාන්නට ගොස් දෂ්ටනයකට ලක්වී, බොහෝ දුක් විඳ සුවය ලැබුවා යැයි සිතන්න. ඔහු නැවත කවදා හෝ සර්පයෙක් අල්ලන්න යයිද? නැහැ. මන්ද, ඒ අත්දැකීම ඔහුට හොඳටම ‘මතක’ ඇති.

අන්න ඒ වගේ, රාගයේ සම්පූර්ණ චක්‍රයම මතක හිටින විට, සිත එයින් ඉබේටම ප්‍රතික්ෂේප වෙනවා. පාරේ යන විට රාගය සිතෙන දසුනක් දුටුවත්, “ඕකත් අර වගේම දෙයක්නේ” කියා සිතී, ඒ සිතුවිල්ල ඉබේම යටපත් වී යයි. එය අතහැරී යන්නේ කිසිදු බලකිරීමකින් තොරවයි.

රාගයෙන් ඔබ්බට: සියලු අත්දැකීම් සඳහා මෙම ප්‍රායෝගික ක්‍රමය

මම රාගය උදාහරණයට ගත්තත්, මෙම මූලධර්මය ඔබ ජීවිතයේ ආශ්වාදය ලබන සෑම දෙයකටම අදාළයි.

• කෑම බීම: ඔබ රසවත් ආහාර වලට දැඩි ලෙස කැමති නම්, හොඳ සිහියෙන් ඒවා අනුභව කරන්න. තරු පහේ හෝටල්වලින් මෙන්ම, පොල් අතු පැලකින්ද කන්න. එහි රසය, සුවඳ, ආරම්භය සහ අවසානය හොඳින් විඳින්න. කාලයක් යන විට, ඒ අත්දැකීමේත් සම්පූර්ණ ස්වභාවය ඔබට මතක හිටීවි.
• මත්පැන් හා මත්ද්‍රව්‍ය: නැවතත් කියමි, මෙය ඒවා භාවිතයට අනුබල දීමක් නොවේ. මෙය නවතාගැනීමට නොහැකිව අරගල කරන අයටයි. ඔබ මත්පැන් පානය කරන විට, බෝතලයේ මූඩිය අරින මොහොතේ සිට, පළමු උගුර බිව් මොහොත, මත් වූ පසු දැනෙන හැඟීම, ඉන්පසු ඇතිවන අපහසුතා (වමනය, බඩේ අමාරු) දක්වා සියල්ල සිහියෙන් විඳින්න. කාලයක් යනවිට, “චික්, මේකෙන් ලැබෙන්නේ පැය කීපයක ආතල් එකක් විතරයි, ඒත් විඳවන්න වෙන්නේ ඊට වඩා වැඩියිනේ” කියා ඔබටම ‘මතක’ හිටීවි.
• විනෝදාංශ සහ ඇබ්බැහිවීම්: කේලම් කීම, නිතර නිතර සාද වලට ගොස් නැටීම, සමාජ මාධ්‍යවල අනවශ්‍ය ලෙස කාලය ගත කිරීම, අසභ්‍ය දර්ශන නැරඹීම වැනි ඔබට නවතා ගැනීමට අවශ්‍ය ඕනෑම පුරුද්දකට මෙම ක්‍රමය යොදාගන්න. එම ක්‍රියාවේ යෙදෙන විට, එහි සම්පූර්ණ ක්‍රියාවලියම සිහියෙන් යුතුව අත්විඳින්න. එහි මුල, මැද සහ අග ඔබට මතක හිටින විට, එහි ඇති නිසරු බව වැටහී එය ඉබේම ගිලිහී යනු ඇත.

වැදගත් අවවාදයක්: ඔබ දැනටමත් රාගයෙන් ඈත්ව බ්‍රහ්මචාරීව සිටින කෙනෙක් නම්, මත්පැන් වලින් වැළකී සිටින කෙනෙක් නම්, හෝ පන්සිල් සුරකින කෙනෙක් නම්, කරුණාකර නැවත මේවා අත්හදා බැලීමට යන්න එපා. ඔබ දැනටමත් එම වැරදි වලින් මිදී අවසන්. ඒ වෙනුවට, ඔබට තවමත් ඇති වෙනත් අඩුපාඩු (උදා: කේලම් කීම, කේන්ති යාම) සඳහා මෙම ක්‍රමය යොදාගන්න.

පොදු වැරදි වැටහීම්: බුදුදහම ජීවිතය එපා කරවනවාද?

සමහරු චෝදනා කරන්නට පුළුවන්, මෙවැනි දේවල් ප්‍රගුණ කරන විට, අපට කරන රස්සාව එපා වෙයි, පවුල් ජීවිතය එපා වෙයි, සල්ලි හම්බ කිරීම එපා වෙයි, බුදු දහම යනු ජීවිතය ගැන ‘නෙගටිව්‘ අදහසක් දෙන දෙයක් කියා. මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම වැරදි වැටහීමකි.

සත්‍යය නම්, මෙසේ ජීවිතයේ යථාර්ථය (අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනාත්ම ස්වභාවය) අවබෝධ කරගත් විට, ඔබ ඔබේ යුතුකම් පෙරටත් වඩා හොඳින් ඉටු කිරීමට පටන් ගැනීමයි. ඔබ ලෝකයේ යථාර්ථය දැනගෙනම, නමුත් ඊටත් වඩා උනන්දුවෙන් මුදල් උපයන්න, දියුණු වෙන්න.

එවිට ඔබට ඉරිසියාවක් නැති නිසා, දියුණුව පහසුයි. ඔබ ඔබේ පවුලේ වගකීම්, දෙමාපියන්ට, දරුවන්ට, සහකරුට/සහකාරියට කළ යුතු යුතුකම්, සමාජයට කළ යුතු යුතුකම් සියල්ල පෙරටත් වඩා හොඳින් ඉටු කරන්න.

එවිට මට තවත් චෝදනාවක් එල්ලවිය හැකියි: “මට දැන් දරුවා ගැන, සැමියා/බිරිඳ ගැන තියෙන ආදරය අඩු වෙනවා, ඒකේ වැඩක් නැහැ කියලා තේරෙනවා“. මෙහිදී මම කියන්නේ, ඔබ ‘බොරුවට‘ ආදරය කරන්න. මෙහි ‘බොරුව‘ යනු රැවටීමක් නොවේ.

ඔබ, ලෝකයේ සත්‍යය නොදැන, සම්මුතිය තුළ ජීවත් වන අයට ගැළපෙන සේ, ඔවුන් වෙනුවෙන් ‘රඟපානවා‘. ඔබ ඇතුළතින් සත්‍යය දන්නා නමුත්, පිටතින් ඔබේ සියලු වගකීම් සහ යුතුකම් මැනවින් ඉටු කරනවා. ඇත්තෙන්ම, ඔබ ඒවා පෙරටත් වඩා වැඩි වැඩියෙන් ඉටු කළ යුතුයි. මන්ද, ඔබ දැන් කරන්නේ ඇලීමකින් තොරව, ප්‍රඥාවෙන් යුතුවයි.

නිගමනය: ප්‍රායෝගික ධර්මයේ මාවත සහ එහි විමුක්තිය

බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්මය යනු හුදෙක් දර්ශනයක් නොව, ප්‍රායෝගික ධර්මයකි. එය අත්විඳිය යුතු, ප්‍රගුණ කළ යුතු දෙයකි. සිහිය පැවැත්වීම යනු එම ප්‍රායෝගික මාවතේ ඉතා වැදගත් පියවරකි. සිහිය එක දිගට පවත්වා ගැනීම අපහසු විය හැකියි; එය ඇතිවෙනවා, නැතිවෙනවා. නමුත් ටිකෙන් ටික පුරුදු කිරීමෙන්, අපට ජීවිතයේ විඳින සෑම දෙයකම (සැප සහ දුක යන දෙකෙහිම) මුල, මැද, සහ අග හොඳින් ‘මතක හිටින‘ තැනට පත්විය හැකියි.

මෙම ‘මතකය’ තුළින්, ලෝකයේ විනෝදජනක යැයි සම්මත, ආතල් යැයි සිතන සෑම අරමුණක් කෙරෙහිම ඔබ තුළ ඇලීමක් හෝ ගැටීමක් ඇතිවන්නේ නැත. ඒ වෙනුවට, “මේකත් වැඩකට නැති දෙයක්” යන අවබෝධයෙන් යුතුව උපේක්ෂාවෙන් , එනම් මැදහත් සිතින් සිටීමට ඔබට හැකිවේ.

මෙම අභ්‍යාසය ඔබගේ ජීවිතයේ සෑම ක්ෂේත්‍රයකටම අදාළ කරගන්න. සංගීතය, ක්‍රීඩාව, විනෝද චාරිකා, අන් අය සමඟ කතාබහ කිරීම (ඔබ ඕනෑවට වඩා කතා කරන කෙනෙක් නම්, එයද සිහියෙන් කරන්න. එවිට ඔබටම ඔබේ කියවිල්ල එපා වනු ඇත), මේ සෑම දෙයක්ම සිහියෙන් යුතුව අත්විඳින්න.

මෙම ප්‍රායෝගික ක්‍රමය අනුගමනය කිරීමෙන්, ඔබේ අවබෝධය දිනෙන් දින වැඩිවනු ඇත. මෙම ගෞතම බුද්ධ ශාසනයේදීම ඔබට සංසාර ගමන නිමා කරගැනීමට නොහැකි වුවහොත්, මෙම පුහුණුව නිසා මෛත්‍රී බුද්ධ ශාසනයේදී ඉතා අඩු වයසකින් නිවන් අවබෝධ කරගැනීමට තරම් පාරමිතාවක් ඔබ පුරනු ඇත.

මෙම දේශනාව පළමු වතාවෙන් ඔබට සම්පූර්ණයෙන් අවබෝධ නොවූයේ නම්, දෙතුන් වතාවක් කියවා, කරුණු හොඳින් වටහාගෙන, ප්‍රායෝගිකව යෙදී බුදුන් වහන්සේ පෙන්වා දුන් මේ උතුම් ධර්මතාවය අවබෝධ කරගැනීමට ඔබට ශක්තිය ලැබේවා! ඔබටත් මෙම ක්‍රමය පිළිබඳ අත්දැකීම් ඇත්නම්, අන් අයගේ දැනුවත්භාවය සඳහා අදහස් දැක්වීමේ කොටසේ සඳහන් කරන්න.

මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්‍රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්‍රශ්න, ඔබගේ අවශ්‍යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.

අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්‍යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්‍යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.

අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්‍යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!