තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!
අපගේ ආධ්යාත්මික ගවේෂණයට එක්වී සිටින ඔබ සියලු දෙනාට, අද අපගේ අවධානය යොමු වන්නේ අප සියලු දෙනාගේම ජීවිතයේ කේන්ද්රය වන ‘සිත’ පිළිබඳව ගැඹුරු අවබෝධයක් ලබා දීමටයි. මීට පෙර අප ‘සිහිය පැවැත්වීම’ පිළිබඳ දේශනා මාලාව ඔස්සේ ප්රායෝගිකව සිත පුහුණු කරන ආකාරයත්, එමගින් අවබෝධය ලබන ආකාරයත් සාකච්ඡා කළා. ඒ ඔස්සේ බොහෝ දෙනෙක් මේ වන විටත් තම සිත අධ්යයනය කරමින්, යම් අවබෝධයක් ලබමින් සිටිනවා.
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඉගැන්වීම් කෙතරම් ප්රායෝගිකද යන්න ඔබටම ඒ ඔස්සේ සනාථ වෙමින් පවතිනවා ඇති. උන්වහන්සේගේ ධර්මය ජාති, ආගම්, වයස් භේදයකින් තොරව ඕනෑම කෙනෙකුට ප්රායෝගිකව අත්හදා බැලිය හැකි, සදාකාලික සත්යයක් වන්නේ එබැවිනි.
මෙම ඉගැන්වීම් මාලාවේදී අප නිතරම අවධාරණය කරන මූලිකම සාධකය වන්නේ අපගේ පැවැත්මේ පදනමයි. එයට විවිධ නම් භාවිතා වෙනවා. සමහරු එයට ‘විඤ්ඤාණය’ යැයි කියනවා, තවත් අය ‘සිත‘ ලෙස හඳුන්වනවා, සමහරු ‘මනස’ යන වචනය භාවිතා කරනවා. නමුත් මේ කුමන වචනයකින් හැඳින්වුවත්, ඉන් අදහස් කරන්නේ එකම දෙයකි. අපගේ සියලු අත්දැකීම්වල කේන්ද්රස්ථානය එයයි.
සතුට සහ දුක දැනෙන්නේ කොතැනටද?
ඔබ මොහොතකට සිතා බලන්න. ඔබට අධික සතුටක් හෝ යම් තරමක සතුටක් දැනෙන විට, එය දැනෙන්නේ කොතැනටද? ඒ ඔබේ මනසට, එනම් ඔබේ සිතට නොවේද? ඒ ආකාරයෙන්ම, ඔබට අධික දුකක් හෝ සුළු පීඩනයක් දැනෙන විට, එයත් දැනෙන්නේ මේ කියන විඤ්ඤාණයටම, සිතටමයි. මෙයින් අපට පැහැදිලි වන සරල සත්යය නම්, අපට දැනෙන සියල්ල දැනෙන්නේ අපේ සිතට බවයි. එයින් පරිබාහිර වෙනත් කිසිම තැනකට කිසිවක් දැනෙන්නේ නැත.
අපගේ ශරීරයේ ඇති ඇස, කන, නාසය, දිව, ශරීරය යන ඉන්ද්රිය දොරටු පහ හරහා අපි මේ භෞතික ලෝකයෙන් තොරතුරු හෙවත් දත්ත ලබා ගන්නවා. ඔබ දකින රූප, අසන ශබ්ද, විඳින ගඳ සුවඳ, දිවට දැනෙන රස, ශරීරයට දැනෙන ස්පර්ශය, මේ සියල්ලම අවසානයේදී එකතු වන්නේ අපේ සිතටයි.
වාහනයක් ගමන් කිරීමට ඉන්ධන අවශ්ය වන්නා සේම, අපගේ මේ මනුෂ්ය ජීවිතය පවත්වාගෙන යාමට මේ ඉන්ද්රියයන් හරහා ලබාගන්නා අරමුණු නැමැති ඉන්ධන අත්යවශ්යයි. අපගේ පැවැත්ම රඳා පවතින්නේ මේ ක්රියාවලිය මතයි. ඔබ කැමති ශබ්ද වගේම අකමැති ශබ්දත්, ප්රිය ගඳ සුවඳ වගේම අප්රිය ගඳ සුවඳත්, රසවත් ආහාර වගේම අකමැති රසත්, සුව පහසු ස්පර්ශයන් වගේම වේදනාකාරී ස්පර්ශයනුත් යන මේ සියල්ල ඔබගේ සිතට පැමිණෙන දේවල්ය.
ඉන්ද්රියන් නිහඬ වූ විට සිත යොමුවන දිශා දෙක
ඔබ ඉපදුණු දවසේ සිට මේ මොහොත දක්වා, ඔබේ වයස කොතෙක් වුවත්, ඔබ තරුණයෙක්, මැදිවියේ කෙනෙක් හෝ විශ්රාමික ජීවිතයක් ගත කරන කෙනෙක් වුවත්, මේ ඉන්ද්රිය දොරටු පහෙන් ලබාගත් අතිවිශාල තොරතුරු සම්භාරයක් ඔබේ මනසේ තැන්පත් වී තිබෙනවා. Peki ඉන්ද්රියයන් පහෙන්ම කිසිදු තොරතුරක් ලබා නොගන්නා මොහොතවල් ගැන සිතන්න. උදාහරණයක් ලෙස, ඔබ ඇස් දෙක පියාගෙන ඇඳේ නිදා සිටින විට හෝ නිශ්ශබ්දව සිටින විට කුමක්ද සිදුවන්නේ?
එවන් අවස්ථාවලදී ඔබේ සිත ක්ෂණිකව දිව යන්නේ දිශා දෙකකටයි:
- අතීතය: පාසල් කාලයේ මතක, විශ්වවිද්යාලයේ ගත කළ කාලය, රැකියාවේ සිදුවීම්, ආදර කතා, ඔබ අනුභව කළ ආහාර පාන වැනි අතීතයට අයත් සියල්ල නැවත නැවතත් මනසට නැඟී එනවා.
- අනාගතය: ඒ හා සමානවම, ඔබ අනාගතය ගැන සැලසුම් කරනවා. ‘මම අනාගතයේදී මේ වගේ වාහනයක් ගන්නවා’, ‘මේ වගේ නිවසක් හදනවා’, ‘මගේ විවාහය මේ විදිහට සිද්ධ වෙන්න ඕන’, ‘දරුවන්ට, මුණුබුරන්ට මේ විදිහට සලකන්න ඕන’, ‘විදේශ ගත වෙන්න ඕන’ ආදී වශයෙන් තම තමන්ගේ බුද්ධි මට්ටම්, උගත්කම සහ රුචිකත්වය අනුව විවිධාකාර සැලසුම් සකස් කරනවා.
මේ සියලු අතීත මතක සහ අනාගත සැලසුම් නිර්මාණය වන්නේ කොහෙන්ද? ඒ ඔබගේම සිතින්, මනසින්, විඤ්ඤාණයෙන් නොවේද? මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ අපගේ සෑම අත්දැකීමකටම මූලික වන්නේ අපේම සිත බවයි.
මනස සහ මොළය: බටහිර විද්යාව සහ බෞද්ධ දර්ශනය අතර වෙනස
සමහර බටහිර විද්යාඥයින්, විශේෂයෙන්ම භෞතිකවාදීන්, සිත, මනස හෝ විඤ්ඤාණය කියා වෙනම දෙයක් නොමැති බවත්, මේ සියල්ල මොළය නම් වූ අවයවයේ ක්රියාකාරීත්වයක් පමණක් බවත් පවසනවා. නමුත් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ගැඹුරු දේශනාවට, විශේෂයෙන්ම අභිධර්මයට අනුව, අපගේ සියලු ක්රියාකාරකම් සහ පැවැත්මේ පදනම වන්නේ මනසයි. අභිධර්මයට අනුව මොළය යනු ස්නායු පද්ධතිය හා හෘදය වස්තුව සමග සම්බන්ධ වී භෞතික ශරීරය පාලනය කරන අවයවයක් පමණයි. එය සම්පූර්ණ පාලකයා නොවේ.
මේ කාරණය තේරුම් ගැනීමට සරල උදාහරණයක් බලමු. මියගිය පුද්ගලයෙකුගේ ශරීරයේත් මොළය තිබෙනවා. මොළය තමයි සියල්ල පාලනය කරන්නේ නම්, මියගිය පුද්ගලයාට නැවත ජීවත් වීමට, කතා කිරීමට, ක්රියා කිරීමට හැකි විය යුතුයි. නමුත් එසේ වන්නේ නැහැ. මරණය ලෙස අප දකින්නේ, භෞතික ශරීරයෙන් විඤ්ඤාණය, එනම් සිත ඉවත් වී යාමයි. මෙය බටහිර විද්යාවේ උපකරණවලට හසු නොවන, මනස දියුණු කළ අයට පමණක් ප්රත්යක්ෂ වන සත්යයකි.
බටහිර විද්යාව බාහිර, භෞතික ලෝකය දියුණු කරන විට, අපගේ පෙරදිග ඍෂිවරුන්, බුදුවරුන්, රහතන් වහන්සේලා දියුණු කළේ තමන්ගේ ඇතුළාන්තය, එනම් මනසයි. ඔබ උපදින විට මුලින්ම පහළ වන්නේ භෞතික ශරීරයටත් පෙර ඔබේ සිතයි. එනිසා යම් කෙනෙක් ඒ සිත ගැනම ගවේෂණය කරන්නට පටන් ගත්තොත්, ඔහුට හෝ ඇයට මේ විශ්වයේ පැවැත්ම, එහි ස්වභාවය සහ එය සකස් වී ඇති ආකාරය පිළිබඳ සියලු තොරතුරු ඉන්ද්රියයන් පහෙන් ස්වාධීනව ලබා ගැනීමේ හැකියාව පවතිනවා.
විශ්වය තේරුම් ගැනීමේ සැබෑ මාවත: බුදුන් වහන්සේගේ ගවේෂණය
බුදුරජාණන් වහන්සේ මේ විශ්වයේ සත්යය අවබෝධ කරගත්තේ බාහිර විශ්වවිද්යාලයකට ගොස් උපාධි ලබා ගැනීමෙන් නොවේ. උන්වහන්සේ අනන්ත සංසාරයේ පුරන ලද පාරමිතා ශක්තියෙන් සිදු කළ එකම දෙය නම්, තම මනස දියුණු කිරීම, එනම් ආධ්යාත්මිකත්වය දියුණු කිරීම පමණි. ඒ තුළින් උන්වහන්සේට මේ විශ්වය, ස්වභාවධර්මය සහ සත්යයේ පැවැත්ම තේරුම් ගැනීමට හැකි වුණා.
එබැවින්, අප සෑම විටම බාහිර ලෝකය ගැන පමණක් සොයමින් කාලය නාස්ති කළහොත්, අපගේ වටිනා ජීවිත කාලය නිකරුණේ ගෙවී යනවා. සමහර විට අප ආරම්භ කළ බාහිර කාර්යයක්, උදාහරණයක් ලෙස යම් නිෂ්පාදනයක්, අවසන් කිරීමටත් පෙර අපට මිය යාමට සිදුවිය හැකියි. අතීතයේ මෙන්ම වර්තමානයේද එවැනි සිදුවීම් අපට ඕනෑ තරම් දැකගන්නට පුළුවන්.
නමුත් මෙයින් අප කිසිවිටෙකත් තාක්ෂණය හෝ බටහිර විද්යාව ප්රතික්ෂේප කරන්නේ නැහැ. අප පැවසිය යුත්තේ අන්තවාදී නොවී, මධ්යස්ථ විය යුතු බවයි. තාක්ෂණයත් මිනිසුන්ට අවශ්යයි. මන්ද, සෑම කෙනෙකුටම සිත දියුණු කිරීමට හෝ ගවේෂණය කිරීමට සිත් පහළ වන්නේ නැහැ. ඒ වගේම සෑම කෙනෙකුටම විද්යාඥයෙකු වීමටත් බැහැ. මිනිසුන් ගමන් කරන්නේ තම තමන්ගේ රුචිකත්වය අනුවයි. අප මෙහිදී අවධාරණය කරන්නේ, විශ්වය සහ ස්වභාවධර්මය ගැන සැබවින්ම දැන ගැනීමට ඔබට අවශ්ය නම්, එහි පහසුම සහ සෘජු මාර්ගය වන්නේ ඔබේම මනස දියුණු කර ගැනීම බවයි.
චිත්තේන නීයති ලෝකෝ: ලෝකය මෙහෙයවනු ලබන්නේ සිත විසිනි
ඔබගේ එදිනෙදා ජීවිතයේ සෑම ක්රියාවක් දෙසම බලන්න. ඔබ යම් ආහාරයක් අනුභව කිරීමට කැමැත්තක් දක්වන්නේ ඔබේ සිතේ ඇතිවන ආශාව නිසා නොවේද? ඔබ යම් දෙයක් පමණ ඉක්මවා අනුභව කරන්නේත් සිතේ ඇතිවන තෘෂ්ණාව, එනම් පෙරේතකම නිසාය.
බඩට දරාගත නොහැකි වූ විට, සිත කොතරම් කැමති වුවත් ඔබ එය නතර කරනවා. උදාහරණයක් ලෙස, බොහෝ දෙනෙක් කොත්තු කෑමට දැඩි ආසාවක් දක්වනවා. නමුත් එය අනුභව කර අවසන් වූ පසු, ‘ආයේ නම් හෙට වෙනකම් කන්නේ නෑ’ යැයි සිතනවා. නමුත් පසුදා නැවතත් ඒ ආශාව සිතේ හටගන්නවා. මෙයින් පෙනෙන්නේ සිතට කොතරම් දේ ලබා දුන්නත් තාවකාලික එපා වීමක් මිස සදාකාලික තෘප්තියක් නොමැති බවයි.
ඔබ කෙනෙකුට ආදරය කරන්නේත්, වෛර කරන්නේත්, දයාව, කරුණාව, මෛත්රිය දක්වන්නේත් ඔබේ සිත මුල් කරගෙනයි. යමෙකුගේ දියුණුව දරාගත නොහැකිව ඊර්ෂ්යා කරන්නේ ඔබේ භෞතික ශරීරයටද, නැතිනම් ඔබේ සිතටද කියා ප්රඥාවෙන් විමසා බලන්න. දරාගන්න බැරිව ඉන්නේ ඔබේ සිතටයි. ධම්ම පදයේ ආරම්භයේදීම බුදුරජාණන් වහන්සේ “මනෝ පුබ්බංගමා ධම්මා…” (සියලු දේට මනස පෙරටු වේ) යනුවෙන් දේශනා කරන්නේ මේ නිසාය. ඔබ ඉපදුණු දා සිට මේ දක්වා සිතන, කියන, කරන සෑම දෙයකටම මූලික වී ඇත්තේ ඔබේ සිතයි.
බුදුරජාණන් වහන්සේ හැර වෙනත් කිසිදු ආගමික නායකයෙක් මේ සත්යය මෙතරම් පැහැදිලිව දේශනා කර නැහැ. බොහෝ ආගම් සියල්ල නොපෙනෙන දෙවියෙකුට භාර දෙන විට, බුදු දහම උගන්වන්නේ, “චිත්තේන නී යති ලෝකෝ” හෙවත් ලෝකය පවතින්නේ චිත්තය මත බවයි.
මිනිසුන්ගේ සිත් තුළ ඇතිවන ඊර්ෂ්යාව, ක්රෝධය, වෛරය නිසා යුද්ධ ඇතිවී ස්වභාවධර්මය විනාශ වෙනවා. උගත් විද්යාඥයෙකු වුවත්, ප්රඥාව නොමැතිකම නිසා ලෝකය විනාශ කළ හැකි න්යෂ්ටික අවි නිර්මාණය කරනවා. මිනිසුන්ගේ සිත්වල ඇතිවන අකුසල සිතිවිලි නිසා, එනම් අයහපත් චිත්ත කිරණ (mental energies) නිසා ස්වභාවධර්මය පවා විකෘති වන බවත්, යහපත් සිත් ඇති විට ස්වභාවධර්මය නිසි ලෙස ක්රියාත්මක වන බවත් දීඝ නිකායේ අග්ගඤ්ඤ සූත්රයේ පැහැදිලිව සඳහන් වෙනවා. අපි අපේම ලෝකය විනාශ කරගන්නේ අපේම සිතුවිලි නිසයි.
සතර අපායේ සිට බඹලොව දක්වා: ඔබගේ ගමන තීරණය කරන සිත
මේ සිත නිසාමයි ඔබ සතර අපාය (නිරය, ප්රේත, තිරිසන්, අසුර) යන දුක් සහිත තලවල උපත ලබන්නේ. මේ සිත නිසාමයි ඔබ මේ මනුෂ්ය ලෝකයේ දුප්පත්, පොහොසත් හෝ මධ්යම පාන්තිකව උපදින්නේ. දිව්ය ලෝක හයේ සහ බ්රහ්ම ලෝක විස්සක උපත ලබන්නෙත් මේ සිතේ ක්රියාකාරීත්වය නිසාමයි. මේ සියලු ලෝක තිස් එකම එකතු වූ විට එයට ‘සක්වළක්’ යැයි කියනවා.
අපි ජීවත් වන මේ සක්වළ, බුදුවරයෙකු පහළ වන නිසා ‘මඟුල් සක්වළක්’ ලෙස විශේෂයෙන් හඳුන්වනවා. මීට අමතරව තවත් අනන්ත අප්රමාණ සක්වළවල් හා මනුෂ්ය ලෝක ඇති බව බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කර තිබෙනවා. ඒ සමහර ලෝකවල අපට වඩා තාක්ෂණයෙන් දියුණු මිනිසුන් සිටියත්, ඒ කිසිදු සක්වළක බුදුවරු පහළ වන්නේ නැහැ. නිර්වාණය අවබෝධ කිරීමට නම්, ඔවුන්ද මේ මඟුල් සක්වළේ ඉපදීමට ප්රාර්ථනා කළ යුතුයි. එබැවින්, මෙවන් මඟුල් සක්වළක ඉපදීම කොතරම් වාසනාවක්දැයි සිතා බලන්න.
නමුත්, මේ මඟුල් සක්වළේ ඉපදී, යමෙක් නියත මිත්යා දෘෂ්ටිකත්වයට (ස්ථිර වැරදි දැක්මට) පත් වුවහොත්, ඔහු මියගොස් උපත ලබන්නේ මේ සක්වළේ සතර අපායේ නොව, වෙනත් සක්වළවල ඇති සතර අපායන්වලයි. එය ඉතාමත් භයානක තත්ත්වයකි. එබැවින් ඔබේ සිත පිරිසිදුව තබා ගැනීම අතිශයින් වැදගත්. ඔබව ඉහළම තලවලට ගෙන යන්නෙත්, දරුණුම පිරිහීමට ලක් කරන්නෙත් මේ සිතමයි.
ප්රායෝගික පුහුණුව: ඔබේම සිත නිරීක්ෂණය කරන්නේ කෙසේද?
ලෝකය ගැන බාහිරව සොයා ඉවරයක් කළ නොහැකි බව බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළා. එයට ‘ලෝක විෂය අචින්ත්යයි’ (සිතා නිම කළ නොහැකියි) යැයි කියනවා. කොතරම් දියුණු ආයතන තිබුණත්, මේ විශ්වය ගවේෂණය කර අවසන් කිරීමට පෙර අපගේ ආයු කාලය අවසන් වෙනවා. එබැවින් නිරර්ථක දේ පසුපස හඹා නොගොස්, තමන්ගේ මනස ගැන අධ්යයනය කිරීමයි නුවණැති ක්රියාව.
මේ සඳහා කළ යුතු එකම දෙය නම්, ඔබේ සිත දෙසම බලා සිටීමයි. මෙය බුදුරජාණන් වහන්සේ මීට වසර 2500කට පෙර සතර සතිපට්ඨානය (Four Foundations of Mindfulness) ලෙස දේශනා කළේය.
- ඔබ යමෙකුට ආදරය කරන විට, ඒ මොහොතේ ඔබේ හිත දෙස බලන්න.
- ඔබ යමෙකුට වෛර කරන විට, ඒ වෛරය ඇතිවන සිත දෙස බලන්න.
- ඔබ බොරු, කේලාම්, පරුෂ වචන කීමට සූදානම් වන විට, ඒ මොහොතේ ඔබේ මනස දෙස බලන්න.
- වෛරය නිසා කෙනෙකුට පහර දීමට හෝ ඝාතනය කිරීමට සිතක් පහළ වේ නම්, ඒ වෙලාවෙත් ඔබේ සිත දෙසම බලන්න.
- එසේම, ඔබ යහපත් දේ කරන විට, බොරු නොකියා, සොරකම් නොකර, ප්රාණඝාතයෙන් වැළකී සිටින විටත්, ඒ යහපත් සිත දෙස බලන්න.
මේ ආකාරයට සෑම මොහොතකම තමන්ගේ මනස අධ්යයනය කරන විට, ඔබට ඔබ ගැන, අන් අය ගැන සහ මේ ලෝකය ගැන විශාල අවබෝධයක් ලැබෙනවා. අන් අයගේ චරිත කියවීමට ඔබට විශේෂ හැකියාවක් ලැබෙන්නේ, කෙලෙස් සහිතව සිටි ඔබ, තමන්ගේ කෙලෙස් අඩු කරගන්නා විට අන් අයගේ කෙලෙස් සහිත හැසිරීම් රටාව පහසුවෙන් තේරුම් ගැණෙන බැවිනි. එබැවින්, මනස දියුණු කළ කෙනෙක්ව කිසිවිටෙකත් වයසින් හෝ බාහිර පෙනුමෙන් මනින්නට එපා.
ආමිස පූජාවෙන් එහාට: සැබෑ බුද්ධ පූජාව වන ප්රතිපත්ති පූජාව
ඔබගේ නිවසේ නිර්මාණයක්, ඔබ මිලදී ගන්නා වාහනයක්, දරුවෙකු හදන්නට ගන්නා තීරණයක්, මේ සෑම දෙයක්ම මුලින්ම නිර්මාණය වූයේ ඔබේ සිත තුළ නොවේද? මේ සත්යය ඔබටම ප්රත්යක්ෂ කරගත හැකියි. එසේ තිබියදී, අප හුදෙක් බාහිර පූජාවන්ට පමණක් සීමා විය යුතුද?
රුවන්වැලි සෑයට මල් පූජා කිරීම, විවිධ පරිෂ්කාර පූජා කිරීම වැනි ආමිස පූජාවන් (material offerings) වටිනා පින්කම් වුවත්, ඔබ භික්ෂුවක්, භික්ෂුණියක්, උපාසකයෙක් හෝ උපාසිකාවක් වුවත්, එයට පමණක් සිරවී සිටියහොත් ඔබ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ නියම ගමන් මගේ යන පුද්ගලයෙකු නොවේ. උන්වහන්සේ හැමවිටම ඇගයීමට ලක් කළේ ප්රතිපත්ති පූජාවයි (practice of the path). උන්වහන්සේ පැහැදිලිවම දේශනා කළේ, තම නියම දායාදය රැකගන්නන් වන්නේ ප්රතිපත්තිය පුරන ශ්රාවකයන් බවයි.
මෙහිදී ආමිස පූජාවන් සිදු නොකරන්නැයි නොකියන බව නැවතත් සිහිපත් කළ යුතුයි. ඒවාද සිදු කළ යුතුයි. නමුත් වැඩි බරක්, වැඩි අවස්ථාවක් ලබා දිය යුත්තේ ප්රතිපත්තිමය පැත්තට, එනම් තමන්ගේ සිත දියුණු කරගැනීමටයි. ඔබ රුවන්වැලි සෑයට මල් පූජා කරන විටත්, නිවසේදී වන්දනාමාන කරන විටත්, ඒ සියල්ලටම මූලික වන්නේ ඔබේම සිත බව තේරුම් ගන්න.
භාවනාව, අභිඥා සහ නිර්වාණය: සිත දියුණු කිරීමේ ප්රතිඵල
අමනුෂ්යයෙකුට හෝ වෙනත් පුද්ගලයෙකුට බියක් ඇති වන්නේත් ඔබේ සිතටයි. මේ බිය ඇතිවන්නේ සිතේ යම් යම් කොටස් වලයි. මේවා ප්රායෝගිකව අධ්යයනය කර දැනගත හැකි දේවල්ය.
බුදු දහමට අනුව, පංච අභිඥා (පෙර ආත්ම දැකීමේ හැකියාව, අනුන්ගේ සිත් කියවීමේ හැකියාව, දිව්යමය ඇස, දිව්යමය කන, විවිධ හාස්කම් පෑමේ හැකියාව) සහ අෂ්ඨ සමාපත්ති (meditative absorptions) යනු සිත දියුණු කිරීමෙන් ලබාගන්නා සිතේම විවිධ පැතිකඩවල් පමණි. මේවා ලබාගන්නේත් සිතින්මය. ඒ ආකාරයෙන්ම, සියලු දුකින් නිදහස් වීම හෙවත් නිර්වාණය (Nibbana) ලබාගන්නටත්, අවබෝධ කරගන්නටත් අවශ්ය වන්නේ තමන්ගේ සිතමයි. නිර්වාණය යනු සිතේ සැබෑම ස්වභාවය සහ එහි සිදුවන සියලු ක්රියාකාරකම් සම්පූර්ණයෙන්ම තේරුම් ගැනීමයි. එයට උපයෝගී වන එකම මෙවලම නම් සතිය හෙවත් සිහියයි (mindfulness).
ඔබේ අධ්යාත්මික ගමන අදම අරඹන්න
මෙම ඉගැන්වීම් ඔබට වැටහෙනවා නම්, ඔබ බුද්ධිමත්, ප්රඥාවන්ත කෙනෙකි. මෙය තවදුරටත් පුහුණු කළ යුතු යැයි ඔබට සිතෙනවා නම්, ඔබ සංසාරයේ මේ දේ පුරුදු කළ කෙනෙකි. එබැවින්, මේ කරුණු කියවා තේරුම් ගැනීමෙන් පමණක් සීමා නොවී, ප්රායෝගික පුහුණුවේ යෙදීම අත්යවශ්යයි. ඔබ භාවනා කරන විට යම් දේවල් දැනුණොත්, පෙනුනොත් හෝ තේරුණොත්, ‘මේ සියල්ල දැනෙන්නෙත්, පෙනෙන්නෙත්, බය වෙන්නෙත් මගේ සිතටම නේද?’ කියා සිතා ඒවා අධ්යයනය කරන්න. එවිට ඔබේ බිය නැති වී, ඔබ නිර්භය, පෞරුෂයකින් හෙබි පුද්ගලයෙකු බවට පත්වෙනවා.
ජීවිතයේදී ඔබට ලැබෙන ලාභ, අලාභ, යස, අයස, නින්දා, ප්රශංසා යන අටලෝ දහමින් කුමන දෙයක් පැමිණියත්, ඒ සෑම මොහොතකම ඔබේ සිතට කුමක්ද සිදුවූයේ කියා බලන්න. ඒ තුළින් පංච නීවරණ යටපත් කර, ක්ලේශයන් ප්රහාණය කර, ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයේ ගමන් කර, පටිච්ච සමුප්පාදය වැනි ගැඹුරු ධර්මතාවන් අවබෝධ කරගැනීමට ඔබට ඒකාන්තයෙන්ම හැකියාව ලැබෙනු ඇත. මේ සඳහා, අපගේ ඉගැන්වීම් මාලාවේ ඇති ‘සිහිය පැවැත්වීම’ සහ ‘සතර සතිපට්ඨානය ප්රායෝගිකව පුහුණු කිරීම’ යන ලිපි ඔබට උපකාරී වනු ඇත. ඔබ බස් රථයේ ගමන් කරන විට, රැකියාවේ යෙදී සිටින විට, කුමන ස්ථානයක සිටියත් මේ පුහුණුවේ යෙදිය හැකියි.
අවසාන පණිවිඩය: ඔබවම විශ්වාස කරන්න
අවසාන වශයෙන් මට ඔබට ලබා දීමට ඇති පණිවිඩය මෙයයි: ඔබ ඔබවම විශ්වාස කරන්න. අන් කවුරුත් නොව, මෙම දේශනාවෙන් ඔබට ලැබුණු අවබෝධය විශ්වාස කර, එය ප්රායෝගිකව පුහුණු කරන්න. එවිට ඔබටම පැහැදිලිව වැටහෙනු ඇත, අප මව් කුසේ පිළිසිඳ ගත් මොහොතේ සිට, මරණය දක්වාත්, එතනින් එහා සංසාර ගමන පුරාවටත්, අපගේ සෑම අත්දැකීමකටම මූලික වී ඇත්තේ තමන්ගේම සිත බව. එසේ නම්, මේ සසර දුකින් එතෙර විය යුත්තේද, මේ සියල්ල අවබෝධ කරගත යුත්තේද, මේ සිත තුළින්මයි. ඒ කාරණාව වටහාගෙන, ඒ සඳහා කටයුතු කිරීමට ඔබට ශක්තිය, ධෛර්යය ලැබේවා!
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්රශ්න, ඔබගේ අවශ්යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
