තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!
ප්රායෝගික ජීවිතය තුළ ආධ්යාත්මික ගවේෂණයක යෙදෙන ඔබ වෙනුවෙන්, අපගේ සිහිය පැවැත්වීමේ දේශනා මාලාව යටතේ අද සාකච්ඡා කරන්නේ ඔබ බොහෝ දෙනෙක් තුළ තිබෙන එක්තරා ගැටලුවක් පිළිබඳවයි. ලිපියේ මාතෘකාව දකින විටම ඔබට මේ ‘ඕනවට වඩා හිතනවා’ කියන කාරණය ගැන යම් අදහසක් එන්නට ඇති. මෙලෙස ඕනවට වඩා සිතීම අද සමාජයේ ස්ත්රී පුරුෂ භේදයකින් තොරව බොහෝ දෙනෙකුට වදයක් බවට පත්ව තිබෙනවා.
‘ඕවර් තින්කින්’ (Overthinking) හෙවත් ඕනවට වඩා සිතීම පාලනය කරගන්නේ කෙසේදැයි බොහෝ දෙනෙක් අපෙන් විමසා තිබෙනවා. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඉගැන්වීම් අනුව මෙය ප්රායෝගිකව ජය ගන්නේ කෙසේද යන්න පැහැදිලි කරන ලෙස ඔවුන් ඉල්ලා සිටිනවා. ඇත්තෙන්ම, ප්රඥාවන්ත කෙනෙකුට නම්, මේ ලිපියේ මාතෘකාවෙන්ම මෙයට පිළියම කුමක්දැයි වටහා ගැනීමේ හැකියාව තිබෙනවා. අප මීට පෙර සිහිය පැවැත්වීම ගැන කතා කළ කරුණුම තමයි මෙහිදීත් ප්රායෝගිකව යොදාගත යුත්තේ.
අධික ලෙස සිතීමට හේතු මොනවාද?
ඇත්තටම, ඕනවට වඩා සිතීම ඇතිවීමට විවිධ හේතු බලපාන්න පුළුවන්. සමහර විට ඔබගේ දැනුම, උගත්කම හෝ සමාජ අත්දැකීම් වැඩිවීම නිසා මෙය සිදුවිය හැකියි. නමුත්, බොහෝ විට අප දකින්නේ මෙවැනි අත්දැකීම් නොමැති අය මෙම තත්ත්වයට වැඩිපුර මුහුණ දෙන බවයි.
උදාහරණයක් ලෙස, නව යොවුන් වියේ පසුවන ඔබට යම් දිනක ප්රසිද්ධියේ කතාවක් කිරීමට පැවරුණා කියා සිතන්න. ‘මට මේ කතාව හරියට කරගන්න පුළුවන් වෙයිද? වරදීවිද?’ යනුවෙන් සාමාන්ය සිතුවිලි ඇතිවීම ස්වභාවිකයි. එය ජාති, ආගම්, ස්ත්රී පුරුෂ භේදයකින් තොරව ඕනෑම කෙනෙකුට ඇතිවන හැඟීමක්. නමුත්, ඕනවට වඩා සිතීම පුරුද්දක් කරගත් පුද්ගලයාගේ සිත මෙතැනින් ඔබ්බට යනවා. ඔවුන්ගේ සිතුවිලි පාලනය කරගත නොහැකි ලෙස වේගයෙන් දිව යනවා.
සාමාන්ය පුද්ගලයා කතාව ගැන මදක් සිතන විට, අධිකව සිතන පුද්ගලයා ‘මට මේක කොහොමටවත් කරගන්න බැරි වෙයි’ කියා සිතා දැඩි මානසික කඩාවැටීමකට ලක්වෙනවා. ‘ඇයි මට මෙහෙම වෙන්නේ?’ කියා සිතමින්, ඔවුන් තම පවුලේ අය, මිතුරන්, රැකියා ස්ථානයේ අය වැනි හැමෝගෙන්ම මේ ගැන අසමින්, තමන්ටම විශාල පීඩනයක් ඇති කරගන්නවා. මෙලෙස තමන්ට ලැබුණු අභියෝගයක් ගැන ඕනවට වඩා සිතීම එක් පැතිකඩක්.
ප්රශ්න සහ අහිමිවීම් වලට දක්වන අධික ප්රතිචාරය
ඕනවට වඩා සිතීම පුරුද්දක් වූවන්ගේ තවත් පැතිකඩක් නම්, යම් ප්රශ්නයක් හෝ අහිමි වීමක් සිදු වූ විට එයට දක්වන අසාමාන්ය ප්රතිචාරයයි. මෙහිදීත් අත්දැකීම් අඩුකම, දැනුම මඳකම හෝ තම සිත ගැන අවබෝධයක් නොමැතිකම බලපානවා.
යම් දෙයක් අහිමි වූ විට දුකක්, කණගාටුවක් ඇතිවීම සාමාන්ය මනුෂ්ය ස්වභාවයයි. එය පෘථග්ජන ස්වභාවය ලෙස හැඳින්විය හැකියි. නමුත් මේ පුද්ගලයන්, ‘අයියෝ! මට මේ දේ නැතිවුණාම මම කොහොමද ජීවත් වෙන්නේ? මට ඊළඟට මොකද වෙන්නේ?’ යනාදී වශයෙන් පැය 24 පුරාම ඒ ගැනම සිතමින්, සාමාන්ය දුක ඉක්මවා යනවා. ඔවුන්ගේ ඕනවට වඩා සිතීම කොතරම් දරුණු වෙනවාද කියනවා නම්, එය මානසික ආතතිය (Stress) හෝ විශාදය (Depression) වැනි තත්ත්වයන් දක්වා වර්ධනය වෙනවා.
මෙම අත්දැකීම, ජීවිතයේ අප කවුරුත් අත්විඳින ගැඹුරු පීඩාකාරී, නොසන්සුන් ස්වභාවයයි. බුදු දහමේදී මෙය දුක්ඛ (Dukkha) ලෙස හඳුන්වයි. මෙහි අරුත හුදෙක් ශාරීරික වේදනාව පමණක්ම නොවේ. එය, ජීවිතයේ යමක් නිතරම අසම්පූර්ණයි, සෑහීමකට පත්විය නොහැකියි යන ගැඹුරු මානසික පීඩනයයි.
ශාරීරික හා මානසික සෞඛ්යයට වන බලපෑම
මෙම ඕනවට වඩා සිතීම මානසික සෞඛ්යයට පමණක් නොව, ශාරීරික සෞඛ්යයටත් දැඩි ලෙස බලපානවා. උදාහරණයක් ලෙස, කොලෙස්ටරෝල්, අධි රුධිර පීඩනය (Pressure) සහ දියවැඩියාව (Sugar) වැනි රෝගාබාධ වැළඳුණු පුද්ගලයෙක් ගැන සිතන්න. සෞඛ්යය ගැන නොසිතා, කෘත්රිම ආහාර සහ රසකාරක යෙදූ ආහාර ගැනීම නිසා මෙම රෝග තමන් විසින්ම ඇති කරගත් බව තේරුම් ගන්නවා වෙනුවට, අධිකව සිතන පුද්ගලයා තම රෝගය ගැන පැය ගණන් එකම දේ කියවමින් දුක් වෙනවා.
සාමාන්ය පුද්ගලයෙක් වෛද්ය උපදෙස් මත බෙහෙත් ගනිමින් ජීවිතය කළමනාකරණය කරගන්නා විට, ඕනවට වඩා සිතීම පුරුද්දක් කරගත් අය තමන්ට හමුවන සෑම කෙනෙකුටම තම ලෙඩ ගැන, පවුලේ ප්රශ්න ගැන, ආර්ථික ගැටලු ගැන හෝ රැකියාවේ ප්රශ්න ගැන නොනවත්වාම කියවනවා. එයට ඉවරයක් නැහැ.
මෙම පුරුද්ද දිගටම පැවතුණහොත් එය දරුණු ප්රතිඵල ගෙන දිය හැකියි.
- මුලින්ම මානසික පීඩනය සහ විශාදය වැනි තත්ත්වයන්ට පත්විය හැකියි.
- ඉරුවාරදය (Migraine) වැනි ශාරීරික වේදනා ඇතිවිය හැකියි.
- කාලයක් තිස්සේ මේ පීඩනය දරාගැනීමට නොහැකි වුවහොත්, උම්මත්තක හෙවත් මානසික ව්යාධියක් (පිස්සුව) ඇතිවීමේ අවදානමක් පවා තිබෙනවා.
පුරුද්දේ විනාශකාරී ස්වභාවය සහ සමාජ බලපෑම
මෙම තත්ත්වයට ප්රධාන හේතුව වන්නේ තමන්ගේ සිත පාලනය කර ගැනීමට ඇති නොහැකියාවයි. වයස් භේදයකින් තොරව ඕනෑම කෙනෙක් මේ තත්ත්වයට පත්විය හැකියි. ඔවුන් එකම කාරණය පැය ගණන් කියන විට, අසා සිටින පුද්ගලයාට පවා එය එපා වෙනවා. සමහර විට, විවාහ ජීවිතයේදී තම බිරිඳ හෝ සැමියා මෙසේ එකම දේ නැවත නැවත කියන විට, එම විවාහය පවා එපා වන අවස්ථා තිබෙනවා. එය සාමාන්ය මිනිස් සිතක ඇතිවන රාග, ද්වේශ, මෝහ යන අකුසල් මූලයන්ගේ ක්රියාකාරීත්වය ඉක්මවා ගිය තත්ත්වයක්.
බුදු දහමේදී සියලු දුක් වලට මුල් වන හේතු තුනක් පෙන්වා දෙනවා. ඒවා නම්: රාග (Rāga) – එනම් ඇලීම, තණ්හාව; ද්වේශ (Dvesha) – ගැටීම, වෛරය; සහ මෝහ (Moha) – මුලාව, නොදැනුවත්කම. ඕනවට වඩා සිතීම යනු මෙම මූලික හැඟීම් පාලනයෙන් ගිලිහී, අසාමාන්ය ලෙස වර්ධනය වූ ස්වභාවයකි.
එවැනි පුද්ගලයන්ට තමන් එකම දේ කියන බවවත් තේරෙන්නේ නැහැ. ඔවුන්ට උපදේශනය (Counselling) මගින් පවා සහනයක් ලබාගැනීම අපහසු විය හැකියි. දක්ෂ සිසුවියක් විභාගය අසමත් වේ යැයි නිතරම සිතමින්, දැඩි පීඩනයකින් පාඩම් කර, අවාසනාවකට සුළු ලකුණකින් අසමත් වුවහොත්, එම පීඩනය දරාගත නොහැකිව මානසික රෝගියෙකු වී නිකරුණේ බෙහෙත් ගැනීමට සිදුවන අවස්ථා අප දැක තිබෙනවා. දෙමව්පියන්ගේ ආරවුල් සහිත පවුල් පසුබිම්, අධික සංවේදීකම හෝ ලැජ්ජාශීලී බව වැනි ගති ලක්ෂණද මෙයට බලපෑ හැකියි.
බෞද්ධ විසඳුම: සිහියෙන් යුතුව බැලීම
කෙසේ නමුත්, ඔබ තේරුම් ගත යුතු වැදගත්ම දෙය නම්, ඕනවට වඩා සිතීම යනු හිතේ ස්වභාවයක් වන අතර, එය සම්පූර්ණයෙන්ම සුව කළ හැකි දෙයක් බවයි. බුදුරජාණන් වහන්සේ අපට පෙන්වා දුන් සරල ක්රමවේදය තුළින් මෙය නිසැකවම ජයගත හැකියි.
ඊට ඇති එකම විසඳුම නම් සති සම්පජඤ්ඤය හෙවත් සිහිය පැවැත්වීමයි. සරලවම කිවහොත්, එය සතර සතිපට්ඨානය හෝ විදර්ශනාව ලෙස හැඳින්වෙන භාවනා ක්රමයයි.
- සිහිය පැවැත්වීම (සති සම්පජඤ්ඤය): යමක් කරන විට, සිතන විට, දැනෙන විට, ඒ මොහොතේදීම එය සිදුවන බව ‘දැනගෙන’ සිටීම, එනම් සිහියෙන් යුතුව ඒ දෙස බැලීම.
- සතර සතිපට්ඨානය (Satipatthana): එම සිහිය පුහුණු කිරීම සඳහා යොදාගන්නා අරමුණු හතරයි – එනම්, කය, වේදනා, සිත, සහ සිතුවිලි (ධම්ම) කෙරෙහි සිහිය පිහිටුවීම.
- විදර්ශනාව (Vipassanā): මෙසේ සිහියෙන් බැලීම තුළින්, සියල්ලේ යථා ස්වභාවය (අනිත්ය, දුක්ඛ, අනාත්ම) අවබෝධ කරගැනීමයි.
මෙම සරල ක්රමවේදය පුරුදු කිරීමෙන් ඕනවට වඩා සිතීම සහ පැය ගණන් එකම දේ කියවීම යන පුරුදු 100%ක්ම සුව කරගත හැකි බව අපට විශ්වාසයෙන් කිව හැකියි. අප එය අත්දැකීමෙන් දන්නා අතර, බොහෝ දෙනෙක් සුවය ලබා තිබෙනවා.
අවසාන නිගමනය සහ ආශිර්වාදය
දැන් ඔබට ඕනවට වඩා සිතීම යනු කුමක්ද යන්න පිළිබඳව යම් වැටහීමක් ඇතැයි සිතනවා. ඔබත් මෙවැනි කෙනෙක් විය හැකියි, නැතහොත් ඔබේ මිතුරෙකු, සහෝදරයෙකු හෝ ඥාතියෙකු මේ තත්ත්වයෙන් පීඩා විඳිනවා විය හැකියි. ඔවුන්ට උදව්වක් ලෙස මෙම ලිපිය කියවන්නට සලස්වන්න. කිසිදු බාහිර උපදේශනයක් හෝ බෙහෙතක් නොමැතිව, බුදු දහමේ එන මේ ක්රමය තුළින් මෙම තත්ත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම සුව කරගත හැකි නිසා එය ඔවුන්ට මහත් උපකාරයක් වේවි.
ඔබටත් මෙවැනි අත්දැකීම් ඇත්නම්, අන් අයටත් එය දැනගැනීමට සැලැස්වීම මහත් උපකාරයකි. ‘මා මෙන්ම තවත් අය සිටිනවා, ඔවුන් මේ ක්රමය භාවිතා කර සුවය ලැබුවා’ යැයි දැනගැනීම ඔවුන්ට විශාල ධෛර්යයක් වනු ඇත.
එබැවින්, අද පටන් ඔබ ඕනවට වඩා සිතනවා නම්, ඒ දෙස සිහියෙන් බලන්න. එම සිතුවිල්ල දෙස නිකම්ම බලා සිටින්න. බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්රිවිධ රත්නයේ ආනුභාවයෙන් ඔබට මේ ඉගැන්වීම ප්රායෝගිකව ගලපාගෙන, සිහියෙන් යුතුව කටයුතු කිරීමට ශක්තිය ලැබේවා කියා ආශිර්වාද කරමින් අදට මෙම ලිපිය අවසන් කරනවා
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්රශ්න, ඔබගේ අවශ්යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
