තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!
අද මෙම ලිපියෙන්, ආධ්යාත්මික ජීවිතය ප්රායෝගිකව ගවේෂණය කරන ඔබ වෙනුවෙන් භාවනාව වැඩීම පිළිබඳව වැදගත් කරුණු කිහිපයක් සාකච්ඡා කිරීමට අපේක්ෂා කරනවා. විශේෂයෙන්ම, ධ්යාන ප්රායෝගිකව පුහුණු කරන ඔබට අවවාදයක් ලෙසත්, ඔබේ ගමනට මඟ පෙන්වීමක් ලෙසත් මෙම දැනුම් දීම ඉතා වැදගත් වේවි. මෙම ඉගැන්වීම් නිවැරදිව කියවා
කර ගැනීම, ඔබගේ ආධ්යාත්මික ගමන නිවැරදි මාවතක පවත්වාගෙන යාමට විශාල උපකාරයක් වනු ඇත.
මෙම ලිපියේ මාතෘකාව වන “කලබල නැතුව ධ්යාන එකින් එක පුරුදු කරන්න” යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ එයයි. ඔබ අපගේ ‘තෙවැනි ඇස’ හෝ ‘බඹලොවට ප්රායෝගික භාවනා’ වැඩසටහන් ඔස්සේ අරූපාවචර ධ්යාන පුහුණු කිරීමට උත්සාහ කළ කෙනෙක් නම්, ඔබ දන්නවා ඇති මේවා එකවර කලබල වී පුරුදු කළ හැකි දේවල් නොවන බව.
මෙම ධ්යාන පුරුදු කිරීම සිදු කළ යුත්තේ එකින් එක, එනම් ඉතා සෙමින් හා ක්රමානුකූලවයි. මෙයින් අදහස් කරන්නේ මේවා එකවර ලැබිය නොහැකි බව නොවේ; එය පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට සාපේක්ෂයි. නමුත් පොදු ක්රමය වන්නේ ඉවසීමෙන් යුතුව ඉදිරියට යාමයි.
ඔබ සිටින ධ්යානය කුමක්ද? නිගමන සහ සැකයෙන් මිදෙමු
ඔබ ධ්යාන වඩන විට, මුලින්ම කළ යුතු දෙයක් නම්, ‘මම දැන් ඉන්නේ අහවල් ධ්යානයේ’ කියා එකවර තීරණය කිරීමට හෝ විනිශ්චය කිරීමට උත්සාහ නොකිරීමයි. ඔබ සිටින්නේ ආකාසානඤ්ඤායතන ධ්යානයේ ද, විඤ්ඤාණානඤ්ඤායතනයේ ද, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයේ ද, නැතහොත් නේවසඤ්ඤා නාසඤ්ඤායතනයේ ද කියා එකවර නිගමනයකට ඒමට ඉක්මන් නොවන්න. ඒ ගැන අමුතුවෙන් සැක කරන්නට හෝ එකවරම අන්ධව විශ්වාස කරන්නට යන්නත් එපා. මෙය ඔබට දෙන වැදගත් අවවාදයකි, මන්ද අප කිසිවිටෙක කලබල නොවිය යුතුය.
සැක කිරීම භාවනාවට විශාල බාධාවකි. ‘මා කරන භාවනාව වැරදියි’ කියා සැකයක් ඇති වුවහොත්, එය භාවනාව අත්හැර දැමීමට මාරයාට දෙන උදව්වක් හා සමානයි. බුදු දහමට අනුව, සැකය (විචිකිච්ඡා) යනු දසමාර සේනාවට අයත් එක් බලවේගයකි. සිතේ ඒකාග්රතාවය, එනම් ධ්යානයක් හටගන්නේ, සිත විසිරුවා හරින බාධක පහක් යටපත් වූ විටයි.
මේවා බුදු දහමේ පංච නීවරණ ලෙස හැඳින්වේ. ඒවා නම්: කාමච්ඡන්ද (ඉන්ද්රියට ඇති ආශාව), ව්යාපාද (ද්වේෂය), ථීනමිද්ධ (සිතේ සහ කයේ ඇති අලස බව), උද්ධච්ච කුක්කුච්ච (සිතේ නොසන්සුන්කම සහ පසුතැවීම), සහ විචිකිච්ඡා (සැකය) යි. මෙම නීවරණ යටපත් වූ විට ඒකාග්රතාව, ප්රීතිය, සැපය සහ උපේක්ෂාව වැනි ධ්යාන අංග ඉස්මතු වේ.
ගවේෂණය තුලින් සත්යය වටහා ගැනීම: ගුරුවරයා සහ ඔබ
මම ඔබට නිතරම මතක් කරන්නේ ඔබ ආධ්යාත්මිකත්වය ගවේෂණය කරන පුද්ගලයෙක් ලෙස කටයුතු කළ යුතු බවයි. ගවේෂණයක් යනු පරීක්ෂණයකි. පරීක්ෂණයකදී අපි එකවර නිගමනවලට එළඹෙන්නේ නැත. එබැවින්, ගුරුවරයා යමක් පැවසුවද, එය එකවරම අවසන් තීරණය ලෙස පිළිනොගන්න.
නමුත් ඒ සමඟම, ගුරුවරයා ගැන සැක කරන්නටද එපා, මන්ද එය ඔබටම හානියක් සිදුකරනු ඇත. කළ යුත්තේ අන්ධව විශ්වාස නොකර, සැක නොකර, මධ්යස්ථව සිටිමින් ඔබගේ අත්දැකීමෙන්ම එය පරීක්ෂා කර බැලීමයි. ‘මට දැනෙන දේ ඇත්තක්ද?’ කියා ඔබෙන්ම විමසන්න.
උදාහරණයක් ලෙස, ‘තෙවැනි ඇස’ භාවනා ක්රමයට අනුව ඔබ අරූපාවචර පළමු ධ්යානය වන ආකාසානඤ්ඤායතන (අහස අනන්තයි) වඩනවා නම්, ඔබට සැබවින්ම අනන්ත වූ අහසක් (වලාකුළු සහිතව හෝ රහිතව) පෙනෙන්නට පටන් ගන්නවාදැයි බලන්න. ඒ සමඟම, ශරීරය සැහැල්ලු වෙනවා සේ, ඉහළට පාවී යනවා සේ දැනෙනවාදැයි පරීක්ෂා කරන්න.
මෙම සංවේදනයන් සමහර විට සමාධි මට්ටම් වලදීද ඇතිවිය හැකි නමුත්, ධ්යානයකදී මෙන් ස්ථිරව හා දිගටම පවතින්නේ නැත. ඉතින්, ඔබටම මේ ගවේෂණය තුළින්, ‘මට අහස පේනවා, ශරීරයත් සැහැල්ලුයි, එසේනම් මා ඉන්නේ ආකාස අනන්තයි කියන ධ්යානයේ නේද?’ කියා ඔබටම තහවුරු කරගත හැකිය.
ධ්යානයක් ‘වශී කරගැනීම’ යනු කුමක්ද? නගරයේ චණ්ඩියාගේ උපමාව
ධ්යානයක් ප්රගුණ කිරීමේදී ඊළඟ පියවර වන්නේ එය ‘වශී කරගැනීම’ හෙවත් තමන්ගේ පාලනයට නතු කරගැනීමයි. මෙය තේරුම් ගැනීමට සරල උපමාවක් ගනිමු. හිතන්න, ඔබ දක්ෂ චණ්ඩියෙක්, නමුත් ඔබ අලුත් නගරයකට ගිය විගස ඔබට එහි චණ්ඩියා වීමට බැහැ. පළමුව, ඔබ නගරයේ අස්සක් මුල්ලක් නෑර ඇවිද, එහි සිටින අනෙක් චණ්ඩින්ව හඳුනාගෙන, ඔවුන්ගේ දුර්වලතා තේරුම් ගෙන, ඔවුන්ව යටපත් කර, පසුවයි ඔබට ඒ මුළු ප්රදේශයේම බලය අල්ලා ගැනීමට හැකිවන්නේ.
ධ්යානයක් වශී කරගැනීමත් ඒ වගෙයි. එක ධ්යානයක් සමඟ කාලයක් ගත කරන්න. ඉහළ ධ්යාන වලට යාමට කලබල නොවන්න. ඒ වෙනුවට, ඔබ පුරුදු කරන ධ්යානය තුළ ඔබට අවශ්ය ඕනෑම වේලාවක ඇතුළු විය හැකිද, ඔබට අවශ්ය තරම් වේලාවක් (උදා: පැය දෙකක්, තුනක්) එහි රැඳී සිටිය හැකිද කියා බලන්න. කාලය ක්රමයෙන් වැඩි කරන්න.
අද පැයක් ඉන්න පුළුවන් නම්, හෙට පැයයි විනාඩි පහක් ඉන්න අධිෂ්ඨාන කරන්න. මේ ආකාරයට, ඔබට එම ධ්යානය තුළ ‘සෙල්ලම් දාන්න’ එනම්, සම්පූර්ණයෙන්ම එය පාලනය කළ හැකි මට්ටමට පැමිණිය යුතුයි. මෙතෙක් කල් ඔබේ සිත ඔබව නැටවූවාට, දැන් ඔබ සිතව නටවන තැනට පත් විය යුතුයි. මෙය ධ්යාන පුරුදු කිරීමේ ඉතා වැදගත් අදියරකි.
ඔබ ධ්යානයක් පාලනය කරන බවට පැහැදිලි සලකුණු
ඔබ ධ්යානයක් පාලනය කරන බව තහවුරු කරගැනීමට පැහැදිලි සලකුණු කිහිපයක් තිබේ. මේවා ඔබගේ ධ්යාන පුරුදු කිරීම නිවැරදි මඟෙහි ඇති බවට සාක්ෂියකි.
- පහසුවෙන් ඇතුළු වීම: හොඳින් පුරුදු වූ කෙනෙකුට ධ්යානයට සමවැදීමට අවශ්ය වන්නේ ඇස් දෙක පියාගැනීම පමණි. ‘අහස අනන්තයි’ කියා අමුතුවෙන් මෙනෙහි කිරීමටවත් අවශ්ය නැත. සිත ස්වභාවිකවම එම තත්ත්වයට ඇතුළු වේ.
- කාලය පාලනය කිරීම: ඔබට අවශ්ය තරම් කාලයක්, පැය ගණනක් වුවද, එම ධ්යානයේ රැඳී සිටීමට හැකි විය යුතුය. අත්දැකීම ස්ථාවරව පැවතිය යුතු අතර, සමාධියක මෙන් කැඩී කැඩී යාමක් සිදු නොවිය යුතුය.
- නියමිත වේලාවට පිටවීම: ඔබ උදේ 4 ට භාවනා කිරීමට වාඩි වී, ‘හරියටම 5 ට මාව අවදි වේවා’ කියා අධිෂ්ඨාන කළහොත්, හරියටම 5 ට ඔබව භාවනාවෙන් අවදි විය යුතුය. මෙය නින්දෙන් ඇහැරවීමක් නොව, ධ්යානය තුළම සිදුවන පාලනයකි.
- ලෞකික සිතිවිලි නොමැති වීම: ධ්යානයක සිටින විට දරුවන්, රැකියාව, ගෙදර දොර, හෝ වෙනත් ලෞකික කරුණු ගැන සිතිවිලි ඇති නොවේ. ‘තේ එකක් බොන්න ඕනේ’, ‘ටිකක් නිදාගන්න ඕනේ’ වැනි ශාරීරික අවශ්යතා ගැන පවා සිත නොයයි.
- සුවයෙන් මිදීමට අකමැති වීම: ධ්යානයේ සුවයට ඇළුණු කෙනෙකුට, ‘දැන් ඇති, භාවනා කළා’ කියා නැගිටින්නට සිතිවිල්ලක්වත් ඇති නොවේ.
මෙම ලක්ෂණ ඔබට අත්විඳිය නොහැකි නම්, ඉහළ ධ්යාන ගැන සිතීමෙන් පලක් නැත. ඔබ තවමත් ධ්යානයක් පාලනයට ගෙන නැති අතර, කළ යුත්තේ ඔබ සිටින ධ්යානයම තවදුරටත් ප්රගුණ කිරීමයි.
ඉදිරි ගමන: ධ්යාන අට හරහා ක්රමානුකූලව ගමන් කිරීම
ඔබ පළමු ධ්යානය මාස තුනක්, හයක් හෝ අවුරුද්දක් වුවද පුහුණු කර, පෙර කොටසේ විස්තර කළ පරිදි සම්පූර්ණයෙන්ම ඔබේ පාලනයට නතු කරගත් පසුව, දෙවැනි ධ්යානයේ ලක්ෂණ ඔබට ස්වභාවිකවම දැනෙන්නට පටන් ගනීවි. එවිට පමණක් දෙවැනි ධ්යානයට යන්න. එයද එම ක්රමයටම පුහුණු කර, ඔබේ පාලනයට ගන්න.
මේ ආකාරයට, එකින් එක ධ්යාන මට්ටම් හරහා ක්රමානුකූලව ගමන් කරන්න. තුන්වෙනි ධ්යානය, හතරවෙනි ධ්යානය ආදී වශයෙන්… හතරවෙනි ධ්යානය තුළ කාලයක් ගත කිරීමෙන් පසු සමහරුන්ට ‘තෙවැනි ඇස’ අවදි කර ගැනීමේ හැකියාවද පවතී. ඉන්පසුව අරූපාවචර ධ්යානද මේ ආකාරයටම එකින් එක පුහුණු කළ හැකිය. මේ ගමනට කාලය ගතවනු ඇත, නමුත් නිවැරදි ධ්යාන පුරුදු කිරීම මෙයයි.
මෙම ක්රමයට අනුව ගමන් කළහොත්, ඔබ නිසැකවම ධ්යානගත වීම අත්විඳිනු ඇත. එසේ නොමැති නම්, ඔබ තවමත් සිටින්නේ සමාධියක සිට ධ්යානගත වීමට උත්සාහ කරන මට්ටමේය. වරින් වර ධ්යාන ලක්ෂණ දැනුණද, ඔබ තවම ධ්යානයක් සම්පූර්ණයෙන් පාලනය කරගෙන නැත.
බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළේ ඒ නිසාය; සිත නිතර නිතර පුරුදු කළ යුතුය. ධ්යානයට හෝ විදර්ශනාවට යන ගමනේදී නිරන්තර පුහුණුව අත්යවශ්ය වේ. මේ ආකාරයට කටයුතු කර, ධ්යාන අටම ප්රගුණ කරන තෙක් ඔබේ ආධ්යාත්මික ගවේෂණය ඉවසීමෙන් යුතුව ඉදිරියට ගෙන යන්න.
සාරාංශය සහ ආශිර්වාදය
මෙම කරුණු ඔබට මනාව වටහාගෙන, ප්රඥාවෙන් යුතුව කටයුතු කිරීමට බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්රිවිධ රත්නයේ ආනුභාවයෙන් ශක්තිය ලැබේවා කියා ආශිර්වාද කරමින් මෙම ලිපිය අවසන් කරමි.
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්රශ්න, ඔබගේ අවශ්යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
