තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!
අද මෙම ලිපිය තුළින්, ප්රායෝගිකවම ආධ්යාත්මික ජීවිතය ගවේෂණය කරන ඔබ වෙනුවෙන්, සිහිය පැවැත්වීමෙන් ලැබෙන සුවිශේෂී ප්රතිඵලයක් වන ‘මානසික නිදහස’ පිළිබඳව ගැඹුරින් කතා කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙනවා. ප්රායෝගිකත්වය තුළින් අප ලබාගත් ඒ නිදහස ඔබටත් ලබා ගත හැකි ආකාරය පැහැදිලි කිරීම මෙහි අරමුණයි.
ඔබත්, මමත්, මේ ලෝකයේ ජීවත් වන සෑම කෙනෙකුමත් අනිවාර්යයෙන්ම බලාපොරොත්තු වන දෙයක් තමයි මානසික නිදහස. මෙය මිල මුදල්, රන් රිදී, මුතු මැණික් හෝ මේ ලෝකයේ ඇති වටිනාම භෞතික වස්තුවක් දීලාවත් ලබාගත හැකි දෙයක් නොවේ. එසේ ලබාගත හැකි වූවා නම්, මිනිසුන් තමන් සතු සියල්ල වියදම් කර හෝ එය ලබාගැනීමට උත්සාහ කරනු ඇත.
ළමා වියේ සිට අධ්යාපනය දක්වා: නිදහස අහිමි වීමේ ආරම්භය
අපි සරල උදාහරණයකින් පටන් ගනිමු. කුඩා දරුවෙක් ඉපදුණු විට, විශේෂයෙන්ම අවුරුදු පහක පමණ වයසේදී, ඔහුට හෝ ඇයට අවශ්ය කරන නිදහස තිබෙනවා. ඒ දරුවාට මේ ලෝකයේ ගැඹුර, එහි ඇති පීඩනය ගැන ලොකු අවබෝධයක් නැහැ. නමුත් කාලයත් සමග, ක්රම ක්රමයෙන් මේ නිදහසට බාධා පැමිණෙනවා.
අවුරුදු පහේ සීමාවට පැමිණි පසු දරුවා අධ්යාපනයට යොමු වෙනවා. විශේෂයෙන්ම වර්තමාන ශ්රී ලංකාවේ පවතින අධ්යාපන ක්රමය තුළ, පාසලේදී සහ මිතුරන් සමග ගනුදෙනු කිරීමේදී, ටිකෙන් ටික ඒ දරුවාට ලෝකයේ බර දැනෙන්නට පටන් ගන්නවා. මෙහිදී එන ලොකුම අභියෝගය තමයි විභාග සමත් වීම. උදාහරණයක් ලෙස පහ වසර ශිෂ්යත්වය ගන්න. අද වන විට දෙමව්පියන් තම දරුවාට මෙම විභාගය වෙනුවෙන් කොතරම් පීඩනයක් ලබා දෙනවාද කියා ඔබම සිතා බලන්න. ඒ දරුවා ඇත්තටම නිදහසින්, මානසික නිදහසකින් යුක්තවද ඉන්නේ?
තම දරුවාට වඩා සම වයසේ වෙනත් දරුවෙක් ඉහළ ලකුණු ලබාගත් විට, ඒ දරුවා කෙරෙහි ඉරිසියාව, ක්රෝධය, වෛරය වැනි හැඟීම් පවා ඇතිවෙනවා. මේ සියල්ල තුළ ඔබේ දරුවාගේ පමණක් නොව, ඔබේත් මානසික නිදහස නැති වී යනවා නේද?
සමාජ තරඟකාරීත්වය සහ විභාග පීඩනය
අවුරුදු පහේ සිට දහය දක්වා කාලය තුළ, මේ අධ්යාපන රටාව සහ විභාග ක්රමය නිසා ඔබේ දරුවාගේ මානසික නිදහස කොතරම් දුරට අහිමි වෙලා ඇත්ද? විභාග අසමත් වන දරුවන් කොතරම් මානසික පීඩනයකට ලක් වෙනවාද කියා බලන්න. අපි මේ ජීවත් වෙන්නේ නිවැරදි ජීවන රටාවකටද? කුමක්ද මේ තරඟය? ඇයි අපි එකිනෙකාට ඉරිසියා කරන තත්ත්වයකට පත්වී සිටින්නේ?
එතැනින් නොනැවතී, සාමාන්ය පෙළ විභාගයට මුහුණ දෙන විට, කටපාඩම් කර හෝ විභාගය සමත් වීමට දරන උත්සාහය තුළ ඒ දරුවාගේ මානසික නිදහස තව තවත් අහිමි වෙනවා. උසස් පෙළට එන විට තත්වය තවත් දරුණු විය හැකියි. ඔබ ඔබේ අතීතය ගැන මදක් සිතා බලන්න. ඒ කාලයේදී ඔබේ ඉරිසියාව, වෛරය වැඩි වුණාද, නැතහොත් ඔබ අනුනට උදව් කරන කෙනෙක් බවට පත් වුණාද?
වෘත්තීය සහ පවුල් ජීවිතයේ නොනවතින පීඩනය
දැන් අපි රැකියාව දෙස බලමු. ඔබ උසස් රැකියාවක් හෝ සාමාන්ය රැකියාවක් කරන කෙනෙක් විය හැකියි. කුමන රැකියාවක් කළත්, ඉහළ නිලධාරීන් ඔබට සලකන ආකාරය, ඔබේ ශ්රමය සූරාකන අයුරු, සහ වැඩ රාජකාරි ගොඩගැසෙන විට ඔබේ මනසට සහ මොළයට දැනෙන පීඩනය ගැන සිතන්න. ඇතැම් විට ඉල්ලුමට සරිලන සැපයුම ලබා දීමට ඉහළින් ඔබට පීඩනය එල්ල වන අතර, ඔබ නොදැනුවත්වම ඒ පීඩනය ඔබේ යටතේ සේවය කරන අයටත් එල්ල කරනවා. මේ තරඟකාරී ලෝකයේ, රැකියාව සහ මුදල් සෙවීම තුළ ඔබේ මානසික නිදහස කෙතරම් නැති වී, ඔබේ ස්නායු පද්ධතියට කෙතරම් හානියක් සිදුවෙනවාද?
ඊළඟට, පවුල් සංස්ථාව දෙස බලමු. ඔබ බිරිඳක්, සැමියෙක්, පෙම්වතෙක් හෝ පෙම්වතියක් වෙන්න පුළුවන්. දරුවන් සිටින විට, ඔවුන් වෙනුවෙන් කොතරම් කැපකිරීම් කළ යුතුද? ඔවුන්ට ඉගැන්වීමට, කෑම බීම දීමට, මුදල් සෙවීමට සිදුවෙනවා. මේ සියල්ල තුළ ඔබේ සිත කොතරම් පීඩනයකට ලක්වෙනවාද? පවුල තුළ, ඥාතීන් සහ මිතුරන් අතර ඇතිවන කේලාම් සහ වැරදි වැටහීම් නිසා කොතරම් ප්රශ්න ඇතිවෙනවාද?
ආර්ථික අර්බුද සහ බාහිර අභියෝග
වර්තමාන රටේ ආර්ථිකය කඩා වැටීමත් සමඟ, ජීවත් වීමට අවශ්ය මුදල් සෙවීමට මිනිසුන්ට විශාල ශ්රමයක් වැය කිරීමට සිදුවී තිබෙනවා. එසේ මහන්සි වී උපයන මුදලින් පවා තමන් බලාපොරොත්තු වන ජීවිතය ගත කිරීමට නොහැකි වී තිබෙනවා. මේ සියල්ල එකතු වූ විට අප අත්විඳින්නේ ගැඹුරු අතෘප්තිකර බවකි. බුදු දහමේදී මෙය දුක්ඛ ලෙස හඳුන්වයි. මෙය හුදෙක් ශාරීරික වේදනාව පමණක් නොව, ජීවිතයේ යමක් නිතරම අසම්පූර්ණයි, සෑහීමකට පත්විය නොහැකියි යන ගැඹුරු මානසික පීඩනයයි.
සොබාදහම දෙස බැලුවත්, අධික වර්ෂාව, නියඟය වැනි ස්වභාවික විපත් නිසා ඔබ කොතරම් දුක් විඳිනවාද? සමහරවිට ඔබ විදේශ රටක ගෘහ සේවයේ යෙදෙන කෙනෙක් වෙන්න පුළුවන්. එහිදී සිදුවන සිත් රිදවීම්, අලුයම සිට රාත්රිය වනතුරු වෙහෙසීම වැනි දේ තුළ ඔබේ සිත කෙතරම් පීඩාවට පත්වෙනවාද?
තාවකාලික විසඳුම්: මත්ද්රව්ය, විනෝදය සහ සැබෑ නොවන සැනසීම
මේ පීඩනයන්ගෙන් මිදීමට ඔබ තාවකාලික සතුටක් ගෙන දෙන දේ වෙත යොමු වෙනවා. තරුණ පිරිස් බොහෝ විට මත්ද්රව්ය, මත්පැන්, සිගරට් වැනි දේට යොමු වෙනවා. මේවා ශරීරගත වූ විට ස්නායු පද්ධතියට බලපෑම් කර, අපේ ප්රශ්න තාවකාලිකව අමතක කරවයි. එය එක්තරා විදිහක ‘අසිහියකට’ පත් කිරීමකි.
ඊට අමතරව, අපි විනෝද චාරිකා යනවා. උදාහරණයක් ලෙස, සිකුරාදා වනතුරු වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කර, සෙනසුරාදා නුවරඑළියට ගොස් කාලා බීලා, සින්දුවක් කියා ‘ආතල්’ එකක් ගන්නවා. නමුත් ඉරිදා සවස ගෙදර එන විට, “අපරාදේ, හෙට ආයෙත් වැඩට යන්න ඕනනේ” කියා සිතෙනවා. ඔබ දවස් දෙකක සතුටක් වෙනුවෙන් දවස් විස්සක් පමණ කොතරම් වෙහෙස වුණාද? ඒ සතුට ස්ථිරද?
තවත් සමහරු සමාජ ජාලා (Facebook, Instagram, TikTok) හරහා නිදහස සොයනවා. නමුත් ඒවා තුළ පැය ගණන් කාලය නාස්ති කරනවා. ක්ලබ් යනවා, පාටි දානවා. ප්රේම සම්බන්ධතා සහ ලිංගිකත්වය හරහා සැනසීමක් බලාපොරොත්තු වෙනවා. නමුත් මේ සියල්ලම තාවකාලිකයි. ඒ මොහොතට පමණයි. ඉන්පසු නැවතත් ඒ පැරණි පීඩනයම මතුවෙනවා.
සැබෑ විසඳුම: සිහිය පැවැත්වීම තුළින් ලබන මානසික නිදහස
ඔබට ඔබේ සතුට සහ මානසික නිදහස සෑම මොහොතකම පවත්වා ගැනීමට අවශ්ය නම්, අනිවාර්යයෙන්ම කළ යුත්තේ ඔබේ සිත දෙස බලා, සිතුවිලි හඳුනා ගැනීම, එනම් සිත ගැන සිහියෙන් සිටීමයි. ටිකෙන් ටික ඔබේ සිත සහ මනස ගැන අවබෝධ කරගන්න. එසේ කරන විට, මත්ද්රව්ය, විනෝද චාරිකා, අනවශ්ය බැඳීම් වැනි බාහිර දේ කෙරෙහි ඇති ඇල්ම ක්රමයෙන් අඩු වී යයි. මන්ද, ඔබ දැන් කාලය ගත කරන්නේ ඔබේ සිත ගැන ගවේෂණය කිරීමටයි.
බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ සතර සතිපට්ඨානය (සිහිය පිහිටුවීම සඳහා වූ කරුණු හතර), එනම් විදර්ශනාව (දේවල් පවතින සැටියෙන් දැකීමේ ප්රඥාව) ප්රායෝගිකව ජීවිතයට යොදාගන්න. ඔබ රැකියාව කරන විට, ගෙදර දොරේ වැඩ කරන විට, ඉගෙන ගන්නා විට පවා මේ සිහිය පැවැත්වීම පුරුදු කරන්න. එවිට ආර්ථික, කාලගුණික හෝ සමාජීය වශයෙන් බාහිරින් කොතරම් ප්රශ්න ආවත්, ඔබට සතුටින් සිටීමට හැකිවෙනවා.
සෑම විටම ප්රශ්නයක් පැමිණි විට, එයට පිළිතුරු සෙවීමට දඟලනවා මෙන්ම, ඒ ප්රශ්නය තුළම සතුටින් සිටින්නේ කෙසේද කියා බලන්න. ඒ සඳහා අමුතුවෙන් කිසිවක් කළ යුතු නැහැ. ඒ ප්රශ්නය දෙස ‘සිහියෙන්’ බලා සිටින්න. එතකොට කලබලයකින් තොරව, මානසික නිදහසකින් යුක්තව කාලය ගත කිරීමට ඔබට හැකියාව ලැබෙනවා.
නිගමනය: සැබෑ නිදහස ඇත්තේ ඔබ තුළමය
මෙම කරුණු ප්රායෝගිකව ඔබේ ජීවිතයට යොදා ගන්න. බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ දේ හුදු ආගමක් ලෙස නොව, ධර්මතාවයක්, එනම් ස්වභාවික නීතියක් ලෙස දකින්න. මනසින් සියල්ල අත්හැරීම තුළ, බැඳීම් වලින් තොරව සැබෑම මානසික නිදහස ඔබට ලබාගත හැකිය.
ඔබ කොතරම් මුදල් ඉපයුවත්, කොතරම් දේවල් ලබා ගත්තත්, සිතේ නිදහස නැත්නම් ඒ කිසිවකින් වැඩක් නැහැ. ඒ උතුම් නිදහස ඇත්තේ පිටත කොහේවත් නොව, ඔබ ළඟමයි. ඔබේම සිත තුළයි. මෙම ලිපිය තුළින් ඔබ මෙතෙක් වින්ද දුක සහ දැන් ප්රායෝගිකව ලබාගත හැකි මානසික නිදහස ගැන මනා අවබෝධයක් ලබන්නට ඇතැයි සිතනවා.
බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්රිවිධ රත්නයේ ආශිර්වාදයෙන් මේ කරුණු කාරණා මනාව වටහාගෙන ප්රායෝගිකව යෙදෙන්නට ඔබට හැකියාව ලැබේවා!
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්රශ්න, ඔබගේ අවශ්යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
