සිහිය පැවැත්වීමෙන් සිතුවිලි පේනවා වැඩියි !

තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!

අධ්‍යාත්මික ජීවිතය ප්‍රායෝගිකව ගවේෂණය කරන ඔබ, සිහිය පැවැත්වීම නමැති භාවනාව තුළින් ඔබගේ සිත ගැන ගැඹුරු අවබෝධයක් ලබා ගන්නවා. මෙම අවබෝධය වෙනත් කිසිම බාහිර උපකරණයකින් හෝ ක්‍රමයකින් ලබාගත නොහැකියි. එයට එකම උපකාරය වන්නේ ඔබේම සිහිය, එනම් බුදු දහමේ හඳුන්වන සතිය යි. බුදුරජාණන් වහන්සේ අපට පෙන්වා දුන් සතර සතිපัට්ඨානය (සිහිය පිහිටුවීමේ මූලික පදනම් හතර) හෙවත් විදර්ශනාව (සැබෑ ස්වභාවය දකින නුවණ) තුළින්ම පමණක් ඔබට මේ සත්‍යය තේරුම් ගත හැකියි.

නිර්වාණය අවබෝධ කිරීම යනු අන් කිසිවක් නොව, සීමාවක් හෝ පරතරක් නොමැති මේ සිත ගැන ක්‍රමයෙන්, ටිකෙන් ටික පුරුදු කරලා අවබෝධ කර ගැනීමයි. ඒ මාවත ඔබට විවර කර දෙන එකම මෙවලම සිහියයි.

වයස්, ජාති, ආගම් භේදයකින් තොරව බොහෝ දෙනෙක් මෙම ප්‍රායෝගික දහමින් ප්‍රයෝජන ලබා, තම මානසික ශක්තිය ගොඩනගා ගැනීමටත්, දුර්වලතා සහමුලින්ම නැති කර ගැනීමටත් සමත් වී තිබෙනවා. මානසික පීඩනයෙන් පෙළෙන අයට පවා මෙය මහඟු උපකාරයක් වී ඇත. මෙය කිසිවෙකුටත් අසත්‍ය යැයි බැහැර කළ නොහැකි, ප්‍රායෝගිකවම සනාථ කරගත හැකි සත්‍යයකි.

භාවනාව සහ සිතුවිලි: ඔබත් මුහුණ දෙන පොදු අත්දැකීම

ඔබ ඕනෑම භාවනා ක්‍රමයක්, උදාහරණයක් ලෙස සමථ භාවනාවක් (සිත එකඟ කිරීමේ භාවනාවක්) ආරම්භ කළ විට, ඔබට පොදු අත්දැකීමකට මුහුණ දීමට සිදු වේ. එය ඔබ අපගේ ‘තෙවැනි ඇස’ හෝ ‘බඹලොවට’ වැනි වැඩසටහනක් වුවත්, ඔබ තනිව හෝ වෙනත් ගුරුවරයෙකු යටතේ කරන භාවනාවක් වුවත් පොදුයි. භාවනාව ආරම්භ කළ මොහොතේම, සිතට එන සිතුවිලි ඔබට පෙනෙන්නට පටන් ගනී.

මෙම අත්දැකීම පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට වෙනස් විය හැකියි:

• සමහරුන්ට සිතුවිලි විශාල ප්‍රමාණයක් නොනවත්වාම ගලා එයි. ඔවුන් එය නැවැත්වීමට උත්සාහ කළත් එය පාලනය කළ නොහැකි සේ දැනේ.
• තවත් සමහරුන්ට ගණන් කළ හැකි ප්‍රමාණයට සිතුවිලි පැමිණේ.
• තවත් කෙනෙකුට සිතුවිලි එකක් හෝ දෙකක් පමණක් පැමිණෙන අතර, සමහරුන්ට සිතේ හිස් බවක් ද අත්විඳීමට හැකිවේ.

මේ සියල්ල සිතේ ස්වභාවයයි. හිත එකපාරටම එකඟ කළ නොහැකියි. සමථ භාවනාවේදී ‘හිස්’ වැනි වචනයක් මෙනෙහි කරමින් යම්තාක් දුරට සිහිය දියුණු කරගත හැකි වුවත්, බුදුරදුන් දේශනා කළ ගැඹුරු, ප්‍රායෝගික සතිය හෝ සිහිය පැවැත්වීම එහිදී සම්පූර්ණයෙන්ම සිදු නොවේ. මේ නිසා බොහෝ දෙනෙක්, “මට භාවනා කරන්න බැහැ, සිතුවිලි එන එක ඉවරයක් නැහැ” යැයි පවසනවා.

සමථය සහ විදර්ශනාව: සිත එකඟ කිරීම සහ සිත තේරුම් ගැනීම අතර වෙනස

බොහෝ විට සමථ භාවනාව පමණක් පුහුණු කරන ගුරුවරුන්, සිත එකඟ කරන්නේ කෙසේද යන්න පමණක් කියා දෙයි. සිතුවිලි බලහත්කාරයෙන් යටපත් කර, ධ්‍යාන (ගැඹුරු සමාධි තත්වයන්) හෝ අධිමානසික හැකියාවන් ලබාගැනීමට ඔවුන් මග පෙන්වයි. නමුත්, සිතේ ස්වභාවය, සිතුවිලි ඇතිවන ආකාරය සහ ඒවා දෙස සිහියෙන් බලා අවබෝධ කරගන්නා ආකාරය, එනම් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සතර සතිපัට්ඨානයට අනුකූල විදර්ශනා ක්‍රමය ඔවුන් බොහෝ විට කියා දෙන්නේ නැහැ.

එයට හේතුව, එම ක්‍රම දෙකම ප්‍රායෝගිකව පුහුණු කර, පොතේ දැනුමට එහා ගිය අත්දැකීම් ලැබූ භික්ෂුන් වහන්සේ කෙනෙකුට හැර, අන් අයට එය නිවැරදිව කියා දීම අපහසු වීමයි.

නමුත් අපගේ ඉගැන්වීම් තුළ, අපි සමථය සහ විදර්ශනාව යන දෙකම එක්ව පුහුණු කිරීමට මග පෙන්වන්නෙමු. අපගේ අරමුණ සිතුවිලි නැවැත්වීම නොවේ. මන්ද, “සිතුවිලි නවත්වනවා කියන එකත් සිතුවිල්ලක් පමණයි.” එයද තවත් එක් සිතුවිල්ලක් ලෙස හඳුනාගෙන, එය දෙසද අපි සිහියෙන් බලා සිටිමු. සිහිය පැවැත්වීම යනු කිසිවක් නොකර, අපේ මනස දෙස බලා සිටීම පමණි.

මෙහිදී අතීත, අනාගත, හොඳ, නරක (කුසල්, අකුසල්) සිතුවිලි පැමිණි විට, ඒවාට අනිත්‍යයි, දුක්ඛයි, අනාත්මයි කියා බලෙන් සිතන්නට අපි ඔබට කියා දෙන්නේ නැත. මන්ද, එම අවබෝධය (දර්ශනය) සිහිය දියුණු වන විට, හරියට රූපවාහිනිය නරඹන විට අහඹුවෙන් ප්‍රචාරය වන දැන්වීමක් මෙන්, ස්වභාවිකවම ඔබට පහළ වන දෙයකි.

අඳුරු කාමරයේ උපමාව: සිහිය නමැති ආලෝකය

සිතේ ස්වභාවය තේරුම් ගැනීමට මෙම උපමාව සිතට ගන්න. මෙතෙක් කල් ඔබ සිටියේ මෝහය (මුලාව, නොදැනුවත්කම) නමැති අඳුරු කාමරයක යැයි සිතන්න. එහි ඇති කිසිවක් ඔබට පෙනුනේ නැත.

• පළමු අදියර (LED බල්බයේ එළිය): ඔබ ප්‍රායෝගිකව සිහිය පැවැත්වීම ආරම්භ කළ විට, එය හරියට අඳුරු කාමරයට කුඩා LED බල්බයක එළියක් ලැබුණා වැනිය. කාමරයේ ‘මොනවා හරි තියෙනවා’ කියා ඔබට යම් අදහසක් එන නමුත්, හරියටම පෙනෙන්නේ නැත.


• දෙවන අදියර (ටෝච් එළිය): ඔබේ සිහිය තව ටිකක් දියුණු වන විට, එය හරියට ටෝච් එළියක් ලැබුණා වැනිය. දැන් ඔබට කාමරයේ ඇති දේවල්—මේස, පුටු, සහ ඔබ වැනිම තවත් මිනිසුන්—ටිකෙන් ටික පෙනෙන්නට පටන් ගනී. සිතේ අඳුරේ සැඟවී තිබූ රාග, ද්වේෂ, මෝහ සිතුවිලි, අතීත මතක, අනාගත සැලසුම් ඔබට පැහැදිලිව හඳුනාගත හැකිවන්නේ මෙවිටයි. බොහෝ දෙනෙක් “මට දැන් සිතුවිලි වැඩියි” කියා වරදවා වටහා ගන්නේ මෙම අදියරයි. ඇත්තෙන්ම සිදුවී ඇත්තේ සිතුවිලි වැඩිවීමක් නොව, මෙතෙක් කල් නොපෙනී තිබූ දේ පෙනෙන්නට පටන් ගැනීමයි.


• තෙවන අදියර (ප්‍රධාන විදුලි බුබුල): සිහිය මනාව දියුණු වූ විට, එය හරියට කාමරයේ ප්‍රධාන විදුලි බුබුල දැල්වුවා වැනිය. දැන් ඔබට කාමරයේ ඇති සියල්ල—සිතේ ඇති ඇලීම්, ගැටීම්, බැඳීම්, වෛරය—එනම් ජීවී, අජීවී සෑම දෙයක්ම පැහැදිලිවම පෙනේ. මේ පැහැදිලි දැක්ම නිසාම, මේ කාමරයෙන් ගැලවී යන්නේ කෙසේද යන තීරණයට ඒමට ඔබට හැකියාව ලැබේ.

සිතුවිලි වැඩිවීමක් නොව, දැකීමක්: ප්‍රඥාවෙන් කෙලෙස් ප්‍රහාණය කිරීම

ඔබට දැන් පැහැදිලි විය යුතු කරුණ නම්, සිහිය පැවැත්වීම තුළින් අමුතුවෙන් සිතුවිලි වැඩිවීමක් සිදු නොවන බවයි. සිදුවන්නේ, වෙනදා මෝහය නමැති අන්ධකාරයෙන් වැසී තිබූ දේවල් ඔබට පෙනෙන්නට පටන් ගැනීම පමණි. ඔබ කළ යුත්තේ කුමක්ද? ඒ පෙනෙන දේවල් දෙස නොකඩවා බලා සිටීම පමණි. කලබල නොවී, ඉවසීමෙන් ඒ දෙස බලා සිටින විට, කාලයත් සමග එම සිතුවිලි ක්‍රමයෙන් ක්ෂය වී යයි.

මෙම ක්ෂය වීම අදියර තුනකින් සිදුවේ:

1. තදංග ප්‍රහාණය: සිතුවිලි තාවකාලිකව යටපත් වීම.
2. විෂ්කම්භන ප්‍රහාණය: සමාධිය තුළින් සිතුවිලි යටපත් කර තැබීම.
3. සමුච්ඡේද ප්‍රහාණය: නුවණින් දැකීම තුළින් සිතුවිලි මුලිනුපුටා දැමීම.

ඔබ ජීවිත කාලය පුරාම, මරණය දක්වාම මෙම පුහුණුවෙහි යෙදෙන විට, මෙම කෙලෙස් සිතුවිලි ටිකෙන් ටික අඩු වී ගොස්, අවසානයේදී සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රහාණය වී යයි.

අවබෝධය තුළින් සිත නිදහස් වීම: අවසාන නිගමනය

ඔබ සිහියෙන් යුතුව, සිතේ ඇති මේස, පුටු, පුද්ගලයන් වැනි ඇලීම් සහ ගැටීම් දෙස බලන විට, ඔබට ඒවායේ සැබෑ ස්වභාවය අවබෝධ වීමට පටන් ගනී.“මම මේ දේට ඇලිලද? ගැටිලද? මම ලෝභයෙන්ද, තණ්හාවෙන්ද, වෛරයෙන්ද මේවා සමග බැඳී සිටින්නේ?” යනුවෙන් සිහියත් සමග යෙදෙන ප්‍රඥාවෙන් (දැනුමෙන් හා අවබෝධයෙන්) දකින විට, ඔබේ අඳුරු කාමරය ක්‍රමයෙන් හිස් වීමට පටන් ගනී. ඒ සියලු දේ ස්වභාවිකවම ගිලිහී යයි.

ඔබ ඒවා දකින්න දකින්න, ඒවා ගැන අවබෝධ කරගන්න කරගන්න, සිත නිකම්ම ඒවායින් මිදේ. මෙයයි සමුච්ඡේද වශයෙන් ප්‍රහාණය වීම යනු. එමනිසා, ‘සිහිය පවත්වන විට සිතුවිලි පෙනීම වැඩි වේ’ යැයි සිතා අධෛර්යමත් නොවන්න. එය අන්ධකාරය මකාගෙන ප්‍රඥාවේ ආලෝකය කරා යන ගමනේ ස්වභාවික පියවරකි.

මෙම කරුණු ඔබට මනාව අවබෝධ කරගෙන, ප්‍රායෝගිකවම මෙම දහම් මග වඩා, ප්‍රඥාව තව තවත් දියුණු කරගන්නට බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නයේ ආනුභාවයෙන් ශක්තිය ලැබේවා කියා ආශිර්වාද කරමින්, මෙම ලිපිය මෙයින් අවසන් කරමි.

මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්‍රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්‍රශ්න, ඔබගේ අවශ්‍යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.

අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්‍යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්‍යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.

අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්‍යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!