අද මෙම ලිපිය තුළින් අපි ඔබට ප්රායෝගිකවම භාවනාවක් සිදු කරන ආකාරය වටහා දෙන්නට බලාපොරොත්තු වෙනවා. අපගේ ‘තෙවැනි ඇස ප්රායෝගික භාවනා වැඩසටහන්’ ඔස්සේ විවිධාකාරයෙන් තෙවැනි ඇස ගැන අවබෝධයක් ලබාදීමට අප කටයුතු කළා. විශේෂයෙන්ම කිව යුතුයි, මේ දැනුම හුදෙක් පොත පතට සීමා වූවක් නොවෙයි. අප බෙදාගන්නේ ප්රායෝගිකව ලද අත්දැකීම් සහ අවබෝධයයි.
එය ඔබ වෙත නිරහංකාරව සහ නිර්ලෝභීව ලබා දෙන්නේ, ඔබගේ ආධ්යාත්මික දියුණුවට උපකාරයක් වශයෙනුයි. මෙම දැනුම ඔබගේ සිත සුවපත් කර ගැනීමටත්, ඔබ නොදත් දේ දැනගැනීමටත් මහත් රුකුලක් වේවි. ඔබ මේ දේවල් ප්රායෝගිකව අත්හදා බලන විට, ආධ්යාත්මිකත්වය ගැන ගැඹුරු අවබෝධයක් ලැබෙනු ඇති. එම අවබෝධය සහ ප්රායෝගික අත්දැකීමමයි ඔබ තුළ ආධ්යාත්මිකත්වය කෙරෙහි ශ්රද්ධාව සහ විශ්වාසය ගොඩනගන්නේ.
බුද්ධානුස්සතිය සහ තෙවැනි ඇස: මූලික අවබෝධය
පෙර ලිපියකින් අපි ආනාපානසති භාවනාවේ සමථය පැත්ත දියුණු කර තෙවැනි ඇස විවෘත කිරීම සිදුකරන ආකාරය සාකච්ඡා කළා. බුදුරජාණන් වහන්සේ ආනාපානසති භාවනාව දේශනා කළේ සතර සතිපට්ඨානයට උපයෝගී කරගෙන විදර්ශනාව තුළින් නිර්වාණය අවබෝධ කරගැනීමටයි. නමුත් අපට එහි සමථය පැත්තෙන්ද ප්රයෝජන ලබාගත හැකියි.
මෙවර, ලිපියේ මාතෘකාවේ සඳහන් පරිදි, බුද්ධානුස්සති භාවනාව ඔස්සේ තෙවැනි ඇස විවෘත කිරීම සිදුකරන ආකාරය ප්රායෝගිකව ඉගෙන ගනිමු. බුද්ධානුස්සතිය හෝ ආනාපානසතිය භාවිතයෙන් තෙවැනි ඇසක් අවදි කිරීමක් ගැන ත්රිපිටකයේ කෙළින්ම සඳහන් නොවන බව සත්යයක්. නමුත්, අභිධර්මයේ ‘පංච අභිඥා’ යටතේ දිබ්බ චක්ඛුමය ඥානය (නොපෙනෙන ලෝක දකින පිරිසිදු දිවැස) ගැන පැහැදිලිව සඳහන් වෙනවා. මෙය තේරුම් ගැනීම වැදගත්.
බුදුරජාණන් වහන්සේ බුද්ධානුස්සති භාවනාව විශේෂයෙන්ම දේශනා කළේ බුදුන් කෙරෙහි ශ්රද්ධාව අඩු, අල්ප මාත්ර ශ්රද්ධාවක්වත් නැති පුද්ගලයන්ටයි. එවැනි අයට එකවර සතර සතිපට්ඨානය ප්රගුණ කිරීම අපහසුයි. මෙම භාවනාව තුළින් ඔවුන්ගේ ශ්රද්ධාව අවශ්ය මට්ටමට වර්ධනය වූ පසු, ඔවුන් විදර්ශනා භාවනාවට යොමු විය යුතුයි. එනම්, එකම භාවනාවක එකම මට්ටමේ නිරතුරුව රැඳී සිටීමක් අවශ්ය නැහැ. අවශ්ය අත්දැකීම් ලැබූ පසු ඉදිරි පියවරට යා යුතුයි.
බුද්ධානුස්සතියෙන් නිර්වාණයට: පොදු ගැටළුවක් නිරාකරණය කරගැනීම
අංගුත්තර නිකායේ, බුද්ධානුස්සති භාවනාව ප්රගුණ කිරීමෙන් නිර්වාණය අවබෝධ කළ හැකි බවට සඳහන් වෙනවා. නමුත් මෙහි යම් ගැටලුකාරී තත්වයක් ඇතැමුන් දකිනවා. එයට හේතුව, බුද්ධානුස්සතිය පමණක් ප්රගුණ කර එහි සිරවීම සුදුසු නොවීමයි. මා පෙර සඳහන් කළාක් මෙන්, ශ්රද්ධාව වර්ධනය කරගත් පසු අනිවාර්යයෙන්ම සතර සතිපට්ඨානයට යොමු විය යුතුයි.
කෙසේ වෙතත්, සමහර පුද්ගලයන්ට ඔවුන්ගේ සංසාරික පුරුද්ද මත බුද්ධානුස්සතිය වඩන විට සමථය පැත්ත ඉස්මතු වී විවිධ දේ දැනෙන්නට සහ පෙනෙන්නට පටන් ගන්නවා. අප මෙහිදී උදව් කරන්නේ, එම හැකියාව ප්රයෝජනයට ගෙන තෙවැනි ඇස විවෘත කිරීම දක්වා ගමන් කරන්නේ කෙසේද කියා පහදා දීමටයි.
මතක තබාගන්න, අප කුමන සමථ භාවනාවකින් ආරම්භ කළත්, එය අඩිතාලමක් පමණයි. සියලු ගංගා මහා සමුද්රයට ගලා බසින්නාක් මෙන්, විවිධ අත්දැකීම් ඔස්සේ ගමන් කර අවසානයේ සියල්ලෝම එකම මගකට පැමිණෙනවා. මෙම ගමනේ වේගය එක් එක් පුද්ගලයාගේ සංසාරික කුසල ශක්තිය, පාරමී ශක්තිය සහ මේ ජීවිතයේ කරන පුහුණුව මත රඳා පවතිනවා.
භාවනාව ආරම්භ කරමු: බුදුගුණ මෙනෙහි කිරීම
දැන් අපි තෙවැනි ඇස විවෘත කිරීම සඳහා බුද්ධානුස්සති භාවනාව ප්රගුණ කරන ආකාරය විමසා බලමු. මෙම භාවනාව ලංකාවේ මෙන්ම ලෝකය පුරා විවිධ ජාතීන් සහ ආගමිකයන් පවා ප්රගුණ කරනවා. මෙහිදී අප මූලිකවම කරන්නේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ගුණ මෙනෙහි කිරීමයි.
ඔබ කවුරුත් දන්නා “ඉතිපිසෝ භගවා…” ගාථාවේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ගුණ නවයක් (නවාරාදී බුදුගුණ) සංක්ෂිප්තව දක්වා තිබෙනවා. එම ගුණ නවය පදනම් කරගෙනයි අප භාවනාව කරන්නේ.
සමහර ගුරුවරුන් මෙම ගුණ නවයම එකවර මෙනෙහි කිරීමට උපදෙස් දෙන අතර, තවත් අය ගුණ එකක් හෝ කිහිපයක් තෝරාගෙන ආරම්භ කිරීමට උපදෙස් දෙනවා. බහුලවම භාවිත වන ගුණය තමයි ‘අරහං’ යන්න. සමහර සමථය වඩන ගුරුවරුන්, සිත එකඟ කරගැනීම සඳහා නළල මැද හෝ ඇහිබැම අතර බලාගෙන“අරහං”, “බුද්ධ” හෝ “භගවා” වැනි වචනයක් මෙනෙහි කිරීමට ලබා දෙනවා.
ඔවුන් එහි ගැඹුරු අර්ථය නොදැන වුවත්, එම වචනයේ බලයෙන් සිත එකඟ කරගෙන තෙවැනි ඇස විවෘත කිරීම වැනි ප්රතිඵල ලබාගන්නා අවස්ථා තිබෙනවා. නමුත් අප ශ්රද්ධාව වර්ධනය කරගැනීමට සහ විදර්ශනාවට යොමුවීමට බලාපොරොත්තු වෙනවා නම්, අනිවාර්යයෙන්ම එම ගුණයන්හි අර්ථය දැනගෙන භාවනා කිරීම ඉතා වැදගත්.
භාවනාව ප්රගුණ කළ හැකි ප්රායෝගික ක්රම හතරක්
ඔබට පහත සඳහන් ඕනෑම ක්රමයක් භාවිත කරමින් භාවනාව ආරම්භ කළ හැකියි. මේ කිසිදු ක්රමයක වරදක් නැහැ.
- පළමු ක්රමය: නළල මැද වැනි කිසිදු ස්ථානයක් කෙරෙහි අවධානය යොමු නොකර, බුදුගුණ (උදා: අරහං ගුණය) සහ එහි සිංහල තේරුම සිතින් මෙනෙහි කිරීම.
- දෙවන ක්රමය: සිංහල තේරුම ගැන නොසිතා, නළල මැද හෝ ඇහිබැම දෙක අතර අවධානය යොමු කරගෙන ‘අරහං’ වැනි පාලි වචනයක් පමණක් මෙනෙහි කිරීම.
- තෙවන ක්රමය: ඇස් වසාගත් විට පෙනෙන ඉදිරිපස අඳුරු අවකාශය (ඩිස්ප්ලේ එක) දෙස බලාගෙන, ‘අරහං’ වැනි වචනයක් පමණක් මෙනෙහි කිරීම.
- හතරවන ක්රමය: නළල මැද හෝ ඇහිබැම දෙක අතර අවධානය යොමු කරගෙන, ‘අරහං’ යන පාලි වචනයත්, එහි සිංහල තේරුමත් එකට මෙනෙහි කිරීම. (උදා: “රහසින්වත් පව් නොකළ හෙයින් අරහං වන සේක.”)
මෙම ක්රම අනුගමනය කරන විට, සිතේ පුදුමාකාර සතුටක් සහ ශ්රද්ධාවක් ඇතිවෙනවා. සමහරවිට ධ්යාන මට්ටම් වලට පවා සිත යොමු වීමට හැකියාව තිබෙනවා.
තෙවැනි ඇස විවෘත කිරීමේ ප්රායෝගික පියවර 5
ඉහත සඳහන් කළ ක්රම වලින් එකක් ඔබ දිනපතා (විනාඩි 20, පැය භාගයක් හෝ පැයක්) ප්රගුණ කරන විට, ඔබ ක්රමානුකූලව පියවර කිහිපයක් ඔස්සේ ගමන් කරනවා. තෙවැනි ඇස විවෘත කිරීම සිදු වන්නේ මෙම පියවරයන්ගේ ප්රතිඵලයක් ලෙසයි.
පළමු පියවර: ආරම්භක පුහුණුව සහ නළලත සංවේදනය
කාලයක් භාවනා කරද්දී, බහුතරයකට නළල මැද හෝ ඇහිබැම දෙක අතර ප්රදේශයේ තදවීමක්, හිරිවැටීමක් හෝ විදුලියක් වදිනවා වැනි සංවේදනයක් දැනෙන්නට පටන් ගන්නවා. මෙය මොළයේ ස්නායු පද්ධතිය භාවනාවට අවශ්ය පරිදි සැකසීමේ ආරම්භක ලකුණක්. (මේ පිළිබඳ වැඩි විස්තර සඳහා ‘නළල මැද ඇයි තද වෙන්නේ’ යනුවෙන් අප කළ දේශනාවට යොමු වන්න.)
දෙවන පියවර: ගැඹුරු එකඟතාවය
මෙම සංවේදනය දැනෙන්නට පටන් ගත් විට, එය දෙවන පියවරයි. ඔබට කැමති නම්, පෙර පරිදිම ඔබ මෙනෙහි කළ බුදුගුණයම දිගටම මෙනෙහි කළ හැකියි. එසේත් නැතිනම්, අපගේ ‘තෙවැනි ඇස ප්රායෝගික භාවනා වැඩසටහනේ’ පිළිවෙලට අනුව ‘හිස්’ යන වචනය මෙනෙහි කිරීමටද හැකියාව තිබෙනවා.
තෙවන පියවර: ආලෝක සංඥාවේ පහළ වීම (Āloka Saññā)
කාලයක් දෙවන පියවරේ රැඳී සිටින විට, ඔබට ආලෝකයක් දිස්වීමට පටන් ගනී. මෙය ආලෝක සංඥාව ලෙස හැඳින්වේ. දැන් ඔබ නළල මැද බැලීම නවත්වා, එම ආලෝකය දෙස බලාගෙන ඔබේ භාවනා වචනය (බුදුගුණය හෝ ‘හිස්’ යන්න) මෙනෙහි කළ යුතුයි. ආලෝකය නොපෙනී යන විට, නැවත නළල මැද බලාගෙන භාවනාව කරන්න.
හතරවන පියවර: චිත්ත රූප මැවීම (Citta Rūpa)
ආලෝක සංඥාවෙන් පසු, ඔබට විවිධ මානසික රූප (චිත්ත රූප) පෙනෙන්නට පටන් ගනී. ඔබ බුද්ධානුස්සතිය වඩන නිසා, බහුලවම පෙනෙන්නට ගන්නේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ රූපයයි. මෙය ඔබගේ ශ්රද්ධාව තව තවත් වර්ධනය වීමට හේතු වේ. එම බුද්ධ රූපය දෙස බලාගෙනම ඔබගේ භාවනා වචනය මෙනෙහි කරන්න. මෙම රූප පැහැදිලිව හෝ බොඳවී, එක දිගට හෝ කැඩී කැඩී පෙනෙන්නට පුළුවනි. එය ගැටලුවක් නොවේ. රූප නොපෙනී ගිය විට, තෙවන පියවරට (ආලෝක සංඥාව) හෝ දෙවන පියවරට (නළල මැද) නැවත යොමු වන්න.
පස්වන පියවර: අවකාශය හෙවත් ‘අහස’ දැකීම
චිත්ත රූප ඉක්මවා ගිය පසු, ඔබට පෙනෙන්නේ නිමක් නැති හිස් අවකාශයකි. මෙය ‘අහස’ ලෙස අපි හඳුන්වමු. තෙවැනි ඇස විවෘත කිරීම සහ අරූපාවචර ධ්යාන වලට යොමුවීමේ දොරටුව මෙයයි. මෙතනදී ඔබ අනිවාර්යයෙන්ම බුදුගුණ මෙනෙහි කිරීම නැවැත්විය යුතුයි.
ඒ වෙනුවට, අපගේ භාවනා වැඩසටහනේ පිළිවෙලට අනුව, එම අවකාශය දෙස බලාගෙන ‘අහස’ යන සංඥාව පමණක් මෙනෙහි කරන්න. මෙම පියවරේ දිගින් දිගටම යෙදීමෙන්, කාලයක් යන විට ඔබට රුවන්වැලිසෑය වැනි පූජනීය ස්ථාන තෙවැනි ඇසින් දර්ශනය වීමට පටන් ගනී. පසුව, අධිෂ්ඨාන කර ඕනෑම දෙයක් බැලීමට හැකියාව ලැබෙනු ඇත.
විවේචන සහ ඉදිරි ගමන පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීමක්
බුදුරජාණන් වහන්සේ සමථය දියුණු කර දිබ්බ චක්ඛුමය ඥානය ලබාගැනීමක් ගැන මේ ආකාරයෙන් පියවරෙන් පියවර විස්තර කර නොමැති බව නැවතත් කිව යුතුයි. උන්වහන්සේ දේශනා කළේ බුදුගුණ වඩා, ශ්රද්ධාව ඇති කරගෙන, සතර සතිපට්ඨානයෙන් නිවන් දැකීමටයි. නමුත් අභිඥා ගැන වෙනම සඳහන් කර තිබෙනවා. එනිසා, මේවා බමුණු ක්රම හෝ නිගණ්ඨ ක්රම යැයි කවුරුන් හෝ ඔබට චෝදනා කළහොත්, එයින් කම්පා නොවන්න. ඔබේ ප්රායෝගික අත්දැකීම විශ්වාස කරන්න.
වැදගත්ම දෙය නම්, එකම පියවරක සිරවී නොසිටීමයි. ආලෝක සංඥාව හෝ බුද්ධ රූප දකිමින්, වසර ගණනක් එකම තැන පල්වෙන බොහෝ දෙනෙක් සිටිනවා. මෙම අත්දැකීම් යනු ඉදිරියට යාමට ඇති පියවරවල් මිස, අවසාන ඉලක්කය නොවේ. ඔබට ප්රතිඵල ලැබෙන තුරු, අවම වශයෙන් මාස තුනක් හෝ හයක් වත් එක දිගට භාවනාව ප්රගුණ කරන්න. ඔබට ලැබෙන ප්රතිඵලය ඔබටම ආවේණික වනු ඇත.
මේ ආකාරයටම ධම්මානුස්සති සහ සංඝානුස්සති භාවනා ක්රම තුළින්ද ආධ්යාත්මික හැකියාවන් සහ ධ්යාන වර්ධනය කරගත හැකියි.
අවසාන වශයෙන්
මෙම ලිපියෙන් ඔබට තවත් ප්රායෝගික භාවනා ක්රමයක් හඳුන්වා දෙනු ලැබුවා. මෙය ඔබගේ ආධ්යාත්මික දියුණුවට, සිතේ සුවයට සහ මානසික ඒකාග්රතාවයට උපකාරී වනවා මිස, කිසිදු අහිතකර ප්රතිඵලයක් ගෙන දෙන්නේ නැහැ. ඔබට අවශ්ය වන්නේ, විස්තර කර ඇති පියවරයන්ට ඔබ පැමිණි පසු, ඒ ඒ අවස්ථාවට අදාළව කටයුතු කිරීම පමණයි. බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්රිවිධ රත්නයේ ආනුභාවයෙන් මේ කරුණු මැනවින් වටහාගෙන, අවබෝධයෙන් යුතුව ප්රායෝගිකව යෙදෙන්නට ඔබට ශක්තිය ලැබේවා!
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්රශ්න, ඔබගේ අවශ්යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
