තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම! මෙම ලිපිය හරහා, ප්රායෝගිකවම ආධ්යාත්මික ජීවිතය ගවේෂණය කරන ඔබ වෙනුවෙන්, මෛත්රී භාවනාව ඔස්සේ තෙවැනි ඇස විවෘත කරගන්නා ආකාරය ප්රායෝගිකවම කියාදීමට අපි බලාපොරොත්තු වෙනවා.
මීට පෙර, අපි සමථය දියුණු කරගැනීම සඳහා තෙවැනි ඇස සම්බන්ධ ප්රායෝගික භාවනා වැඩසටහන් මාලාවක් ආරම්භ කළා. එහිදී, ආනාපානසති, බුද්ධානුස්සති, තේජෝ කසිණය, සහ අසුභ භාවනාව වැනි ක්රම ඔස්සේ සමථය දියුණු කර, දිබ්බ චක්ඛුමය ඥානය වැනි අධිමානසික හැකියාවන් කරා යොමු වන ආකාරය අපි පෙන්වා දුන්නා.
ඒ අනුව භාවනාවේ යෙදෙන බොහෝ දෙනෙක්, ධ්යානගත වන ආකාරය සහ පළමු ධ්යානයට පිවිසෙන ආකාරය ගැන තවදුරටත් කියාදෙන ලෙස නිරන්තරයෙන් ඉල්ලා සිටිනවා. සුදුසු වේලාව පැමිණි විට, අපි ඒ ඉගැන්වීම්ද ඔබට ලබාදීමට සූදානම්. ඒ වගේම, මෛත්රී භාවනාව ඔස්සේ තෙවැනි ඇස විවෘත කරගන්නා ආකාරය කියාදෙන ලෙසත් බොහෝ දෙනෙක් ඉල්ලා සිටියා. අද දවසේ මෙම ලිපිය, ඒ සියලු දෙනාටම ඉතා වැදගත් වේවි.
සැබෑ මෛත්රියේ ස්වභාවය සහ එහි ගැඹුර
මෛත්රී භාවනාව යනු කුමක්ද? එය හුදෙක් වචන මෙනෙහි කිරීමක් පමණක් නොවේ. සැබෑ මෛත්රිය යනු හද පතුලෙන්ම ගොඩනැගෙන, වචනයට එහා ගිය ගැඹුරු සිතිවිල්ලකි. මෙම හැඟීම, බුදු දහමේදී මෛත්රිය (Mettā) ලෙස හඳුන්වයි. එහි සරල අරුත සියලු සත්වයන් කෙරෙහි දක්වන නිර්මල, කොන්දේසි විරහිත මිතුරුත්වය සහ කරුණාවයි.
මෙම මෛත්රියේ උත්තරීතරම ස්වභාවය වන මහා කරුණාව ඇත්තේ බුදුරජාණන් වහන්සේ නමකට පමණි. උන්වහන්සේගේ කරුණාව හා සමාන කළ හැකි කිසිවෙක් ලොව නැත. රහතන් වහන්සේලා තුළද මෛත්රිය සහ කරුණාව පවතින නමුත්, එය බුදු කෙනෙකුගේ මහා කරුණාවට වඩා අඩු මට්ටමක පවතී. සෝවාන්, සකෘදාගාමී, අනාගාමී වැනි අනෙකුත් මාර්ගඵලලාභීන් තුළද මෙම ගුණය ඊටත් වඩා අඩු ප්රමාණයකින් දක්නට ලැබේ.
සාමාන්ය සමාජයේ බොහෝ දෙනෙක් මෛත්රී භාවනාව පුරුදු කළත්, අප අපගෙන්ම මෙසේ අසා බැලිය යුතුය: ‘ඔබේ පවුලේ අයට, සැමියාට හෝ බිරිඳට දක්වන මෛත්රිය, ඔබේ සතුරාටත්, ඔබට ඉරිසියා කරන පුද්ගලයාටත් ඒ ආකාරයෙන්ම දැක්විය හැකිද?’ එසේ කළ නොහැකි නම්, අපේ මෛත්රිය තවමත් කොන්දේසි සහිත බව වටහාගත හැකියි.
සැබෑ මෛත්රිය සැමට එක හා සමාන විය යුතුය; එය පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට අඩු වැඩි නොවිය යුතුය. ඉහළ මානසික මට්ටම් වලට පැමිණි රහතන් වහන්සේලා වැනි උතුමන් තුළ මෙම සමාන මෛත්රිය ස්වභාවිකවම පිහිටයි. ඒ මට්ටමට පැමිණීම අපහසු වුවත්, ටිකෙන් ටික පුරුදු කිරීම තුළින් නිර්වාණය අවබෝධ කළ උතුමන් ඒ තත්ත්වයට පත්විය. මෙම දේශනාවට පෙර එම අවබෝධය ඔබට ලබාදීම වැදගත්.
විවිධ භාවනා ක්රම සහ පොදු ප්රතිඵලය: සමථය
සමහර කෙනෙකුට මෙසේ සිතෙන්නට පුළුවන්: ‘මේ ස්වාමීන් වහන්සේ කුණ්ඩලිනී ශක්තිය, විශ්ව ශක්තිය, තෙවැනි ඇස වැනි බුදු දහමේ නැහැයි කියන භාවනා ක්රම වලට යොමු කරනවා නේද?’ කියා. ඒ අයට පැවසිය යුත්තේ මෙයයි: බුදු දහම තුළ ඇති හෝ ඉන් පිටත ඇති ඕනෑම භාවනා ක්රමයක් ඔබ සමථය (Samatha) දියුණු කරගැනීම සඳහා ප්රගුණ කර බලන්න. සමථය යනු සිතේ සන්සුන් බව, එකඟ බව සහ විසිරී නොයන ස්වභාවයයි. ඔබ කුමන ක්රමයක් අනුගමනය කළත්, සමථය දියුණු වන විට මුහුණ දීමට සිදුවන අත්දැකීම් පොදුයි.
නිර්වාණය නම්වූ විමුක්තිය ඇත්තේ බුදු දහම තුළ පමණි. බුදු දහමේ සමථය ප්රගුණ කරන ආකාරයත්, බාහිර ක්රමවල සමථය ප්රගුණ කරන ආකාරයත් වෙනස්ය. එහෙත්, ක්රමවේද වෙනස් වුවද, සමථය දියුණු වීමෙන් ලැබෙන ප්රතිඵල සහ අත්දැකීම් බොහෝ දුරට සමාන වේ. එබැවින්, මෙම ලිපියේ විස්තර කරන තෙවැනි ඇස හෙවත් දිබ්බ චක්ඛුමය ඥානය වැනි අත්දැකීම් මෛත්රී භාවනාව ඔස්සේද ලබාගත හැකිය. ඔබට ගැළපෙන, පහසු, හිතට අල්ලන ඕනෑම භාවනා ක්රමයකින් මූලික අඩිතාලම සකසා ගැනීම වැදගත් වේ. එම මූලික අඩිතාලම සකසාගත් පසු, එක තැන පල් නොවී ඉදිරි පියවර වෙත යා යුතු බව අපගේ ලිපි කියවන ඔබ හොඳින් දනී.
ප්රායෝගික ක්රමය: ‘සියලු සත්වයෝ සුවපත් වේවා’ යන එක් වාක්යය
මෙම ක්රමයේදී අපි සම්පූර්ණ දස දිසාවට මෛත්රිය වැඩීම සිදුකරන්නේ නැත. ඒ සඳහා ඔබ වෙනම කාලයක් වෙන් කර දිනපතා කරන මෛත්රී භාවනාව (උදා: පැය භාගයක්) අත් නොහරින්න. මෙම ක්රමයේදී, අපි හිතේ ඒකාග්රතාවය, එනම් සමථය, දියුණු කර ගැනීම සඳහා එකම එක වචනයක් පමණක් භාවිතා කරමු. ඒ වචනය තමයි: ‘සියලු සත්වයෝ සුවපත් වේවා‘.
මෙම එක් වචනය භාවිතා කිරීමේ අරමුණු දෙකකි:
ප්රායෝගිකව කළ යුතු ආකාරය මෙසේය:
- ඇස් දෙක වසාගෙන, ඔබේ හිත නළල මැදට හෝ ඇහිබැමි දෙක අතර මැදට යොමු කරන්න. ඔබට පහසු ස්ථානයක් තෝරාගන්න.
- එම ස්ථානයට හිත යොමු කරගෙන, ‘සියලු සත්වයෝ සුවපත් වේවා‘ යන වාක්යය සිතින් මෙනෙහි කරන්න.
- තත්පර කිහිපයක් නිහඬව සිට නැවත මෙනෙහි කරන්න. නැවත නිහඬව සිටින්න. මෙසේ අරමුණු කරන ස්ථානය දෙස අවධානය යොමු කරගෙන, නැවත නැවතත් මෙම ක්රියාවලිය සිදු කරන්න.
මෙම ක්රමයේදී ‘හිස්’ සංඥාව වැනි වෙනත් සංඥා ප්රගුණ කිරීමට අවශ්ය නැත, මන්ද අප ගමන් කරන්නේ මෛත්රී සිතිවිල්ල හරහාය.
ඊළඟ පියවර: ආලෝක සංඥා (ආලෝක නිමිති) පහළ වීම
මෙලෙස එක දිගට ‘සියලු සත්වයෝ සුවපත් වේවා’ යැයි මෙනෙහි කරද්දී, ඊළඟ පියවරට පැමිණිය හැකියි. එය නම් ආලෝක සංඥා පහළ වීමයි. මෙය සැමටම අත්විඳින්නට ලැබෙන දෙයක් නොවේ. සමහරුන්ට ආලෝක සංඥා පෙනෙන අතර, තවත් සමහරුන්ට නොපෙනෙන්නට පුළුවන. එයට ගතවන කාලයද පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට සාපේක්ෂක වේ.
මෙම ආලෝක සංඥා විවිධ වර්ණවලින් (සුදු, කහ, නිල්) සහ විවිධ හැඩතලවලින් (රවුම්, කොටු, ඉරි) පෙනෙන්නට පුළුවන. වර්ණයේ හෝ හැඩයේ වැදගත්කමක් නැත. වැදගත් වන්නේ, ඇස් වසාගත් විට අඳුර වෙනුවට යම් ආලෝකයක් පෙනීමයි.
මෙවැනි ආලෝකයක් පෙනෙන්නට පටන් ගත් විට, ඔබේ අවධානය ඒ ආලෝකය වෙතට යොමු කරන්න. ඒ ආලෝකය දෙස බලාගෙන, ‘සියලු සත්වයෝ සුවපත් වේවා‘ යන සංඥාව දිගින් දිගටම මෙනෙහි කිරීම සිදු කරන්න.
තෙවැනි ඇස භාවිතය: අධිෂ්ඨානයෙන් දිබ්බ චක්ඛු ඥානය මෙහෙයවීම
ඔබේ තෙවැනි ඇස විවෘත වූ පසු, එනම් දිබ්බ චක්ඛු (Dibba-cakkhu) හෙවත් දිව්යමය දැක්ම ලැබුණු පසු, ඔබට අධිෂ්ඨාන කිරීමෙන් විවිධ දේ දැකබලා ගැනීමට හැකියාව ලැබේ. දිබ්බ චක්ඛු යනු පියවි ඇසට නොපෙනෙන දේ මනසින් දැකීමේ හැකියාවයි.
ඔබට මෙසේ අධිෂ්ඨාන කළ හැකිය: ‘මට රුවන්වැලි සෑ ගර්භය තුළට යෑමට හැකියාව ලැබේවා!’ යැයි දෙතුන් වතාවක් සිතන්න. එවිට මනෝමය වශයෙන් ඒ ස්ථානයට ගමන් කරන දර්ශනයක් ඔබට පෙනෙනු ඇත. ඒ දර්ශනය දකිමින්, ඒ සමඟම ‘සියලු සත්වයෝ සුවපත් වේවා‘ යන සංඥාවද මෙනෙහි කරන්න.
මේ ආකාරයට ඔබට රුවන්වැලි සෑය, සීගිරිය, ශ්රී පාදය, ඉන්දියාවේ දඹදිව වැනි පූජනීය ස්ථාන මෙන්ම, දිව්ය ලෝක සහ විවිධ දෙවිවරුන්වද දැකබලා ගැනීමට අධිෂ්ඨාන කළ හැකිය. ඒ සියල්ල දකින අතරතුර මෛත්රී සංඥාව මෙනෙහි කිරීමෙන් ඔබේ මෛත්රී භාවනාව තවදුරටත් බලවත් වේ.
එදිනෙදා ජීවිතයට මෛත්රිය මුසුවීම
මෙම ‘සියලු සත්වයෝ සුවපත් වේවා’ යන වාක්යය ඔබට හොඳින් හුරුපුරුදු වූ පසු, එය භාවනාවෙන් පසුව වුවද, ඔබේ එදිනෙදා ජීවිතයේදී ස්වභාවිකවම මෙනෙහි වීමට පටන් ගනී. ඔබ වෙනත් වැඩක යෙදී සිටින විටදී පවා, මෙම වාක්යය නිරායාසයෙන්ම සිතට නැගෙනු ඇත.
මෙය අලුතින් ඇසූ ජනප්රිය ගීතයක කොටසක් නිතරම සිතේ රැඳී තිබීම හා සමානයි. එය නාන කාමරයේදී, පොතක් කියවන විට, හෝ වෙනත් ඕනෑම මොහොතක සිතින් හෝ මුවින් මුමුණන්නට පුළුවන. ඒ ආකාරයෙන්ම, මෙම මෛත්රී වාක්යයද ස්වභාවිකව මෙනෙහි වීම සාමාන්ය දෙයකි. ඒ ගැන කලබල වීමට හෝ බිය වීමට අවශ්ය නැත.
උසස් ධ්යාන මට්ටම් කරා
මෙම මෛත්රී භාවනාව ඔස්සේ මෙවැනි මට්ටමකට පැමිණීම යනු ඔබ පළමු ධ්යානයේ දුර්වල (හීන) මට්ටමකට හෝ පැමිණ ඇති බවයි. එය තවදුරටත් ධ්යාන පැතිකඩ ඔස්සේ දියුණු කරගත හැකිය. අහස වැනි නිමිති පෙනී තෙවැනි ඇස විවෘත වීම තුළින්, ඔබට අරූපාවචර ධ්යාන වන ආකාසානඤ්චායතන, විඤ්ඤාණඤ්චායතන, ආකිඤ්චඤ්ඤායතන, සහ නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන වැනි ඉහළ ධ්යාන කරා යොමුවිය හැකිය. ඒ සඳහා වන ප්රායෝගික දේශනාද අපි ඉදිරිපත් කර ඇත්තෙමු.
කෙසේ වෙතත්, ඔබ එම ඉහළ ධ්යාන වලට යොමු වන්නේ නම්, ‘සියලු සත්වයෝ සුවපත් වේවා’ යන සංඥාව වෙනුවට, ඒ ඒ ධ්යානයට අදාළ සංඥාව මෙනෙහි කළ යුතු බව අවබෝධයෙන් මතක තබා ගන්න.
අවසාන උපදෙස් සහ සාරාංශය
මෙම ලිපියෙන් පැහැදිලි කළේ මෛත්රී භාවනාව තුළින් එක් වචනයක් භාවිතා කර සමථය දියුණු කරගන්නා ආකාරයයි. මෛත්රිය ඔස්සේ ගමන් කිරීමට කැමති අයට මෙම ක්රමය පුහුණු කළ හැකිය. යම් හෙයකින් ඔබට ආලෝක සංඥා වැනි ඉදිරි පියවර වලට පැමිණීමට නොහැකි වුවහොත්, ධ්යාන පැතිකඩ ඔස්සේ ගමන් කරන ආකාරය අපි ඉදිරි දිනකදී කියා දෙන්නෙමු.
අවසාන වශයෙන් ඔබට ලබා දෙන අවවාදය නම්:
- ඔබ තෝරාගන්නා එක් භාවනා ක්රමයක් මාස තුනේ සිට හය දක්වා කාලයක් නොකඩවා පුහුණු කරන්න.
- විශේෂ රෝගී තත්ත්වයක් නොමැති නම්, බද්ධ පර්යංකයෙන් (නෙළුම් ආසනයෙන්) වාඩි වී භාවනා කරන්න.
- භාවනාව කළ යුතු ඉරියව්, වේලාවන්, ඇස් වසාගෙනද ඇරගෙනද කළ යුත්තේ වැනි මූලික කරුණු අපි පෙර ලිපිවල සඳහන් කර ඇති බැවින්, නැවත ඒවා මෙහිදී විස්තර නොකරමි.
මෙම කරුණු වටහාගෙන, ඒ අනුව කටයුතු කරන්න.
අදට, මෛත්රී භාවනාව ඔස්සේ තෙවැනි ඇස විවෘත කරගැනීම පිළිබඳ මෙම ලිපිය මෙතෙකින් අවසන් කරමි. සමථය දියුණු කරගැනීමට කැමති සියලු දෙනා සමග මෙම දැනුම බෙදාගන්න. බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්රිවිධ රත්නයේ ආනුභාවයෙන් මෙම කරුණු මැනවින් වටහාගෙන ප්රායෝගිකව පුහුණු කිරීමට ඔබට ශක්තිය ලැබේවායි ආශිර්වාද කරමි.
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්රශ්න, ඔබගේ අවශ්යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
