තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!
අපගේ මෙම ආධ්යාත්මික ඉගැන්වීම් මාලාව සමග එක්ව ප්රායෝගෝගිකව භාවනාවේ යෙදෙන ඔබ වෙනුවෙන්, අප මීට පෙර සිහිය පැවැත්වීම සම්බන්ධයෙන් විවිධ මාතෘකා ඔස්සේ දේශනා මාලාවක් ඉදිරිපත් කළා. එම පුහුණුවීම්වල යෙදී බොහෝ දෙනෙක් මේ වන විට මධ්යස්ථ භාවයට, එනම් දේවල් දෙස සමබරව බැලීමේ හැකියාවට (බුදු දහමේදී මෙය උපේක්ෂාව ලෙස හඳුන්වයි) සහ තමන් තුළ ශක්තිමත් පෞරුෂයක් ගොඩනගා ගැනීමට සමත් වී තිබෙනවා. ඒ වගේම, ඉවසීම ඉතා වැදගත් අයුරින් වර්ධනය කරගෙන ඇති බවත් ඔවුන් අපට දන්වා තිබෙනවා.
අපගේ එකම බලාපොරොත්තුව වන්නේ, මෙවැනි ප්රායෝගික පුහුණුවීම් හරහා ඔබට සැබෑ ප්රතිඵල ලබා දීමයි. මෙම ඉගැන්වීම්වල ඔබ තව තවත් නිරත වන විට, විවිධ පැතිකඩ ඔස්සේ බොහෝ යහපත් ප්රතිඵල ඔබට ලබාගත හැකි වනු ඇත.
මෙම ලිපි මාලාවේ ඇති සෑම ඉගැන්වීමක්ම අපගේම ප්රායෝගික අත්දැකීම් මත පදනම් වූ, පොතට පතට පමණක් සීමා නොවූ කරුණු බව ඔබ දන්නවා. ‘අහවල් කෙනා මෙසේ කීවා’ යැයි උපුටා දැක්වීමක් නොව, මා තුළින්ම ලද අත්දැකීම් ඔබ සමඟ බෙදා ගැනීමකි. එබැවින් ඔබ මෙම ඉගැන්වීම් වලට නවකයෙක් නම්, මෙම ලිපි මාලාව පිළිවෙලට කියවා එහි ඇති දේ ප්රායෝගිකව අත්හදා බලන මෙන් ඉල්ලා සිටිනවා.
ඔබගේ සියලු ගැටලුවලට පිළිතුරු මෙම දේශනා මාර්ගයෙන් ලබා දී ඇති නිසා, ඒ අනුව කටයුතු කරන්න. කිසිම තැනක බිය වීමට හේතුවක් නැත. යම් ප්රායෝගික භාවනාමය ගැටලුවක් මතු වුවහොත්, අප හා සම්බන්ධ වීමට ක්රමවේදයක් සලසා ඇති අතර, එවැනි ගැටලු සඳහා පමණක් අප අනිවාර්යයෙන්ම පිළිතුරු ලබා දෙනවා.
භාවනාවේදී අත්විඳින ‘හිතේ හිස් බව’ යනු කුමක්ද?
අපි සිහිය දියුණු කරගෙන යන විට, සිත තුළ ඇතිවන ස්වභාවයන් ගැන විටින් විට දැනුවත් කළා. ඔබ දන්නවා, භාවනාව තුළින් අපේ සිත යම් මට්ටමකට මධ්යස්ථ, එනම් උපේක්ෂක භාවයකට පත් වන බව. අද ලිපියේ මාතෘකාව වන හිතේ හිස් බව යනු, එසේ සිහිය දියුණු කිරීමේදී අපට අත්විඳීමට සිදුවන එක්තරා තත්ත්වයකි.
මෙම හිතේ හිස් බව අත්දැකීම ආකාර දෙකකින් ඇතිවිය හැකියි:
1. සමථ භාවනාවෙන්: අපගේ ඉගැන්වීම්වල සඳහන් ‘දෙවෙනි ඇස’, ‘බඹලොවට’ වැනි සමාධිය මුල් කරගත් භාවනා ක්රම (සමථ) පුහුණු කිරීමේදී සිත ධ්යානගත වීමත් සමඟ හිතේ හිස් බව ඇතිවේ. ඕනෑම සමථ භාවනාවකදී සිත සමාධිගත වන විට මෙම හිස් බව පැමිණිය හැකිය.
2. විදර්ශනා භාවනාවෙන්: සිතිවිලි හඳුනාගැනීම වැනි සිහිය මුල් කරගත් භාවනා ක්රම (විදර්ශනා) වැඩීමේදී ද මේ හිතේ හිස් බව අත්විඳිය හැකිය.
මෙහිදී වැදගත්ම කාරණය වන්නේ, මාර්ග දෙකෙන්ම දකින හිස් බව එකක් වීමයි. නමුත්, එහි වෙනසක් තිබෙනවා. විදර්ශනාව වඩන තැනැත්තා එම හිස් බව දකින ආකාරයත්, සමථය වඩන තැනැත්තා එය දකින ආකාරයත් වෙනස්. හිස් බව එක වුවත්, අපගේ ප්රඥාවෙන් එය අවබෝධ කරගන්නා ආකාරය වෙනස් ය.
හිස් බවට ඇලීම සහ නොඇලීම: සමථ සහ විදර්ශනා අතර වෙනස
සමථ භාවනාව පමණක් වඩන කෙනෙකුගේ විශේෂත්වය නම්, කාලයක් පුහුණු කරන විට ඇතිවන මේ හිතේ හිස් බව ට ඔහු දැඩි ලෙස කැමති වීමයි. මූලික කාලයේදී පවා සැරින් සැරේ පැමිණෙන මෙම තත්ත්වය, පුහුණුව වැඩිවත්ම එන්න එන්නම වැඩිවේ. සමථ ධූරයේ පමණක් යෙදෙන අය, මේ හිස් බවට ආසා කරනවා, ඇලෙනවා.
නමුත් විදර්ශනා ධූරයේ, එනම් සිහිය පැවැත්වීමේ මගෙහි යන අය, මේ හිතේ හිස් බව ට ඇලෙන්නෙත් නැති, ගැටෙන්නෙත් නැති ස්වභාවයට තම සිත පත් කරගන්නවා. එම නිසා අද මෙම ලිපිය, ධ්යාන සහ අධිමානසික හැකියාවන් දියුණු කරන අයටත්, විදර්ශනාව වඩන අයටත්, මේ දෙකම සමබරව පුහුණු කරන අයටත් එකසේ වැදගත් වෙනවා. මෙසේ පුහුණු කිරීමේ කිසිදු වරදක් නැහැ. මින් අපගේ ආධ්යාත්මිකත්වය දියුණු වන අතර, අපගේ ප්රඥාව ද මුවහත් වෙනවා.
ප්රායෝගික පියවර: හිස් බව තුළ සිහිය පැවැත්වීම
දැන් අපි මෙය ප්රායෝගිකව සිදුකරන ආකාරය විමසා බලමු. ඔබේ සිතට යම් විටෙක හිස් බවක් පැමිණි විට, ඒ හිස් බව තුළ ඔබේ සිත ස්වභාවයෙන්ම ඇලෙනවා. මෙන්න මේ ඇලීම තමයි අප සිහියෙන් හඳුනාගත යුත්තේ. අපගේ ඉගැන්වීම් වලදී සමථ සහ විදර්ශනා යන දෙකම යුගනද්ධව, එනම් එකට ගලපා පුහුණු කරන ආකාරයයි කියා දෙන්නේ.
හිතේ හිස් බව ඇති වූ විට සිතිවිලි ඉතා අඩුයි. කාම සිතිවිලි, අනෙකුත් විවිධාකාර සිතිවිලි පැමිණීම අඩුයි. වෙනත් අවස්ථාවල සිතිවිලි පැමිණිය හැකි වුවත්, හිස් බව පවතින මොහොතේ එය අඩුයි. මේ නිසා, අපිට ලොකු සැනසීමක් දැනෙනවා. අප මීට පෙර ලිපියක සඳහන් කර ඇති පරිදි, මේ හිස් බව දැනෙන්නට පටන් ගත් විට, ‘මේ සුවය තව තවත් මට දැනේවා’ කියා දෙතුන් වතාවක් අධිෂ්ඨාන කරන්නට පවා ඔබට පුළුවන්. එසේ කිරීමෙන් එය ක්රමානුකූලව වැඩි වන බවද අපි පෙන්වා දී තිබෙනවා.
නමුත් මෙහිදී ඔබ කළ යුතු වැදගත්ම දෙය නම්, සිහිය පවත්වාගෙන තමන්ට දැනෙන මේ හිස් බව වෙත අවධානය යොමු කිරීමයි. මෙම හිස් බව සුවයක් වුවත්, අප ඊට ඇලෙන්නට ගියහොත්, අප එම හිස් බව තුළ රැඳී සිටින්නේ අසිහියෙන් බව වටහාගත යුතුයි. මේ කාරණය හොඳින් තේරුම් ගන්න. ඒ නිසා ඔබ පුරුදු කළ යුතු දෙය මෙයයි: ඔබ එදිනෙදා ජීවිතයේදී රාග, ද්වේශ, ඉරිසියා සහගත සිතිවිලි මෙන්ම කරුණාව, දයාව වැනි සිතිවිලි ද වෙන් වෙන්ව සිහියෙන් හඳුනාගත්තා සේම, දැන් මේ හිතේ හිස් බව ට ද එම සිහියම යොමු කළ යුතුයි.
ඇලීම සහ ගැටීම: සංසාර ගමන දික් කරන බැඳීම්
ඔබට දැනෙන හිතේ හිස් බව දෙස සිහියෙන් බලා සිටින විට, ඔබට පැහැදිලිවම පෙනේවි ඔබේ සිත එම හිස් බවට ඇලෙන බව, එයට ආස කරන බව. එම ඇලීම දෙස හොඳින් බලාගෙන ඉන්න. ‘මම ඇත්තටම මේ හිස් බවට ඇලිලද ඉන්නේ?’ කියා නුවණින් විමසන්න.
බුදු දහමට අනුව, යම්කිසි දේකට ඇලීමක් පවත්වනවා යනු, අප තවමත් සංසාර ගමනේ, එනම් නැවත නැවත ඉපදෙමින් මියයන චක්රයේ ගමන් කරන බවයි. ඇලීම සහ ගැටීම සහමුලින්ම නැති කළ දවසට පමණයි අප මේ සංසාර ගමන නවත්වන්නේ. එබැවින්, කාම ලෝකයේ සියල්ල අතහැර, භාවනාවේදී සිතට දැනෙන මේ සැනසීමට, මේ හිතේ හිස් බව ට ඇලීමත්, සංසාරයේ තවත් උපතක් ඇති කරන ඇලීමක් බව ඔබ තේරුම් ගත යුතුයි.
ඒ හිස් බව නැති වී ගිය විට ඔබේ සිතට කුමක් සිදුවේදැයි බලන්න. ඔබට කනස්සල්ලක්, කණගාටුවක්, දුකක් ඇතිවෙනවාද? ‘අපරාදේ, ඒක තිබුණා නම් හොඳයි’ යනුවෙන් හැඟීමක් හෝ සිතිවිල්ලක් ඇතිවෙනවාද? මෙවැනි සිතිවිලි ඇතිවීම ස්වභාවිකයි. මෙයට අපි ගැටීම යැයි කියමු. එනම්, යම් දෙයක් නැතිවීම නිසා සිතේ ඇතිවන නොසන්සුන් ස්වභාවයයි.
මේ ඇලීම සහ ගැටීම බලෙන් නැවැත්විය නොහැකි බව ඔබ දන්නවා. නමුත්, මා සඳහන් කළ ආකාරයට ඔබ සිහියෙන් මෙය හඳුනාගතහොත්, ඔබේ ප්රඥාව පහළ වී, හිතේ හිස් බව ට ඇති ඇලීමත්, එය නැති වූ විට ඇතිවන ගැටීමත් ඔබ හඳුනාගන්නවා.
සිහියෙන් දැකීමේ ප්රතිඵල: ක්ලේශයන් ප්රහාණය වීම
ඔබ දිගටම හිතේ හිස් බව දෙස සිහියෙන් බලාගෙන සිටින විට, ඔබට කරුණු දෙකක් පෙනේවි: සමහර විට සිත ඒ හිස් බවට ඇලෙනවා. තවත් විටෙක, ඔබ සිහිය දැඩිව පවත්වාගෙන සිටින විට, සිත ඇලෙන්නේ නැතිව මධ්යස්ථව, උපේක්ෂාවෙන් බලා සිටිනවා. මේ දෙකම සිදුවන බව ඔබටම හඳුනාගත හැකියි.
උදාහරණයක් ලෙස, ඔබට විනාඩි පහක් හිතේ හිස් බව පවතී යැයි සිතමු. එම විනාඩි පහ තුළ, ඔබ කොපමණ වේලාවක් ඇලී සිටිනවාද, කොපමණ වේලාවක් නොඇලී සිටිනවාද යන්න ඔබටම පෙනෙන්නට පටන් ගනීවි. මේ ආකාරයට දිගටම බලා සිටින්න.
මෙලෙස සිහියෙන් බලා සිටින විට, එම හිස් බව තුළ තිබූ කම්මැලිකම, නිදිමත වැනි දේවල් ටිකෙන් ටික අඩු වී යයි. ඒ වගේම, සිතේ තිබූ ඇලීම ද ඔබ එය සිහියෙන් හඳුනාගන්නා නිසාම, ස්වභාවිකව නැති වී යනවා.
ඒ ආකාරයටම, හිස් බව නැති වූ විට ඇතිවූ, ‘අපරාදේ, තව ටිකක් වෙලා තිබුණා නම්’ වැනි ගැටීම් සහගත සිතිවිලි ද, ඔබ සිහියෙන් හඳුනාගන්නා විට, ක්රමානුකූලව අඩු වී යනු ඇත. මෙහිදී ඔබ කරන්නේ ඔබේ ක්ලේශයන්, එනම් සිත කිලිටි කරන ඇලීම සහ ගැටීම ප්රහාණය කිරීමයි. ඒ සෑම මොහොතකම ඔබ නිර්වාණය දෙසට තවත් පියවරක් තබනවා.
කාලයක් යද්දී, මේ හිස් බවට ඇති ආසාව අඩු වීමත් සමඟ, අප ස්වභාවිකවම මීළඟ අධ්යාත්මික පියවරට යොමු වෙනවා. ‘මම’, ‘මගේ’ යන හැඟීම (මමත්වය), මේ හිස් බවට ඇලීම හරහා ශක්තිමත් වෙනවා. නමුත් ඔබ සිහියෙන් මෙම ඇලීම සහ ගැටීම හඳුනාගෙන අත්හරින විට, ඒ මමත්වය ද ස්වභාවිකවම ගිලිහී යනවා. මන්ද, අපි ඒ හිස් බවට ඇති ආසාව සහ ගැටීම නැති කර දමන බැවිනි. මෙය අනාත්ම සංඥාව, එනම් සියල්ල ‘මගේ’ නොවන බවට වන ගැඹුරු අවබෝධයට මග පාදයි.
ඔබේ ඉදිරි ගමන් මග
මෙම ලිපිය කියවා ඔබට මෙම කරුණු අවබෝධ කරගැනීමට අපහසු නම්, ඔබ අපගේ ලිපි මාලාවේ ‘සිහිය පැවැත්වීම’ පිළිබඳ මූලික ලිපි කියවීම වැදගත්. විශේෂයෙන්ම, ‘නිහඬව සිත දිහා බලන්න’ යනුවෙන් ඇති ලිපිය මුලින්ම කියවා, ඉන්පසු අනෙක් ලිපි පිළිවෙලට කියවා ප්රායෝගිකව යෙදෙන්න. එවිට ඔබට මෙම කරුණු වඩාත් පැහැදිලි වනු ඇත.
අද දවසේ ඉගැන්වීම වූයේ, හිතේ හිස් බව ට ඇතිවන ඇලීම සහ ගැටීම සිහියෙන් හඳුනාගැනීමයි. මෙම ඉගැන්වීම් දිගින් දිගටම පුහුණු කරන්න. පුහුණු කරන්නට කරන්නට, ඔබට තව තවත් ප්රායෝගික අත්දැකීම් ලැබෙනු ඇත. මෙතැනින් එහා ඇති ප්රතිඵල බලාපොරොත්තු විය යුතු නැත. මා නිතරම කියනවාක් මෙන්, අප කළ යුතු දේ සිහියෙන් යුතුව කළහොත්, ප්රතිඵල ස්වභාවිකවම අප වෙත පැමිණෙනු ඇත.
ඔබ දැන් මේ අනුව කටයුතු කර, ඉදිරි අත්දැකීම් ගැන විමසිල්ලෙන් සිටින්න. ඉදිරි ලිපි වලින්, තවදුරටත් ප්රායෝගිකව පුහුණු වන ආකාරය අපි සාකච්ඡා කරමු.
බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්රිවිධ රත්නයේ ආනුභාවයෙන්, මේ කරුණු කාරණා මනාව ප්රායෝගිකව පුහුණු කිරීමටත්, ඒ අනුව අවබෝධයටම පත්වීමටත් ඔබට ශක්තිය ලැබේවා!
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්රශ්න, ඔබගේ අවශ්යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
