අද දවසේදී, ආධ්යාත්මික දියුණුවක් සොයන ඔබ වෙනුවෙන් පාරමිතා සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි අවබෝධයක් ලබා දීමට අප බලාපොරොත්තු වෙනවා. පාරමිතා යනු කුමක්ද යන්න පිළිබඳව විවිධ අදහස් සමාජයේ පැවතිය හැකියි. නමුත් අප එය නිවැරදිව (තේරුම්) ගැනීම ඉතා වැදගත්. සමහර විට, මෙම සංකල්පය පිළිබඳ නිසි අවබෝධයක් නොමැති කම නිසා බොහෝ දෙනෙක් එක් සීමාවකට කොටු වී, එයින් ඔබ්බට යාමට උත්සාහ නොකරන අවස්ථා අප දැක තිබෙනවා. එම නිසා, මෙම ඉගැන්වීම තුළින් ඔබට මේ පිළිබඳ පුළුල් දැක්මක් ලබා දීම අපගේ අරමුණයි.
පාරමිතා යනු සරලවම කුමක්ද?
පාරමිතා යන වචනය නිර්වචනය කළහොත්, එහි ගැබ්වී ඇති සරලම අර්ථය නම් ‘එක්කාසු කර ගැනීම’ යන්නයි. එනම්, යම් ගුණාංගයක් පුරවා ගැනීම, සම්පූර්ණ කර ගැනීම යන අදහසයි. මෙම පාරමිතා සංකල්පය අපට බහුලව හමුවන්නේ බුද්ධ ඉතිහාසය සහ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පෙර භවයන් පිළිබඳ කියැවෙන ජාතක කතා තුළිනුයි. උන්වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත්වීමට පෙර, මහා බෝධිසත්වයෙකු ලෙස බොහෝ කාලයක් පුරා මෙම ගුණාංග ‘පුරුදු පුහුණු’ කළා.
මෙම ‘පුරුදු පුහුණු කිරීම’ අප සැමටම පොදු දෙයක්. මේ දීර්ඝ සංසාර ගමනේ යෙදෙන අප සියලු දෙනාම යම් යම් දේ පුරුදු පුහුණු කරනවා. අන්න ඒ යහපත් පුහුණුවීම් තමයි පාරමිතා බවට පත්වන්නේ. මෙහිදී විශේෂයෙන් මතක තබා ගත යුතු කරුණක් නම්, පාරමිතා ලෙස ගණන් ගැනෙන්නේ යහපත්, එනම් කුසල් සිත්වලින් කරන දේවල් පමණයි. නරක ක්රියා හෙවත් අකුසල් කිසිවිටෙකත් පාරමිතා ගණයට අයත් වන්නේ නැහැ. මේ ආකාරයට කුසල් දහම් පුරමින් කටයුතු කළහොත්, අපට මේ දුක්ඛිත සංසාර ගමන අවසන් කර නිවන් මඟට පිවිසීමේ හැකියාව පවතිනවා.
භාවනාව දියුණු නොවන්නේ ඇයි? ඔබත් මෙම ගැටලුවෙන් පෙළෙනවාද?
බොහෝ දෙනෙක් අප වෙත පවසා සිටිනවා, “ස්වාමීන් වහන්ස, මට තවම ධ්යාන ලැබුණේ නැහැ. මාර්ගඵල ලැබුණේ නැහැ. කිසිම අධිමානසික හැකියාවක් හෝ අභිඥාවක් ලැබුණේ නැහැ,” කියා. සමහරු තමන්ට ‘තෙවැනි ඇස’ හෙවත් දිබ්බ චක්ඛු ඥානය කොතරම් භාවනා කළත් නොලැබුණු බව කනගාටුවෙන් පවසනවා. තවත් සමහරුන්ට අවම වශයෙන් සමාධි මට්ටමක්වත් ඇති කර ගැනීමට නොහැකි බව කියනවා.
නමුත් අප ඔබට නිරන්තරයෙන් පවසන්නේ ඒ ගැන කලකිරෙන්නට එපා, උත්සාහය අත් නොහරින්න කියායි. ඔබ අවට බැලුවොත්, සමහර පුද්ගලයන්ට ඉතා සුළු වේලාවක් භාවනා කිරීමෙන් ඉහළ ප්රතිඵල ලැබෙන බව දැක ඇති. තවත් කෙනෙකුට එම ප්රතිඵල ලැබීමට බොහෝ කාලයක් ගත වෙනවා. සමහර විට ජීවිත කාලය පුරාම උත්සාහ කළත්, ලැබෙන ප්රතිඵල ඉතා අල්ප විය හැකියි.
මෙයට හේතුව කුමක්ද? මෙහිදී අප (තේරුම්) ගත යුතු සත්යයක් තිබෙනවා. අප මේ ජීවිතයේදී මරණය දක්වාම භාවනා කළත්, ධ්යාන, මාර්ගඵල හෝ අභිඥා වැනි කිසිවක් නොලැබී යා හැකියි. ඊට හේතුව, අප මේ යන සංසාර ගමනේදී මීට පෙර භවයන්හිදී මෙවැනි දේ පුරුදු පුහුණු කර තිබීම ඉතාමත් අඩු වීමයි. අපගේ ආසන්න භවයන්හිදී පවා මෙම පුහුණුවීම් අඩුවෙන් සිදු වී තිබෙන්නට පුළුවන්. සමහර විට ආත්ම දහස් ගණනකට පෙර ඍෂිවරයෙක්, තාපසයෙක් ලෙස හෝ පැවිදිව භාවනා කරන්නට ඇති.
නමුත් එය නොකඩවා පුරුදු පුහුණු කරගෙන පැමිණ නැහැ. ඒ පුරුද්ද අතරමඟදී කැඩී ගොස් තිබෙනවා. ඒ අතර කාලයේදී රජකම් කරමින්, සාමාන්ය මිනිසෙකු ලෙස ජීවත් වෙමින් හෝ වෙනත් ආකාරයකින් ආත්ම භව ගෙවා දමන්නට ඇති. සමහර විට ආමිස පූජා වැනි පින්කම් කළත්, භාවනාව පුරුදු කර නැති නිසා ඒ පුරුද්ද සංසාරයේ කැඩි කැඩී පැමිණ තිබෙනවා. අන්න ඒ හේතුව නිසා තමයි මේ ආත්මයේදී අපට වැඩිපුර උත්සාහ කිරීමට සිදු වී තිබෙන්නේ.
නොකඩවා පිරූ පාරමිතා: බෝසතුන් සහ අග්ර ශ්රාවකයන්ගේ ආදර්ශය
මහා බෝධිසත්වවරුන්, විශාඛා මහා උපාසිකාව, අනේපිඬු සිටුතුමා වැනි අග්ර උපස්ථායක උපස්ථායිකාවන්, ආනන්ද හිමියන් (ධර්ම භාණ්ඩාගාරික), සැරියුත් හිමියන් (ප්රඥාවෙන් අග්ර), මුගලන් හිමියන් (ඍද්ධියෙන් අග්ර) වැනි අසූ මහා ශ්රාවක ශ්රාවිකාවන් එම උසස් තනතුරු වලට පත් වූයේ කෙසේද?
ඔවුන් සියලු දෙනාම තම අධිෂ්ඨානය සංසාරය පුරාම නොකඩවා පවත්වාගෙන පැමිණියා. මහා බෝධිසත්වවරුන්ගේ ජාතක කතා දෙස බැලූ විට, මුල් කාලයේදී ඔවුන් පවා නොමඟ ගිය අවස්ථා තිබෙනවා. ප්රාණඝාතය, සොරකම, කාම මිථ්යාචාරය, සුරාපානය වැනි පන්සිල් පද කැඩුණු අවස්ථා තිබුණත්, මහා බෝසත්වරයෙකුගේ විශේෂ ලක්ෂණයක් නම් කිසිවිටෙක බොරු නොකීමයි. වරදක් කළත්, එය පිළිගන්නවා.
නමුත් යම් වයසකට (උදා: 25-30) පැමිණි පසු, “මම වැරදි පාරේ ආවේ, මම යා යුත්තේ මේ මාර්ගයේයි” කියා නැවතත් නිවැරදි මඟට පිවිසෙනවා. ඒ මොහොතේදී ඔවුන්ගේ සංසාරගත අධිෂ්ඨානය, කුසලය සහ පාරමිතා ශක්තිය ඉස්මතු වීමට පටන් ගන්නවා. ඉන්පසු ඒ ආත්ම භවය තුළ ඔවුන් නැවත පාරමිතා රැස් කරගන්නවා.
මරණ මංචකය වන විට, බෝසත්වරුන් කිසිවිටෙක නොමඟ ගොස් සිටින්නේ නැහැ. මන්ද, ඊළඟ භවයට අවශ්ය පාරමිතා රැස් කර ගැනීමට සහ චුති සිතට (මරණාසන්න සිතට) යහපත් අරමුණු ගැනීමට එය අත්යවශ්ය නිසයි. මේ ආකාරයටම බුදු කෙනෙකුගේ මව, පියා, බිරිඳ වැනි චරිත පවා ඒ සඳහා නොකඩවා පෙරුම් පුරාගෙන පැමිණිය යුතුයි.
ඔබේ අධිෂ්ඨානයේ බලය: සංසාර ගමන ශක්තිමත් කරන මෙවලම
අපගේ පෙර භවයන් දෙස බැලූ විට, අප බොහෝ දෙනෙක් එසේ නොකඩවා පැමිණි අය නොවෙන්නට පුළුවන්. සමහර විට ආත්ම සිය ගණනකට පෙර අෂ්ට සමාපත්ති සහ පංච අභිඥා ලැබූ ඍෂිවරයෙකු ලෙස සිටින්නට ඇති. නමුත් එය ඊළඟ ආත්ම භවයට ගෙන යාමේ ශක්තිමත් අධිෂ්ඨානයක් අපට තිබී නැහැ. ඒ නිසා ඒ පුරුද්ද අතරමඟදී ඛණ්ඩනය වී, එනම් කැඩී ගොස් තිබෙනවා.
උදාහරණයක් ලෙස, යම් ආත්මයක ධ්යාන වඩා බ්රහ්ම ලෝකයේ ඉපදී, එහි ආයුෂ අවසන් වූ පසු නැවත මිනිස් ලොව ඉපිද, පැරණි පුරුද්ද නැවත පටන් නොගෙන, පංච ශීලය කඩාගෙන කාමභෝගී ජීවිතයක් ගත කරන්නට පුළුවන්. මෙසේ වන්නේ, නිශ්චිත බෝධියක් (නිවනක්) ගැන අවබෝධයක් සහ ඒ සඳහා වූ නොකඩවා පවතින අධිෂ්ඨානයක් නොමැති නිසයි. ඉන්පසු සතර අපායේ පවා උපත ලබන්නට සිදුවිය හැකියි. මෙවැනි කැඩුණු ගමනක් පැමිණි විට, මේ භවයේදී භාවනා දියුණුව අඩු වීම ස්වභාවිකයි.
එම නිසා, ඔබ කුමන පිනක්, කුසලයක් කළත්, එය අවසානයේදී දැඩි අධිෂ්ඨානයක් බවට පත් කරගත යුතුයි. ඔබ බුද්ධත්වය ප්රාර්ථනා කරන්නේ නම්, “මා කරන මේ සියලු පින්කම් සසරේ බුද්ධත්වයට අවශ්ය පාරමිතා බවට පත් වේවා! මේ අධිෂ්ඨානය නොකඩවා කරගෙන යාමට අවශ්ය ශක්තිය, වීර්යය ලැබේවා!” කියා ශක්තිමත්ව අධිෂ්ඨාන කළ යුතුයි.
මෙය බුද්ධත්වයට පමණක් නොව, අග්ර ශ්රාවක තනතුරු ලැබීමට හෝ මේ ගෞතම බුද්ධ ශාසනයේදීම නිර්වාණය අවබෝධ කර ගැනීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ නම්, ඒ සඳහාත් එලෙසම දැඩිව අධිෂ්ඨාන කළ යුතුයි. සමහරු පින්කම් කර, “අනේ මට මේක නිවනට හේතු වේවා” කියා නිකමට මෙන් සිතනවා. එය ප්රමාණවත් නැහැ. හමුදා සෙබළෙකු යුද්ධයට යන විට ඇති කරගන්නා අධිෂ්ඨානය මෙන්, සිතට විශාල ගැම්මක් අරගෙන, “මගේ නිර්වාණයට මේ පින හේතු වේවා!” කියා ශක්තිමත්ව අධිෂ්ඨාන කළ විටයි, එහි ප්රතිඵල සාර්ථක වන්නේ.
ප්රඥාව: නිර්වාණ මාර්ගයේ අත්යවශ්යම ආලෝකය
නිර්වාණය අවබෝධ කිරීමට නම් ප්රඥාව අනිවාර්යයෙන්ම අවශ්යයි. ප්රඥාව යනු හුදෙක් දැනුම පමණක් නොව, යථාර්ථය තේරුම් ගැනීමේ සහ සිතේ ඇතිවන කෙලෙස් (ලෝභ, ද්වේශ, මෝහ) හඳුනාගෙන ඒවා යටපත් කිරීමේ හැකියාවයි. ගුරුවරයෙකුට හෝ බුදු කෙනෙකුට පවා කළ හැක්කේ මඟ පෙන්වීම පමණයි. එය (තේරුම්) ගැනීමට ශිෂ්යයාට සංසාරයෙන් පුරුදු කළ ප්රඥාවක් තිබිය යුතුයි.
ඔබ කොතරම් ආමිස පූජා කළත්, ප්රඥාව පුරුදු නොකරන්නේ නම් පලක් නැහැ. දානයක් දෙන විට හෝ ධර්මය ශ්රවණය කරන විට ඔබේ සිතේ තරහක්, ලෝභකමක් හෝ රාගයක් ඇතිවන්නේ නම්, “මම මේ මොහොතේ මේ කෙලෙස් යටපත් කරගත යුතුයි” කියා ප්රඥාවෙන් සිතිය යුතුයි. එසේ සිතා එය ක්රියාවට නැංවූ විට, ඒ ප්රඥාව ඔබේ සංසාර ගමනට බලවත් පාරමිතාවක් බවට පත් වෙනවා. ඉන්පසු, “මේ ලෙස ප්රඥාව භාවිතා කරමින් සසරේ පාරමිතා ඉක්මනින් රැස් කරගන්නට හැකිවේවා!” කියා අධිෂ්ඨාන කළ යුතුයි.
වර්තමානයේ බොහෝ දෙනෙකුට ගුරුවරුන් කියා දෙන දේ වටහා ගැනීමට අපහසු වන්නේ මේ ප්රඥාව නමැති පාරමිතාව අඩු නිසායි. විශේෂයෙන් වයසට යන විට ඉන්ද්රියන් දුර්වල වීම නිසා මෙය තවත් අපහසු වෙනවා. එහෙයින් තරුණ කාලයේදීම උත්සාහ කිරීම වැදගත්. භාවනාවක් කරගෙන යන විට, “දැන් ඇති, මට ප්රතිඵල නැහැ” කියා සිතට ක්ලේශයක් පැමිණි විට, ප්රඥාවන්ත පුද්ගලයා එය ක්ෂණිකව හඳුනාගෙන, “මේ මගේ සිතට ආ කෙලෙසක්, මම මෙය යටපත් කර භාවනාව ඉදිරියට කරගෙන යා යුතුයි” කියා සිතනවා. ප්රඥාව නැති කෙනා ඒ සිතුවිල්ලට යට වී භාවනාව නතර කර දමනවා. ප්රඥාවන්තයා කිසිවිටෙක ප්රතිඵල බලාපොරොත්තු වන්නේ නැහැ. ඔහු දන්නවා, තමා කළ යුත්තේ නොකඩවා පුරුදු කිරීම පමණක් බව.
එදිනෙදා ජීවිතය භාවනාවක් කරගන්නා ආකාරය
පාරමිතා පිරීමට සැමවිටම පැය ගණන් භාවනා කිරීමටම අවශ්ය නැහැ. ඔබේ එදිනෙදා ජීවිතයේදී පවා එය කළ හැකියි. උදාහරණයක් සිතමු: ඔබ රැකියාවට යන අතරමඟදී පිණ්ඩපාතය වඩින ස්වාමීන් වහන්සේ නමක් දකිනවා. ඔබ අතේ ඇත්තේ දවල්ට කෑමට තිබෙන එකම බත් එක පමණයි. ඒ මොහොතේ ඔබේ සිතේ, “දෙනවද? නැද්ද?” කියා සිතුවිලි දෙකක් අතර සටනක් ඇතිවෙනවා.
එවිට ප්රඥාවන්ත පුද්ගලයා ක්ෂණිකව සිතනවා, “මම මෙය පූජා කරනවා. මට පසුව කඩයකින් යමක් කන්න හෝ නොකා ඉන්න පුළුවන්. සීලය, සමාධිය, ප්රඥාව වඩන මේ භික්ෂුවට දානයක් දීමෙන් ලැබෙන කුසලයෙන් මම සතුටු වෙනවා,” කියා සිතා තමන්ගේ ලෝභී සිත පරාජය කර දානය පූජා කරනවා. අන්න ඒ මොහොතේ ඔබ වාඩි වී නොසිටියත්, ඔබේ සිතේ භාවනාවක් වැඩී අවසන්. ඔබ ඔබේ ලෝභය ප්රඥාවෙන් ජය ගත්තා.
ඉන්පසු එය, “මගේ නිර්වාණ බෝධියට මේ පින පාරමිතාවක් වේවා!” කියා අධිෂ්ඨාන කළ විට, ඒ කුඩා ජල බිඳුව ඔබේ පාරමිතා සාගරයට එක් වෙනවා. මහා බෝධිසත්වවරුන් පවා මෙවැනි කුඩා කුඩා අවස්ථා මිලියන ගණනක් එකතු කරගෙන තමයි බුද්ධත්වය සඳහා අවශ්ය පාරමිතා සම්පූර්ණ කරගන්නේ.
දාන, සීල, භාවනා: පරිපූර්ණ ආධ්යාත්මික මඟ
බොහෝ දෙනෙක් සිතන්නේ ආමිස පූජා (දානය) පමණක් කර නිවන් ප්රාර්ථනා කළ විට එය ප්රමාණවත් කියායි. තවත් සමහරු සීලය පමණක් රකිනවා. තවත් සමහරු භාවනාව පමණක් කරනවා. නමුත් බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළේ ත්රිවිධ පුණ්ය ක්රියා, එනම් දාන, සීල, භාවනා යන තුනම වැඩිය යුතු බවයි. ආමිස පූජා කිරීම වරදක් නැහැ, නමුත් එහි සීමාවට පමණක් කොටු නොවී, ප්රතිපත්තිමය පැත්ත වන භාවනාවත් අනිවාර්යයෙන් පුරුදු පුහුණු කළ යුතුයි.
භාවනාව තුළින් තමයි අපේ ප්රඥාව දියුණු වී, පාරමිතා ඉක්මනින් සම්පූර්ණ කර ගැනීමේ හැකියාව ලැබෙන්නේ. මහා බෝධිසත්වවරු පවා මේ තුනම එකසේ පුරුදු පුහුණු කරනවා. එසේ කළ විටයි, අපේ අධිෂ්ඨානයන් ඉක්මනින් සාර්ථක කරගත හැකි වන්නේ.
මෙම කරුණු නැවත නැවත මෙනෙහි කරන්න. මෙම ඉගැන්වීම් නැවත නැවත කියවීම තුළින් ඔබේ පෙර භවයන්හි තිබූ යහපත් පුරුදු සහ පාරමිතා නැවත ඉස්මතු වීමට පටන් ගනීවි. එවිට ඔබට නිවැරදි ආධ්යාත්මික ගමන යාමට ඔබේ සිතම ඔබට මඟ පෙන්වනු ඇත. එබැවින්, මෙම අවබෝධය ලබාගෙන, ආමිස සහ ප්රතිපත්ති පූජා දෙකම සමබරව සිදු කරමින්, ඔබගේ පාරමිතා ගමන සාර්ථක කරගැනීමට උත්සාහ කරන්න.
අවසාන වශයෙන්
මෙම දේශනාව තුළින් පාරමිතා යනු කුමක්ද, ඒවා පිරීමේදී අධිෂ්ඨානයේ සහ ප්රඥාවේ ඇති වැදගත්කම, සහ අපගේ ආධ්යාත්මික ගමනේ දියුණුවට එය බලපාන ආකාරය පිළිබඳව ඔබට අවශ්ය සියලු කරුණු පැහැදිලි කරන්නට ඇතැයි මම විශ්වාස කරනවා. මේ කරුණු සිහි තබාගෙන, ඔබ ප්රාර්ථනා කරන බෝධියෙන් නිවන් දැකීමට අවශ්ය පාරමිතා පූර්ණය කර ගැනීමට ඔබට ශක්තිය, ධෛර්යය සහ වාසනාව ලැබේවා!
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්රශ්න, ඔබගේ අවශ්යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
