සිහිය පැවැත්වීමේ වැදගත්කම

තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!

අද මෙම ආධ්‍යාත්මික ලිපිය ඔස්සේ ඔබ සියලු දෙනා සමඟ සාකච්ඡා කිරීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ සිහිය පැවැත්වීමේ වැදගත්කම පිළිබඳවයි. මීට පෙර පළවූ ‘හිස් වර්තමානය’ සහ ‘සමථ භාවනාවේ දියුණුවට සිහිය පවත්වමු’ යන ලිපි තුළින්, සිහිය ප්‍රායෝගිකව පවත්වන ආකාරය පිළිබඳව අපි දැනුවත් කළා. බොහෝ දේශනා අවසානයේදී පවා, ‘සිහිය පවත්වන්න, සිතුවිලි හඳුනාගන්න, තමන්ගේ සිත දෙස බලන්න’ යනුවෙන් මා නිරන්තරයෙන් ඔබට මතක් කර දී තිබෙනවා. ඉතින්, ඇයි අපි මෙසේ සිහිය පවත්වන්න ඕනේ? අද අපි ඒ පිළිබඳව ගැඹුරින් විමසා බලමු.

ඔබව තේරුම් ගැනීම: ‘නිමල්’ ගේ කතාවෙන් උගනිමු

පළමුවෙන්ම, අපි ‘සිහිය’ යනු කුමක්දැයි වටහා ගනිමු. සරලවම කිවහොත්, සිහිය යනු තමන්ව හඳුනා ගැනීමට ඇති පහසුම සහ එකම ක්‍රමයයි. මෙය ලොවට හෙළි කළේ ලොව්තුරා බුදුරජාණන් වහන්සේ පමණි. තමන්ගේ ගතිලක්ෂණ, හොඳ-නරක, සහ සමස්ත ජීවිතයම තේරුම් ගැනීමට ඇති හොඳම මෙවලම සිහියයි.

මෙය තේරුම් ගැනීමට, අපි උදාහරණයක් ගනිමු. සිතන්න, ‘නිමල්’ කියා පුද්ගලයෙක් සිටිනවා. අපට නිමල්ව, ඔහුගේ චරිතය, ගතිගුණ, ඔහු හොඳ කෙනෙක්ද නරක කෙනෙක්ද, ඔහු සමාජයට සේවයක් කරන කෙනෙක්ද නැතිනම් මත්ද්‍රව්‍ය විකුණන, වැරදි වැඩ කරන කෙනෙක්ද කියා හඳුනාගන්න පුළුවන් වෙන්නේ කෙසේද? ඒ, ඔහුව කාලයක් තිස්සේ ඇසුරු කිරීමෙන් පමණයි.

එක දවසකින් කෙනෙක්ව තේරුම් ගන්න බැහැ. සමහර මිනිසුන් වසර ගණනක් හොඳින්, සංවරව රඟපානවා. නමුත් බොරුවට සිල් රකින්නට බැහැ. කවදා හෝ දිනක, මාස හයකින් හෝ අවුරුදු දෙකකින්, ඔහුගේ සැබෑ ස්වභාවය පුපුරා එළියට එනවාමයි. එය නියතයක්.

සිතේ සැඟවුණු ස්වභාවය: අප තුළ ඇති ක්ලේශයන් හඳුනාගැනීම

අන්න ඒ ‘නිමල්’ ව හඳුනාගන්නවා වගේම, සිහිය පැවැත්වීම තුළින් අපිට අපිවම, අපේම සිතේ ක්‍රියාකාරීත්වය හඳුනාගන්නට පුළුවන් වෙනවා. ‘මට තියෙන්නේ මොන වගේ හිතක්ද? කොතරම් ජරා හිතක්ද?‘ කියා ඔබ විමසිය හැකියි. ඇත්තෙන්ම, මේ ගමන අවසන් නොකළ කිසිවෙකුට ‘හොඳ හිතක්’ කියා දෙයක් නැහැ. හැමෝගෙම සිත් තුළ ජරා සිතුවිලි තිබෙනවා.

සමාජ සම්මුතියට අනුව හොඳ යැයි පෙනී සිටියත්, සිත ඇතුළත බැලුවොත් හැම කෙනෙක් තුළම පාහේ මේ දේවල් තිබෙනවා:

• ලෝභය: දැඩි ආශාව සහ තණ්හාව.
• ද්වේශය: තරහව, වෛරය සහ නොකැමැත්ත.
• මෝහය: මුලාව, එනම් යථාර්ථය නිවැරදිව නොදැකීම.
• ඉරිසියාව සහ කුහක: අනුන්ට ලැබෙන දේ දරාගැනීමට නොහැකි වීම සහ තමන්ට නොලැබෙන විට ඇතිවන озක ගතිය.

මේ ක්ලේශයන්, එනම් සිත කිලිටි කරන මේ හැඟීම්, ප්‍රතිපදාවේ ගමන් කර සිත පිරිසිදු කරගත් උතුමන් හැර අන් සියලු දෙනා තුළම තිබෙනවා. නිර්වාණය නම් වූ මාර්ගයේ ගමන් කළ හැක්කේ, මෙන්න මේ තමන් කියන පුද්ගලයාව හඳුනා ගැනීම තුළින් පමණයි. ඒ සඳහා ඇති එකම ක්‍රමය සිහිය පැවැත්වීමයි.

සිතුවිල්ලේ බලය සහ ක්ලේශයන් ප්‍රහාණය කිරීම

මේ සංසාර ගමනටත්, අපේ සෑම ක්‍රියාවකටමත් මුල් වන්නේ සිතුවිල්ලක්. තාක්ෂණික ලෝකයේ නව නිර්මාණවල සිට අපගේ සෑම හැසිරීමක් දක්වාම පාලනය කරන්නේ සිතුවිලි. අග්ගඤ්ඤ සූත්‍රයේ විස්තර වන පරිදි, ආභස්සර බඹලොවින් පැමිණි මිනිසුන්ගේ සිතුවිලි සහ අවශ්‍යතා මත ලෝකය නිර්මාණය වූවා සේම, අදත් අපේ ලෝකය නිර්මාණය වන්නේ අපේ සිතුවිලි මතයි.

එසේනම්, අපේ සිතේ ඇති තෘෂ්ණාව, රාගය, ද්වේශය, මෝහය, ඉරිසියාව, මාන්නය වැනි එකී මෙකී නොකී සියලු ක්ලේශයන් අප හඳුනාගත යුත්තේ අපේම සිත දෙස බැලීමෙනි. සිහිය පැවැත්වීම යනු එයයි. අපි සිහියෙන් සිටින විට, මේ ක්ලේශයන් නැගෙන මොහොතේදීම අපට ඒවා හඳුනාගත හැකියි. එම හඳුනාගැනීම තුළම කෙලෙස් සංසිඳී, කාලයක් යනවිට සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රහාණය වී යනවා.

ප්‍රායෝගෝගිකව සිහිය වැඩීම: සාදයකදී ඇතිවන ඉරිසියාව

මෙය ප්‍රායෝගිකව තේරුම් ගනිමු. හිතන්න, ඔබ (කාන්තාවක් හෝ පිරිමියෙක්) ලස්සනට ඇඳ පැළඳගෙන සාදයකට යනවා. එහිදී, ඔබට වඩා ලස්සනට ඇඳ පැළඳගත් කෙනෙක්ව ඔබ දකිනවා. ක්ෂණිකව සිතේ කුමක්ද ඇතිවන්නේ? ‘අන්න අරයා මටත් වඩා ලස්සනට ඇඳලා’ යන සිතුවිල්ල සමඟ ඉරිසියාවක් හටගන්නවා. ‘ඕකිගේ ගවුම පිච්චෙන්න ඕන,’ ‘කෑම ටිකක් හරි වැටෙන්න ඕන’ වැනි නපුරු සිතුවිලි පවා ඇතිවිය හැකියි.

මෙයයි සිතේ ස්වභාවය. බාහිර දෙයක් ඇසින් දුටු පමණින් සිතේ ඉරිසියාව ජනිත වෙනවා. මෙන්න මේ මොහොතේදීයි සිහිය පැවැත්වීම වැදගත් වෙන්නේ. ඔබ කළ යුත්තේ, අන්න ඒ ඇතිවන සිතුවිල්ල දෙස බලාගෙන සිටීමයි. ‘මා තුළ ඉරිසියා සිතුවිල්ලක් ඇතිවුණා’ කියා ප්‍රඥාවෙන්, එනම් නුවණින් හඳුනාගැනීමයි. මෙය සිහිය සහ ප්‍රඥාව එකට ක්‍රියාත්මක වීමකි. එකපාරටම ඉරිසියාව නැති නොවන්න පුළුවන්. නමුත් ‘නිමල්’ව හඳුනාගන්න කාලයක් ගියා සේම, කාලයක් තිස්සේ මේ පුහුණුව කරන විට, ඔබට ඔබේම වැරදි සහ අඩුපාඩු පෙනෙන්නට පටන් ගන්නවා. මේ ආකාරයටම රාගය, දරු සෙනෙහස, ඉඩම් වලට ඇති ආසාව, කම්මැලිකම වැනි සියලු හැඟීම් හඳුනාගත හැකියි.

අනුන්ගේ වැරදි සෙවීමෙන් මිදී ඔබ දෙසම බලන්න

දැක්කද සිහිය පැවැත්වීමේ වැදගත්කම? ඔබට ඔබවම අවබෝධ කරගන්නට අවස්ථාව ලැබෙනවා. මෙච්චර කල් ඔබ කළේ කුමක්ද? අනුන්ගේ හැසිරීම් දිහා බලමින්, ඔවුන්ට කේලම් කියමින්, ඉරිසියා කරමින්, ඔවුන්ගේ වැරදි අඩුපාඩු හොයමින් කාලය නාස්ති කළ එකයි. මේ මනුස්ස ලෝකයේ අපිට ඇත්තේ අවුරුදු 60-70ක් වැනි කෙටි ආයු කාලයක්. ඒ වටිනා කාලය අනුන් වෙනුවෙන් නාස්ති කිරීම කොතරම් අපරාධයක්ද?

දැන්වත් අනුන්ගේ ගොසිප් සෙවීම නවතා, තමන්ගේ සිත දෙස බලන්න. ඔබේ සිත තුළ කොතරම් කුණු කන්දක්, කොතරම් ජරා සිතුවිලි ප්‍රමාණයක් තිබෙනවාද කියා ඔබටම පෙනේවි. අපේ සිත කොතරම් වල් වැදිලාද කියා ඔබටම හඳුනාගත හැකි වේවි. මෙයයි සිහිය පැවැත්වීමේ සැබෑම අරුත.

සිහියේ විශ්මිත ප්‍රතිඵල: සියලු ධර්මයන් වැඩෙන මූලය

මෙලෙස තමන්වම හඳුනාගැනීමට පටන් ගත් විට, දවසේ පැය 24 පුරාම, නින්දට යන තුරුත්, නින්දෙන් අවදි වූ පසුත් ඔබ සිහියෙන් සිටීමට පුරුදු වෙනවා. කාලයක් පුහුණු කරන විට, හීන අතරතුරදී පවා සිහියෙන් සිටීමටත්, ‘මේ මා දකින්නේ හීනයක්’ කියා දැනගැනීමටත් ඔබට හැකිවෙනවා. මේ පුහුණුව තුළින්, ඔබටත් නොදැනීම ඔබේ ක්ලේශයන් ප්‍රහාණය වී, ඔබ නිර්වාණය අවබෝධ කරන දිනයක් ඒවි.

සිහිය පැවැත්වීම යනු අත්තිවාරමයි. ඔබ සිහියෙන් සිටින විට, ශ්‍රද්ධා, සති, වීර්ය, සමාධි, ප්‍රඥා ඇතුළු සත්තිස් බෝධිපාක්ෂික ධර්ම සියල්ලම, පරිගණකයක පරිපථයක් හෝ වාරිමාර්ග පද්ධතියක් මෙන් එකිනෙකට සම්බන්ධ වී, ඉබේම වැඩෙන්නට පටන් ගන්නවා. සප්ත බොජ්ඣංග වැනි ගැඹුරු ධර්ම පවා ඔබටත් නොදැනීම වැඩෙනවා. ඒ නිසයි, සිහිය පැවැත්වීම මෙතරම්ම වැදගත් වන්නේ.

ඔබේ දෛනික ජීවිතයට සිහිය එක්කරගන්නේ කෙසේද?

ඒ නිසා, මා කට කැඩෙනකන් කියන්නේ, සෑම දේශනාවකදීම ඔබට ආශිර්වාද කරන්නේ ‘සිහිය පවත්වන්නට ශක්තිය ලැබේවා’ කියායි. මේ තුළින් කුණ්ඩලිනී ශක්තිය අවදි වීම, විශ්ව ශක්තිය ලැබීම, සමථ භාවනා දියුණු වීම, තෙවනි ඇස විවර වීම, ධ්‍යාන ලැබීම වැනි සියලු ආධ්‍යාත්මික දියුණුවන්ට පාර කැපෙනවා.

ඔබ කළ යුත්තේ අන් අයගේ ඕපාදූප සහ ගොසිප් සෙවීම වැනි වැඩකට නැති දේවලට කාලය නාස්ති නොකර, ඔබ ඔබවම හඳුනාගැනීමට උත්සාහ කිරීමයි. ඒ සඳහා සිහිය පැවැත්වීම අනිවාර්යයෙන්ම කළ යුතු දෙයක්. පහත සඳහන් සෑම අවස්ථාවකදීම සිහියෙන් සිටීමට උත්සාහ කරන්න:

• කනකොට, බොනකොට, නානකොට
• නින්දට යන විට සහ නින්දෙන් අවදි වූ විට
• ගමන් බිමන් යන විට (කාර්, බස්, ට්‍රේන්, ප්ලේන්)
• රැකියාවේ වැඩ කරන විට, දරුවන්ගේ වැඩ කරන විට
• දුරකථනයෙන් කතා කරන විට, රූපවාහිනිය බලන විට
• විනෝද චාරිකා යන විට, උද්‍යානයක ඇවිදින විට, ව්‍යායාම කරන විට
• මේ සෑම එකී නොකී අවස්ථාවකම, ඔබ කරන දේ ගැන සිහියෙන්, අවධානයෙන් සිටින්න.

ජප කිරීමෙන් ඔබ්බට: බුදු දහමේ සැබෑ හරය

මෙම පුහුණුව සඳහා මූලික අවධියේදී, ‘හිස්’ යන වචනය මෙනෙහි කරමින් භාවනා ඉරියව්වෙන් සිටීමට මා උපදෙස් දුන්නේ ඔබට එය පහසුවක් වීමටයි. නමුත් ඔබ ප්‍රගුණ වන විට, එම ජප කිරීම අවශ්‍ය නැහැ. සැබෑ සිහිය පැවැත්වීම යනු කිසිවක් ජප කිරීමක් නොව, හුදෙක් සිත දෙස බලා සිටීමයි. ජප කිරීම් අවශ්‍ය වන්නේ ආකාශ භාවනාව වැනි නිශ්චිත සමථ භාවනාවන් සඳහා පමණි. එබැවින් ඒ ගැන පැටලිලි ඇතිකරගන්න එපා.

මේ හරය තේරුම් ගත් අය, හැමදාම ජාතක කතා අසමින් හෝ පෝයට සිල් ගනිමින් එක තැන නතර වන්නේ නැහැ. දන්දීම, සිල් රැකීම ඉතා හොඳයි. නමුත් බුදුන් වහන්සේ අපට කීවේ එතැනින් නතර නොවී, එතැනින් උඩට එන්න කියායි. ඒ ඉහළට ඒමේ මාර්ගය තමයි සිහිය පැවැත්වීම. සංසාරයෙන් එතෙර වීමටත්, නිර්වාණය අවබෝධ කිරීමටත්, අභිඥා වැනි මානසික හැකියාවන් ලැබීමටත් ඇති එකම මඟ මෙයයි.

මෙහි සහ දැන් ලැබෙන ප්‍රතිඵල: සන්දිට්ඨික ධර්මය

මා ද ප්‍රායෝගිකව මෙම පුහුණුව කරන, එහි ප්‍රතිඵල භුක්ති විඳින කෙනෙක්. මෙය කිරීම තුළින් අපි නිහඬ වෙනවා, අපේම වැරදි හදාගන්නවා, අසීමිත මානසික නිදහසක් ලබනවා. බුද්ධ ධර්මය සන්දිට්ඨිකයි, එනම් මෙහි සහ දැන් ප්‍රතිඵල ලබා දෙනවා. එය අකාලිකයි, එනම් ඕනෑම කාලයකට වලංගුයි. ඔබට තරහක් ආපු වෙලාවක සිහිය පවත්වා බලන්න. ඒ තරහව නිසා සිතේ සහ කයේ ඇතිවන පීඩනය, දැවිල්ල, හිසරදය ඔබටම පෙනේවි. ඒ හඳුනාගැනීම තුළම ඔබට සහනයක් දැනේවි.

කාලයක් තිස්සේ මෙසේ ඔබට ඔබවම තේරුම් ගනිමින් ඉදිරියට යනවිට, ඔබටත් නොදැනීම ඔබව සම්පූර්ණයෙන්ම තේරුම් ගත් දවසක් උදාවෙනවා. අන්න එදාට, ඔබ මේ ගමන අවසන් කර, නිර්වාණය අවබෝධ කර, රහත් භාවයට පත්වී අවසන්. ඒ නිසා, මේ පුහුණුව ඔබගේ පවුල් ජීවිතය, රැකියාව, අධ්‍යාපනය වැනි සෑම ක්ෂේත්‍රයකම ඇතිවන පීඩනයට, කලකිරීමට එකම පිළිතුරයි. එය ඔබගේ පෞරුෂය වඩවා, ඔබව ස්වාධීන, නිදහස් චින්තකයෙකු බවට පත්කරනවා.

නිගමනය සහ ආශිර්වාදය: ඔබේ නිදහස් මාවතට පිවිසෙන්න

එබැවින්, මා ඔබෙන් ඉතා අනුකම්පාවෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ, මෙම දේශනාවේ ඇති වැදගත්කම වටහාගෙන, ප්‍රායෝගිකව සිහිය පැවැත්වීමට යොමුවන ලෙසයි. මෙම පුහුණුව ඕනෑම ආගමිකයෙකුට, වයස් භේදයකින් තොරව, ඕනෑම ඉරියව්වක සිටියදී, බාහිර කිසිවෙකුට නොපෙනෙන ලෙස කළ හැකියි. ඔබගේ ආධ්‍යාත්මික ජීවිතය දියුණු කරගැනීමට ඇති පහසුම සහ එකම ක්‍රමය මෙයයි.

මෙම කාරණා වටහාගෙන, ප්‍රායෝගිකව සිහිය පවත්වන්නටත්, ඒ තුළින් සියලු සමථ භාවනාවන් දියුණු කරගනිමින් සසරින් එතෙර වීමටත් ඔබට ශක්තිය, ධෛර්යය ලැබේවා! බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නයේ ආශිර්වාදය ඔබ සැමට ලැබේවා!

මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්‍රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්‍රශ්න, ඔබගේ අවශ්‍යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.

අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්‍යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්‍යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.

අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්‍යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!