තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!
අද අපගේ මෙම ආධ්යාත්මික ලිපිය ඔස්සේ ඔබ සියලු දෙනා සමග සාකච්ඡා කිරීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ බොහෝ දෙනෙකුට වැදගත් වන කාරණාවක් පිළිබඳවයි. එනම්, භාවනාවේදී අපට හමුවන සමාධිය සහ ධ්යානය යනු කුමක්ද යන්න පැහැදිලිව වටහා දීමයි.
අපගේ ඉගැන්වීම් සමග ප්රායෝගිකව භාවනා කටයුතුවල නිරත වන විශාල පිරිසක් සිටිනවා. එබැවින්, මෙම පිරිස ඇතුළු සියලු දෙනාටම සමාධිය සහ ධ්යානය යනු එකක් නොව, වෙන වෙනම හඳුනාගත යුතු අදියර දෙකක් බව පහදා දීමට මම කල්පනා කළා.
මෙම දැනුම සහ අවබෝධය, ඔබගේ ප්රායෝගික භාවනා අත්දැකීම් තවදුරටත් ගැඹුරු කරගැනීමට මහත් රුකුලක් වනු ඇත. එබැවින්, මෙම කරුණ පිළිබඳව අපි සරලව සහ නිදහස්ව විමසා බලමු.
සමාධිය යනු කුමක්ද? හිතේ එකඟතාවයේ පළමු පියවර
අපි මෙතෙක් කල් විවිධ භාවනා ක්රම පිළිබඳව ඉගෙන ගත්තා. සමථ භාවනා ක්රම, විශ්ව ශක්ති, කුණ්ඩලිනී ශක්ති, තෙවැනි ඇස ප්රායෝගික භාවනාව, සහ බඹලොවට යන ප්රායෝගික භාවනා ක්රමය ඒ අතරින් කිහිපයක්. විශේෂයෙන්ම තෙවැනි ඇස භාවනාවේදී, ඇහිබැමි දෙක අතර මැද හෝ නළල මැද අවධානය යොමු කර, ‘හිස්‘ යන සංඥාව මෙනෙහි කිරීමට අප ඉගෙන ගත්තා.
මෙම අභ්යාසය කරගෙන යන විට බොහෝ දෙනෙකුට පොදු අත්දැකීම් කිහිපයක් ලැබේ. ඉන් පළමුවැන්න නම්, යම්කිසි හිතේ එකඟ බවක් ඇතිවීමයි. ශාරීරිකව ගත් කළ, නළල මැද හෝ ඇහිබැමි අතර යම් තදවීමක්, නූලකින් අදිනවා වැනි හැඟීමක්, කිති කැවීමක් හෝ උණුසුමක් වැනි විවිධ සංවේදනා ඇතිවිය හැකියි. මෙම සියලු සංවේදනා ගැන මම මීට පෙර ලිපිවලදී දීර්ඝව කතා කර ඇති නිසා මෙහිදී නැවත විස්තර කරන්නේ නැහැ.
මෙම තත්ත්වය තුළ අපට දැනෙන ප්රධානම දෙය නම්, සිතුවිලිවල යම් අඩුවීමක් සිදුවීමයි. සිතුවිලි සම්පූර්ණයෙන්ම නතර වන්නේ නැත, නමුත් ඒවා එකකට හෝ දෙකකට සීමා වී, අපට ගණන් කළ හැකි මට්ටමකට පැමිණේ. මෙම එකඟතාවය මුල් කාලයේදී පැමිණ, නැවත සිත විසිරී යා හැකි වුවත්, නළල මැද ඇතිවන ප්රබල දැනීම, හිත නැවත එකඟ කරගැනීමට උපකාරී වේ.
මෙම ස්වභාවය, එනම් හිත එකඟ කරගෙන ඉදිරි පියවරට යාමට අපට ලැබෙන මේ උදව්ව, අපි සමාධිය ලෙස හඳුන්වන්නෙමු. සමාධිය යනු, අපගේ මනස ගැඹුරු අදියරයන්ට රැගෙන යාමට උපකාර වන අඩිතාලමයි.
සමාධිය ඇතිවන්නේ නළල මැද දැනීමකින්ම පමණක් නොවේ; විවිධ සමාධි පැවතිය හැකි නමුත්, ඒ සියල්ලේම පොදු ලක්ෂණය වන්නේ සිතුවිලි ගලා ඒම සැලකිය යුතු ලෙස අඩුවී, ඒවා ගණන් කළ හැකි ප්රමාණයකට සීමා වීමයි.
සමාධිය තුළ සිතුවිලි: සිහියෙන් හඳුනාගැනීමේ වැදගත්කම
සාමාන්යයෙන් අපගේ සිතුවිලි ගලා එන්නේ කිසිදු පාලනයකින් තොරවයි. පාසල් යන කාලයේ හෝ පන්සලේදී මෛත්රී භාවනාව කළ අවස්ථා මතක් කර බලන්න. අප මෙනෙහි කරන දෙයට වඩා කොතරම් නම් වෙනත් සිතුවිලි ගලා ආවාද? නමුත් සමාධිය පුහුණු කරන විට, විශේෂයෙන්ම නළල මැද ඇතිවන තදවීම වැනි ආධාරකයක් සමග හිත එකඟ වූ විට, අපගේ සිතුවිලි අපට පැහැදිලිව පෙනෙන්නට පටන් ගනී. සිතුවිලි ප්රවාහයේ වේගය සහ ප්රමාණය අඩු වන බව අපටම වැටහේ.
නමුත් වැදගත්ම දේ නම්, සමාධිය තුළ සිතුවිලි සම්පූර්ණයෙන්ම නැති නොවන බව තේරුම් ගැනීමයි. උපරිම වශයෙන් සිතුවිලි එකකට හෝ දෙකකට සීමා විය හැකි නමුත්, ඒවා පැමිණීම නතර වන්නේ නැත. එම සිතුවිලි, කාම සිතුවිලි, රාග සිතුවිලි, වෛරී සිතුවිලි, ඉරිසියා සිතුවිලි, කුසල් සිතුවිලි හෝ අකුසල් සිතුවිලි විය හැකියි. හොඳ හෝ නරක ඕනෑම සිතුවිල්ලක් පැමිණිය හැකියි. වෙනසකට ඇත්තේ, ඒවා එන්නේ ගණන් කළ හැකි ප්රමාණයකින් වීමයි.
මෙවන් අවස්ථාවකදී, අපගේ ලොකුම මිතුරා වන්නේ සිහියයි. බුදු දහමේදී ‘සිහිය‘ යනු, ඇතිවන සිතුවිල්ල එය හටගත් සැණින්, විනිශ්චයකින් තොරව දැනගැනීමේ හැකියාවයි. උදාහරණයක් ලෙස, සමාධිය තුළ සිටින විට රාග සිතුවිල්ලක් පැමිණියහොත්, අප සිහියෙන් තොරව (අසිහියෙන්) සිටියහොත්, ඒ සිතුවිල්ලට හසුවී, සමාධිය බිඳී යාමට ඉඩ තිබේ.
නමුත් අප සිහියෙන් යුතුව, ‘මට දැන් රාග සිතුවිල්ලක් පැමිණියා‘ යැයි හඳුනාගතහොත්, අපට එයට හසු නොවී සිටීමට හැකියාව ලැබේ. සිහිය නිසා, අතීත සිතිවිල්ලක්ද, තරහ සිතිවිල්ලක්ද, අනුන්ට අයහපතක් සිතූ සිතිවිල්ලක්ද ආදී වශයෙන් පැමිණෙන සෑම සිතුවිල්ලක්ම හඳුනා ගැනීමේ හැකියාව අපට ලැබේ. එබැවින් සමාධිය තුළ සිහිය පැවැත්වීම ඉතා වැදගත් වේ.
සමාධිය වඩන්නේ කෙසේද? ප්රායෝගික උපදෙස්
සමාධිය දියුණු කරගැනීමට නම්, අප කලබල නොවී, සමාධිය සමගම කාලය ගත කළ යුතුය. බලහත්කාරයෙන් හිත එක තැනක තබාගැනීමට උත්සාහ කරනවා වෙනුවට, සිහියෙන් යුතුව හිතේ ස්වභාවය තේරුම් ගනිමින් එය පැවැත්විය යුතුය. මෙහිදී, අප සමථ භාවනාවේදී ලබා දෙන ‘හිස්‘, ‘අහස‘, හෝ ‘මගේ හිත එකඟ වේවා‘ වැනි කමටහන් වචනයක්, සමාධිය ප්රබල කරගැනීමට විශාල උදව්වක් වේ.
මතකද, ඔබ මුලින්ම ඇහිබැමි අතර බැලූ විට කිසිදු දැනීමක් නොවූ බව? නමුත් කමටහන් වචනය මෙනෙහි කරමින් දිගටම පුහුණු කිරීම නිසා, ක්රමයෙන් එම ස්ථානයේ තදවීමක් වැනි සංවේදනයක් ඇතිවිය. මේවා අපට ඊළඟ පියවරට යාමට ලැබෙන උපකාරයන්ය.
සමාධිය ගැඹුරු වන විට, ශාරීරික හා මානසික සුවයක් දැනෙන්නට පටන් ගනී. ශරීරය සැහැල්ලු වීම, පාවෙනවා සේ දැනීම, ශරීරය දැනෙන ගතිය අඩුවීම, ආලෝක සංඥා පෙනීම, ශරීරය ගලක් සේ දැනීම වැනි විවිධ අත්දැකීම් ඇතිවිය හැකිය. නමුත් මෙම ශාරීරික ලක්ෂණවලට වඩා වැදගත් වන්නේ, සමාධිය යනු හිතේ ස්වභාවයක් බව වටහා ගැනීමයි. එනම්, සිතුවිලි අඩුවී, ගණන් කළ හැකි මට්ටමකට පැමිණි, එකඟ වූ මනසේ තත්ත්වයයි.
මම මෙහිදී අභිධර්මය හෝ රේරුකානේ චන්දවිමල හිමියන්ගේ පොත් වැනි ග්රන්ථ උපුටා දක්වන්නේ නැත. ඔබට අවශ්ය නම් එම පොත්පත් කියවා ගැඹුරු දැනුමක් ලබාගත හැකිය. මා මෙහිදී බෙදාගන්නේ, එම ග්රන්ථවල හරයට සමාන වන, අපගේ ප්රායෝගික ආධ්යාත්මික අත්දැකීම් පමණි. එය, අනවශ්ය ලෙස කරුණු පටලවා නොගෙන, ප්රායෝගික ගමනට වඩාත් උපකාරී වනු ඇතැයි මම විශ්වාස කරමි.
ධ්යානය: සිතුවිලි නිහඬ වූ ගැඹුරු සුවය
සමාධිය පිළිබඳව දැන් ඔබට පැහැදිලි අවබෝධයක් ඇතැයි සිතමි. දැන් අපි, ධ්යානය යනු කුමක්දැයි ඉතා සරලව හඳුනාගනිමු. මම ධ්යාන පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව වෙනම ලිපියකින් කතා කිරීමට බලාපොරොත්තු වන නිසා, මෙහිදී එහි මූලිකම ලක්ෂණය පමණක් පෙන්වා දෙන්නම්.
ධ්යානයක ඇති ප්රධානම වෙනස නම්, එහි සිතුවිලි නොමැති වීමයි. සමාධියේදී මෙන් එකක් හෝ දෙකක් නොව, කිසිදු බාහිර සිතුවිල්ලක් ධ්යානයකදී ඇති නොවේ.
එහි ඇත්තේ, ධ්යානය විඳිනවා යනුවෙන් පවතින සියුම් සිත පමණි. අනෙකුත් සියලු සිතුවිලි තාවකාලිකව, නමුත් සම්පූර්ණයෙන්ම යටපත් කර ඇත (තදංග වශයෙන්). මම මීට පෙර දේශනාවලදී පිරිසිදු නිසල විලක උපමාවෙන් මෙය පැහැදිලි කර තිබේ.
ධ්යානය යනු, පැය ගණන්, ඇතැම් විට දවස් ගණන් පැවතිය හැකි, කායික හා මානසික වශයෙන් අත්විඳින ගැඹුරු සැපයකි. මෙම අතිශය එකඟ වූ මනස, අභිඥා වැනි අධිමානසික හැකියාවන් දියුණු කරගැනීම සඳහා පදනම සකසයි. එය සමාධිය ඉක්මවා ගිය, ඊළඟ බලවත් පියවරයි.
ඔබ සිටින්නේ කොතැනද? සමාධියෙන් ධ්යානයට යන මඟ
මෙම කරුණු තුළින්, සමාධිය සහ ධ්යානය යනු කුමක්දැයි ඔබට හොඳින්ම වටහා ගත හැකි වනු ඇත. මෙම දැනුම, ඔබගේ භාවනා පුහුණුවේදී ඔබ සිටිනා තැන හඳුනා ගැනීමට විශාල උදව්වක් වනු ඇත.
ඔබ අපගේ භාවනා ක්රමයක් පුහුණු කළත්, වෙනත් ගුරුවරයෙකු යටතේ පුහුණු වූවත්, තනිවම පුහුණු වූවත්, ‘මගේ මනසේ දැන් සිතුවිලි කිහිපයක් පමණක්ද එන්නේ ? එසේනම් මා සිටින්නේ සමාධිය තුළ‘ යැයි ඔබටම තේරුම් ගත හැකිය.
මෙම සරල හඳුනාගැනීම, ඔබගේ ඉදිරි ආධ්යාත්මික කටයුතු සාර්ථකව කරගෙන යාමට ප්රමාණවත් වනු ඇතැයි මම විශ්වාස කරමි. සමාධිය සහ ධ්යානය යනු කුමක්දැයි වෙන වෙනම හඳුනාගෙන, තමන් සිටින ස්වභාවය අවබෝධ කරගෙන, ඉදිරියටම ගොස් ප්රඥාව පහළ කරගැනීමටත්, සිහිය පවත්වා ගැනීමටත් ඔබට ශක්තිය හා ආශිර්වාදය ලැබේවා!
අදට මෙම විග්රහය මෙතැනින් අවසන් කරමි.
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්රශ්න, ඔබගේ අවශ්යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
