තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!
අද මෙම සිතුවිලි වදයක් කරගන්න එපා ලිපියෙන් අප ඔබ සියලු දෙනා සමඟ බෙදාගැනීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ අපගේ මනසේ එක්තරා ස්වභාවයක් පිළිබඳවයි. මෙය හුදෙක් දාර්ශනික කරුණක් නොව, අපගේ චින්තන රටාව වෙනස් කර, මානසික සුවය සහ නිදහස ළඟා කරගැනීමට උපකාරී වන ඉතාම ප්රායෝගික ක්රමවේදයකි.
අපි මෙහිදී අවධානය යොමු කරන්නේ, අපගේ සිතුවිලි දෙස නව ආකාරයකින්, එනම් සිහියෙන් සහ ප්රඥාවෙන් යුතුව බැලීමට හුරු වන ආකාරය පිළිබඳවයි. මෙය, ඔබගේ මනස නිරවුල්ව සහ සංසුන්ව තබාගැනීමට උපකාරී වන ප්රායෝගික අභ්යාසයක් ලෙස ඔබට හැඳින්විය හැකියි.
සිහිය පැවැත්වීම (සති) යනු කුමක්ද?
අපගේ ඉගැන්වීම් තුළ නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරන දෙයක් තමයි, සිහිය පැවැත්වීම. එදිනෙදා ජීවිතයේදී ප්රායෝගිකව සිහිය පැවැත්වීම යනු කුමක්ද? සරලවම කිවහොත්, එය තමන් දෙසම ගැඹුරින් බැලීමකි. මෙම අභ්යාසය තුළින්, අප අපගේ මනස ගැන පුළුල් අවබෝධයක් ලබාගන්නවා.
උදාහරණයක් ලෙස ‘කමල්’ කියා පුද්ගලයෙක් සිතමු. සිහිය පුහුණු කරන විට, කමල් තමා ගැනම මෙසේ වටහාගැනීමට පටන් ගනී: ‘මම කවුද? මගේ සිතේ ස්වභාවය කුමක්ද? මා තුළ අධික රාගයක්, ද්වේෂයක් හෝ මෝහයක් තිබෙනවාද? මා තුළ කුහකකම, ඉරිසියාව වැනි අකුසල් සිතුවිලි මෙන්ම, පින් සිතුවිලි සහ යහපත් සිතුවිලිත් තිබෙනවා.’ මේ ආකාරයට තමන්ගේ මනසේ හොඳ සහ නරක යන දෙඅංශයම පැහැදිලිව හඳුනාගැනීමේ හැකියාව ලැබෙන්නේ, සති හෙවත් සිහිය ප්රායෝගිකව පුරුදු පුහුණු කිරීම තුළිනුයි. මෙය තමාගේ මනස අවබෝධ කරගැනීමේ ගමනේ පළමු සහ වැදගත්ම පියවරයි.
‘සිතුවිලි වදයක් කරගන්න එපා’: අප සැමට පොදු අභියෝගය
මෙම ලිපියේ ප්රධාන මාතෘකාව වන්නේ “සිතුවිලි වදයක් කරගන්න එපා” යන්නයි. මෙය අප කාගේත් ජීවිතවලට පොදු අත්දැකීමකි. ඔබ භාවනා කරන කෙනෙක් නම්, එය සමථ භාවනාවක් (සිත සන්සුන් කිරීමේ භාවනාවක්) හෝ විදර්ශනා භාවනාවක් (යථාර්ථය දැකීමේ භාවනාවක්) වේවා, ඔබට මෙම අභියෝගයට මුහුණ දීමට සිදුවී ඇති.
එසේම, භාවනා නොකරන සාමාන්ය ජීවිතයක් ගත කරන අයෙකුට වුවද, තම රාජකාරියේදී, ගමන් බිමන් වලදී, අධ්යාපන කටයුතු වලදී හෝ ව්යාපාරික ස්ථානයේදී, මේ ආකාරයට සිතුවිලි නිසා පීඩාවට පත්වන අවස්ථා තිබේ.
මෙම ගැටලුවට දුප්පත්, පොහොසත්, උගත්, නූගත්, ජාති, ආගම් හෝ තරාතිරම් භේදයක් නැත. එබැවින්, මෙම කරුණ සහ එයට මුහුණ දිය යුතු ආකාරය පිළිබඳව අපි පුළුල්ව සාකච්ඡා කරමු.
අපේ මනස ක්රියාත්මක වන ආකාරය: අතීතයේ සටහන්
අපගේ මනස ක්රියාත්මක වන ආකාරය තේරුම් ගැනීම මෙහිදී ඉතා වැදගත්. සිතන්න, අපගේ මනස යනු මේ ජීවිතය ආරම්භ වූ දා සිට අප කළ, කී සහ සිතූ සෑම දෙයක්ම පටිගත කර තබන යන්ත්රයක් වැනි බව. ඒ සියලු දත්ත මේ මොහොත දක්වාම එහි තැන්පත් වී තිබෙනවා.
මේ නිසා, අප ජීවිතයේ විවිධ ගැටලුවලට මුහුණ දෙනවා. ආර්ථික ප්රශ්න, පවුල් ආරවුල්, සමාජ ගැටලු, ඥාතීන් සහ මිතුරන් සමඟ ඇතිවන ප්රශ්න ආදී වශයෙන් මේවා නිමක් නැතිව පැමිණෙනවා. සමහර විට මේ ප්රශ්න තාවකාලිකව අඩුවී, නැවත මතුවෙනවා.
උදාහරණයක් ලෙස, හොඳින් මුදල් ඇති කෙනෙකුට ආර්ථික ප්රශ්න නොතිබුණත්, තම පවුල තුළ (බිරිඳ, සැමියා, දරුවන්) හෝ සමාජය තුළ වෙනත් ගැටලුවක් තිබිය හැකියි. කිසිදු බාහිර ප්රශ්නයක් නැති කෙනෙකුට වුවද, අතීතයේ කළ වරදක් නිසා ඇතිවන පසුතැවීමකින් සිත වද විඳිය හැකියි.
දුප්පත් කෙනෙක් ගත්තත්, ඔහුට ආර්ථික ප්රශ්න මෙන්ම, අතීතය ගැන පසුතැවීම් ද තිබිය හැකියි. මේ අනුව බලන විට, අපගේ මනස බොහෝ විට පවතින්නේ යම් පසුතැවීමකින් බව ඔබට වැටහේවි. මෙය, අපගේ ජීවිතයේ යථාර්ථයයි.
වයස්ගත වීම සහ සිතුවිලිවල බර: තරුණ වියේදී සූදානම් වීම වැදගත් ඇයි?
මෙම මානසික පීඩනය වයස්ගත වන විට තව තවත් දරුණු වෙනවා. තරුණ කාලයේදී, ශරීර ශක්තිය තිබෙන නිසා අපට විවිධ දේවල නිරත වී මෙම පීඩනය තාවකාලිකව යටපත් කරගත හැකියි. උදාහරණයක් ලෙස, තනිකමක් හෝ පාළුවක් දැනෙන විට අතීත මතකයක් වද දෙන්නට පටන් ගත් විට, තරුණයෙක් මත්ද්රව්ය, මත්පැන් භාවිතයට, සංගීත ප්රසංග නැරඹීමට, විනෝද චාරිකා යාමට හෝ මිතුරන් සමඟ කාලය ගත කිරීමට පෙළඹෙනවා.
අධික ලෙස කාර්යබහුල වීමෙන්ද මෙම පීඩනය තාවකාලිකව අඩු කරගත හැකියි. නමුත් මේ සියල්ල තාවකාලික විසඳුම් පමණයි. එම ක්රියාවලින් මිදුණු සැණින්, අර පරණ සිතුවිලි නැවතත් මතුවී වද දෙන්නට පටන් ගන්නවා.
නමුත් වයස්ගත වූ කෙනෙකුට මෙය පාලනය කරගැනීම ඉතා අපහසුයි. විශේෂයෙන්ම ඇඳට වැටී සිටින, ශරීර ශක්තිය හීන වූ අයෙකු සිතන්න. තරුණ කාලයේදී තමන් කළ වැරදි, එනම් කාම මිථ්යාචාරය (කාමයේ වරදවා හැසිරීම), සතුන් මැරීම, හොරකම් කිරීම වැනි පන්සිල් පද කඩකළ අවස්ථා, නොකඩවා මතක් වෙමින් වද දෙන්නට පටන් ගන්නවා. ඒවා නවතා ගැනීමට ශක්තියක් නැහැ, වෙන වැඩක යෙදීමට හැකියාවක් නැහැ. තමන්ගේ ප්රශ්න අහන්නට කෙනෙක්ද නැහැ.
ඒ නිසා බුදුන් වහන්සේ දේශනා කරන්නේ, තරුණ කාලයේදීම මේ මනස පුහුණු කිරීම ආරම්භ කරන්න කියායි. වයස්ගත වූ පසු එය කළ නොහැකි නිසා නොව, එය ඉතා අපහසු වන නිසයි.
ඉන්ද්රිය දොරටු පහ සහ මනස: අපව පාලනය කරන ක්රියාවලිය
බුදුරජාණන් වහන්සේ අපගේ මනසට තොරතුරු ඇතුළු වන දොරටු පහක් පෙන්වා දුන්නා: ඇස, කණ, නාසය, දිව, සහ ශරීරය. මේවා ගංගා පහක් ලෙස සිතන්න. ලෝකයේ සියලුම ගංගා අවසානයේදී මුහුදට වැටෙනවා සේම, මෙම ඉන්ද්රිය දොරටු පහෙන් අප ලබාගන්නා සියලුම අත්දැකීම් (දත්ත) අවසානයේදී එකතු වන්නේ මනස නමැති මහා සාගරයටයි.
ඉන්පසුව මනස එම දත්ත උපයෝගී කරගෙන අපව පාලනය කිරීමට, නැතහොත් ‘සෙල්ලම් දැමීමට’ පටන් ගන්නවා.
උදාහරණයක් ලෙස, මියගිය පුද්ගලයෙකුගේ ශරීරයේ ඇස, කණ වැනි ඉන්ද්රියන් තිබුණත්, ඔහුට කිසිවක් නොපෙනෙන්නේ හෝ නොඇසෙන්නේ ඇයි? හේතුව, එම ශරීරය තුළ මනස ක්රියාත්මක නොවීමයි. ශරීරය නමැති යන්ත්රය ක්රියාත්මක වීමට නම්, මනස හෙවත් සිත අත්යවශ්යයි.
එබැවින්, අප අත්විඳින සෑම දෙයක්ම මනස තුළ සිදුවන ක්රියාවලියක් බව වටහා ගැනීම වැදගත්. ඒ නිසයි මම නිරන්තරයෙන් ඔබට කියන්නේ, ‘සිහිය පවත්වාගෙන මේ සියල්ල මනසින්ම බලන්න’ කියා.
වද දෙන සිතුවිලි සමඟ ගනුදෙනු කරන්නේ කෙසේද? ප්රායෝගික ක්රමවේදය
දැන් අපි ප්රායෝගික ක්රමවේදය වෙත යොමු වෙමු. ඔබට වද දෙන සිතුවිල්ලක් (උදා: අසාර්ථක වූ ප්රේම සම්බන්ධයක්, කළ වරදක්, මුහුණ දුන් අසාධාරණයක්) මනසට එන විට, බොහෝ දෙනා කරන්නේ එය සමඟ සටන් කිරීමයි; එය බැහැර කිරීමට උත්සාහ කිරීමයි. නමුත් එයින් සිදුවන්නේ එම සිතුවිල්ල තව තවත් බලවත් වීම පමණයි.
ඒ වෙනුවට ඔබ කළ යුත්තේ මෙයයි:
- සිහියෙන් හඳුනාගැනීම: ඔබට වද දෙන සිතුවිල්ලක් පැමිණි විට, කලබල නොවී, ‘මෙන්න, මට වද දෙන සිතුවිල්ලක් පැමිණ තිබෙනවා’ යැයි සිහියෙන් යුතුව හඳුනාගන්න.
- නිරීක්ෂණය කිරීම: එම සිතුවිල්ල සමඟ සටන් නොකර, එයට විරුද්ධ නොවී, එය දෙස නිකම්ම බලා සිටින්න. එයට ඔබේ මනස තුළ ‘රඟදැක්වීමට’ ඉඩ හරින්න.
- වේදනාව දෙස ප්රඥාවෙන් බැලීම: එම සිතුවිල්ල නිසා ඔබට දුකක්, වේදනාවක් හෝ පීඩනයක් දැනෙනු ඇත. එම හැඟීම දෙසද ප්රඥාවෙන් බලන්න. ‘මේ තමයි සිතේ ස්වභාවය. යම් දෙයකට අධිකව ඇලුණාම, එය නැති වූ විට මෙසේ දුක් විඳීමට සිදුවෙනවා’ යැයි යථාර්ථය අවබෝධ කරගන්න.
- කලබල නොවී සිටීම: කිසිම කලබලයකට පත් නොවී, එම සිතුවිල්ල වදයක් කරගන්නේ නැතුව, එයට පැමිණ, පැවතී, නැතිවී යාමට ඉඩ දෙන්න.
මෙම ක්රමය ඔබ භාවනාවේ යෙදෙන විට මෙන්ම එදිනෙදා ජීවිතයේදීත් භාවිතා කළ හැකියි. භික්ෂූන් වහන්සේ නමකට, තවුස් දිවියක් ගත කරන කෙනෙකුට හෝ ගිහි ජීවිතයක් ගත කරන ඕනෑම කෙනෙකුට මෙය එකසේ වලංගුයි.
පුහුණුවේ ප්රතිඵලය: හේතු රහිතව උපදින ආධ්යාත්මික සතුට
මෙම අභ්යාසය දිගින් දිගටම කරගෙන යන විට, පුදුමාකාර වෙනසක් ඔබට අත්විඳිය හැකියි. ඔබගේ මනස ක්රමයෙන් සංසුන්, සරල සහ උපේක්ෂක (මැදහත්) භාවයට පත් වෙනවා. එවිට, බාහිර හේතුවක් නොමැතිවම, ඔබ තුළ නිරායාසයෙන්ම සතුටක් හටගන්නවා.
ලෝකයේ බොහෝ මිනිසුන් සතුටු වීමට විභාග සමත් වීම, දරුවන් ලැබීම වැනි බාහිර හේතු සොයනවා. නමුත් මෙම සතුට යනු, කිසිදු හේතුවක් මත රඳා නොපවතින, ගැඹුරු ආධ්යාත්මික සතුටකි.
මෙම තත්ත්වය ළඟා කරගැනීමට නම්, බුදුන් වහන්සේ දේශනා කළ මේ සිහිය පැවැත්වීම කියන කාරණාව ඔබ දිගින් දිගටම ප්රායෝගිකව කළ යුතුයි. එවිට සිතුවිලි ඔබට වදයක් වීම නතර වී, මනස නිදහස් වේවි.
අවසාන වශයෙන්: ප්රායෝගිකව යෙදී ජීවිතය ජයගන්න
අවසාන වශයෙන්, අප මෙහිදී පෙන්වා දෙන සියලුම දේශනා සිහින ලෝක නොව, සම්පූර්ණයෙන්ම ප්රායෝගික කරුණු බව මතක තබාගන්න. ආධ්යාත්මික ගමනට වයස් භේදයක් නැත. තේරුම් ගත හැකි නම්, කුඩා දරුවෙකුට වුවද මේවා ප්රායෝගිකව යෙදිය හැකියි. එබැවින්, ඔබත් මෙම ක්රමවේද ප්රායෝගිකව අත්හදා බලන්න. ඉන් ලැබෙන ප්රයෝජනය අත්විඳ, එය තේරුම් ගැනීමට කැමති කෙනෙකුට පමණක් කියා දෙන්න. අන් අයව බලෙන් වෙනස් කිරීමට උත්සාහ නොකර, තමන් ස්වාධීනව මෙම ගමන යන්න.
බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්රිවිධ රත්නයේ ආනුභාවයෙන්, මේ මනස දෙස සිහියෙන් යුතුව බලාගෙන, සිතුවිලි වදයක් කර නොගෙන, ප්රඥාවෙන් යුතුව මේ ආධ්යාත්මික ගමන යන්නටත්, මනසේ සතුට හා නිදහස ඇති කරගන්නටත් ඔබට ශක්තිය, ධෛර්යය ලැබේවා!
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්රශ්න, ඔබගේ අවශ්යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
