තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!
අදත් වෙනදා වගේම මෙම දහම් ලිපිය සමග එක්වී සිටින ඔබ සියලු දෙනාටම, මා පැහැදිලි කර දීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ දැනුම සහ ප්රඥාව අතර පවතින වෙනස සහ එය ඔබ ප්රායෝගිකව හඳුනාගන්නේ කෙසේද යන්නයි. බොහෝ දෙනෙක් හුදු දැනුම, ප්රඥාව ලෙස වරදවා වටහාගෙන සිටිනු අප දැක තිබෙනවා. එබැවින්, මෙම කාරණා දෙක නිවැරදිව හඳුනාගෙන, දැනුම යනු කුමක්ද, ප්රඥාව යනු කුමක්ද කියා වෙන් කර තේරුම් ගැනීම ඉතා වැදගත්.
දැනුම යනු කුමක්ද? තොරතුරුවලින් ඔබ්බට නොයන සීමාව
පළමුව, දැනුම යනු කුමක්දැයි සරලව තේරුම් ගනිමු. දැනුම යනු ඔබ යම් අයෙකුගෙන් අසන, කියවන, හෝ දකින දෙයකි. එය යම් විෂයක් සම්බන්ධයෙන් ඔබ රැස් කරගන්නා තොරතුරකි.
වර්තමාන උදාහරණයකින් මෙය පැහැදිලි කරමු. ඔබ යම් ශාකයක් ගැන කිසිවක් නොදන්නා බව සිතන්න. ඔබ ඔබගේ දුරකථනය භාවිත කර, යූටියුබ් වැනි මාධ්යයක් ඔස්සේ එම ශාකය පිළිබඳ තොරතුරු සොයා බලනවා. ඒ තොරතුරු, යම් විද්යාඥයෙකු හෝ කණ්ඩායමක් විසින් සොයාගෙන, දත්ත ලෙස ඔබට ලබා දුන් දෙයක්. ඔබ එම දත්ත දැකීමෙන් හා ඇසීමෙන් දැනුවත්භාවයක් ලබනවා. මෙය පොත්පත්, අන්තර්ජාලය, හෝ සමාජ මාධ්ය හරහා තොරතුරු රැස් කර ගැනීමක්.
මෙසේ එක් අයෙකු සොයාගත් දෙයක් තවත් අයෙකු ප්රකාශ කිරීම හුදෙක් දැනුමක් පමණි. එය නියම අවබෝධයක් නොවේ. සරලව කිවහොත්, එය වෙනත් අයෙකුගේ සොයාගැනීමක් උපුටා දැක්වීමක් වැනිය. එම දැනුමේ සැබෑ අයිතිය ඇත්තේ එය මුලින්ම සොයාගත් පුද්ගලයාටයි. අද සමාජයේ මෙවැනි දැනුම් පද්ධති මත පමණක් යැපෙන, අන්තර්ජාලයේ ඇති පර්යේෂණ පත්රිකා (research papers) කියවා කරුණු ඉදිරිපත් කරන බොහෝ දෙනෙක් සිටිනවා. එය දැනුමක් වුවත්, එය නියම අවබෝධයක් හෝ බුද්ධිමත්භාවයක් නොවේ. එය හුදෙක් තවත් අයෙකුගේ දෙයක් උපුටා දැක්වීමක් පමණි.
ආධ්යාත්මික ගමන සහ දැනුමේ සීමාවන්
මෙම කාරණය ලෞකික විෂයන් ඔස්සේ සලකා බැලුවහොත්, නියම බුද්ධිමතා යනු විද්යාඥයෙකු මෙන් අලුත් යමක් සොයාගන්නා පුද්ගලයෙකි. ඔහු හෝ ඇය දැනුම භාවිත කරමින් එම සොයාගැනීමට ළඟා වේ. නමුත්, හුදෙක් දැනුම මත පමණක් රැඳී සිටින අය බුද්ධිමතුන් නොවේ. මෙය ඔබ හොඳින් මතක තබාගත යුතුයි.
කෙසේ වෙතත්, අප මෙහිදී වැඩි අවධානයක් යොමු කරන්නේ ලෞකික විෂයන්ට වඩා ආධ්යාත්මික පැත්තටයි. අපගේ මෙම දහම් ලිපි මාලාව තුළ සමථ-විදර්ශනා භාවනා, කුණ්ඩලිනී ශක්තිය, විශ්ව ශක්තිය, ධ්යාන, අභිඥා, සති සම්පජඤ්ඤය සහ සතර සතිපට්ඨානය වැනි විවිධ පැතිකඩ ඔස්සේ ආධ්යාත්මිකත්වය දියුණු කර ක්ලේශ ප්රහාණය කරන ආකාරය පිළිබඳව දීර්ඝ වශයෙන් දේශනා කර තිබෙනවා.
ඔබ එම ඉගැන්වීම් හොඳින් අධ්යයනය කරන බව අපි දනිමු. නමුත්, ඔබ ඒවා ප්රායෝගිකව පුහුණු නොකරන තාක් කල්, ඒ සියල්ල ඔබට දැනුමක් පමණි. ඔබ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්මය ඇතුළත් ත්රිපිටකය (සූත්ර, විනය, අභිධර්ම) මුල සිට අගට කියවා කටපාඩම් කළත්, එහි ඇති දේ ප්රායෝගිකව පුහුණු නොකරන්නේ නම්, එයද හුදු දැනුමකි. විභාග සමත් වී උපාධි ලබාගත් පුද්ගලයා ‘උගතෙකු’ ලෙස හැඳින්වුවද, ඔහු හෝ ඇය සතුව ඇත්තේද යම් මට්ටමක දැනුමකි. බුද්ධිමත්භාවය සහ ප්රඥාවන්තභාවය යනු එයට වඩා බොහෝ එහා ගිය දෙයකි.
ප්රායෝගික පුහුණුව: දැනුම නිවැරදිව පෙරගන්නේ කෙසේද?
මීට පෙර අපගේ ලිපියක සඳහන් කර ඇති පරිදි, “දැනුම භාවනාවට මාරයා කරගන්න එපා.” ආධ්යාත්මික ගමනේදී දැනුම ඕනෑවට වඩා වැඩි වූ විට එය බාධාවක් විය හැකියි. මෙහිදී අප අදහස් කරන්නේ ලෞකික දැනුම පමණක් නොවේ. සූත්ර, අභිධර්මය, හෝ භාවනාව ගැන පොත්පත්වලින් හෝ වෙනත් අයෙකුගෙන් ලබාගන්නා දැනුම, ඔබ භාවනා කරන මොහොතේදී වැරදි ලෙස යොදාගතහොත්, එය ඔබගේ ගමනට බාධාවක්, එනම් ‘මාරයෙක්’ බවට පත්විය හැකියි.
නමුත් මෙයින් අදහස් වන්නේ දැනුම සම්පූර්ණයෙන්ම අනවශ්ය බව නොවේ. දැනුම, අපගේ ප්රායෝගික පුහුණුවට උදව්වක් වේ. වැදගත් වන්නේ එම දැනුමෙන් අප පෙරා ගත යුතු කොටස පමණක් ගැනීමයි. නිර්වාණය අවබෝධ කිරීමට හෝ මාර්ග ඵල ලැබීමට ත්රිපිටකයම කටපාඩමින් දැන සිටීම අවශ්ය නැත. ගුරුවරයෙකු කියා දෙන දේ නිවැරදිව ප්රායෝගිකව පුහුණු කරන්නේ නම්, ත්රිපිටකය නොකියෙව්වත් එහි ඇති හරය අවබෝධ කරගත හැකිය. එබැවින්, කිසිවිටෙක දැනුමකට පමණක් සීමා නොවන්න. එහි කිසිදු හරයක් නැත.
ප්රතිපත්තියේ වටිනාකම: ආමිසයෙන් ඔබ්බට ගිය මග
වර්තමානයේ බොහෝ දෙනෙක් ධර්ම දේශනා ශ්රවණය කළද, ඔවුන් හුදු දැනුමට පමණක් සීමා වී සිටිනවා. බුදුරජාණන් වහන්සේ ආමිස පූජාවට වඩා ප්රතිපත්ති පූජාව උතුම් යැයි දේශනා කළේ මේ නිසාය. බොහෝ දෙනෙක් මල් පූජා කිරීම වැනි ආමිසමය දේවලට පමණක් සීමා වී සිටිනවා. එහෙත් බුදුරජාණන් වහන්සේ වර්ණනා කළේ ප්රතිපත්තියෙහි යෙදෙන පුද්ගලයායි.
අප සංසාරයේ ඕනෑ තරම් මල් පූජා වැනි පින්කම් කර ඇති අතර, ඒවායේ විපාක දැනුත් භුක්ති විඳිමින් සිටිනවා. නැවත නැවත එයම කරනවාට වඩා, මේ භවයේදීම නැවත නූපදින මාර්ගය වන ප්රතිපත්තියෙහි යෙදීම උතුම් බව උන්වහන්සේ පෙන්වා දුන්නා. අපට නිවැරදිව මඟ පෙන්වන ගුරුවරයෙක් සිටී නම්, සතර සතිපัට්ඨාන සූත්රය හෝ ත්රිපිටකය කියවීම පවා අත්යවශ්ය නොවේ.
ගුරුවරයා පෙන්වා දෙන මාර්ගයේ සමථ-විදර්ශනා පුහුණු කිරීමෙන් ධ්යාන, අභිඥා, මාර්ග ඵල සහ අවසානයේ නිර්වාණය පවා අවබෝධ කරගත හැකිය. අපගේ මෙම දහම් ලිපි මාලාවද බොහෝ දෙනෙකුට එවන් ගුරුහරුකමක් ලබා දී ඇති අතර, ඔවුන්ගේ ප්රායෝගික ගැටලුවලට අප නිරන්තරයෙන් මඟ පෙන්වීම් ලබා දෙනවා. එබැවින්, අප නිතරම පවසන්නේ මෙම ඉගැන්වීම් කිසිවක් කටපාඩම් නොකර, ඔබට මාර්ගයේ ගමන් කිරීමට අවශ්ය කුඩා කොටස පමණක් ගෙන ප්රායෝගිකව පුහුණු වන ලෙසයි.
ප්රඥාව උපදින්නේ ප්රායෝගිකත්වයෙනි
මෙම ලිපිය කියවන විට ඔබට දැන් වැටහෙනවා ඇති, බුද්ධිමත්භාවය සහ ප්රඥාවන්තභාවය වර්ධනය වන්නේ දැනුමෙන් නොව ප්රායෝගිකත්වය තුළින් බව. තවකෙකු සොයාගත් දෙයක් උපුටා දක්වමින් දිගින් දිගටම කතා කිරීම බුද්ධිමත්භාවයක් හෝ ප්රඥාවක් නොවේ. එය පුවත්පතක් කියවීමක් වැනි ක්රියාවකි.
නියම දැනුම සහ ප්රඥාව ඇතිවන්නේ යම් අයෙකු ප්රායෝගිකව යමක නියැලී, එය තවදුරටත් වැඩි දියුණු කරගැනීමෙනි. ලෞකික ලෝකයේදී අපි එයට ‘බුද්ධිමත්භාවය’ යැයි කියමු. නමුත් ආධ්යාත්මික, විදර්ශනාමය පැත්තේදී අපි එයට ප්රඥාව යැයි කියමු. අභිධර්මයට අනුව මෙය ‘ප්රඥා චෛතසිකය’ ලෙස හඳුන්වන විශේෂ මානසික සාධකයකි. ත්රිපිටකය තුළ ‘බුද්ධිමත්’ යන වචනයට වඩා ‘ප්රඥාව’ යන වචනය භාවිත වන්නේ එබැවිනි. ප්රායෝගිකත්වයේ නොයෙදුණහොත් ප්රඥාව ඇති නොවන බව ඔබ දැන් වටහා ගත යුතුය.
භාවනා අත්දැකීම්: දැනුමෙන් රැවටෙන අයුරු (සෝවාන් මාර්ගය)
දැනුම සහ ප්රඥාව අතර වෙනස තේරුම් ගැනීමට ප්රායෝගික උදාහරණයක් බලමු. සමථ-විදර්ශනා වඩන විට, සමහරෙක් තමන් සෝවාන්, සකෘදාගාමී, අනාගාමී හෝ අර්හත් වූ බවට රැවටීමට ලක්වේ. උදාහරණයක් ලෙස, සෝවාන් වූ විට ක්ලේශ කිහිපයක් නැතිවන බව දැනුමක් ලෙස ඔවුන් දනී. එනම්, තමා පිළිබඳව ඇති වැරදි දැක්ම (සක්කාය දිට්ඨි), බුදු දහම ගැන ඇති අනවශ්ය සැකය (විචිකිච්ඡා), සහ වැරදි ශීල හා වෘත සමාදන් වීමෙන් සැනසීම ලැබේ යැයි සිතීම (සීලබ්බත පරාමාස) යන සංයෝජන ධර්ම තුනයි.
සමහරු මෙම කරුණු ටික කටපාඩම් කරගෙන, යම් භාවනාවක යෙදෙති. භාවනාව අතරතුර සිතුවිලි දෙකක් අතර යම් හිස් බවක් (හිස් භාවයක්) අත්විඳි විට, එය සෝවාන් වීම යැයි ඔවුහු රැවටෙති. ඔවුන් සිතන්නේ තම සිතේ සංයෝජන තුන නැති වූ බවයි. නමුත් එය දැනුම මත පදනම් වූ රැවටීමකි. ඔවුන්ගෙන් ප්රායෝගිකව එය අත්විඳි ආකාරය ඇසුවහොත්, ඔවුන්ට පැවසීමට ඇත්තේ කටපාඩම් කරගත් වචන ටික පමණි. සැබෑ අත්දැකීම විස්තර කිරීමට ඔවුන්ට නොහැකිය. එවිට අපට වැටහෙන්නේ ඔවුන් තුළ ඇත්තේ ප්රායෝගික අවබෝධය නොව, පොතපතින් ලැබූ දැනුමක් පමණක් බවයි.
ඔබවම පරීක්ෂා කරගන්න: රැවටීමෙන් මිදී ප්රඥාවට මග හෙළි කරගන්න
අධ්යාපනයේදී වුවද, න්යාය (theory) සහ ප්රායෝගික ක්රියාකාරකම් (practical) යනු දෙකක් බව ඔබ දන්නවා. පොතේ ඇති ආකාරයටම නොවේ ප්රායෝගිකව යමක් සිදු වන්නේ. වටිනාම දේ ප්රායෝගික පුහුණුවයි. ලෝකයේ දියුණු අධ්යාපන ක්රම ඇති රටවල් මූලිකත්වය දෙන්නේ මෙම ප්රායෝගික පුහුණුවටයි. අපේ රටවල පවතින කටපාඩම් ක්රමය තුළින් බිහිවන්නේ බුද්ධිමතුන්ට වඩා දැනුමෙන් පිරුණු පුද්ගලයන්ය.
එමෙන්ම, ඔබගේ ආධ්යාත්මික ගමනේදීද, ඔබට යම් මාර්ග ඵලයකට පත්වූ බවට සැකයක් ඇති වුවහොත්, සූක්ෂමව බලන්න: ‘මා අත්විඳින්නේ පොතපතින්, දේශනාවලින් ලද දැනුමක් මත පදනම් වූ දෙයක්ද, එසේ නැතිනම් මම ප්රායෝගිකවම අත්විඳි දෙයක්ද?’ කියා ඔබෙන්ම විමසන්න. ගුරුවරයෙකු කී පමණින් හෝ ඔබම සිතාගෙන රැවටුනොත්, ඔබ ඔබවම අතරමං කරගනී. සෝවාන් යැයි සිතාගෙන සිටීමෙන් හෝ අන් අයට පැවසීමෙන් එතැනින් එහාට යා නොහැක. ඉදිරියට යාමට නම්, ප්රායෝගික විය යුතුමය. දැනුම යනු එක්තරා මූලික මට්ටමක් පමණි. එයින් එහාට යාමට නම් ප්රායෝගිකත්වය අත්යවශ්ය වේ.
නිගමනය: දැනුමෙන් ප්රඥාවට යන මග
එසේනම්, බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්රිවිධ රත්නයේ ආනුභාවයෙන්, මෙම කරුණු මැනවින් වටහාගෙන, හුදු දැනුමට සීමා නොවී ප්රායෝගික ප්රතිපත්තියෙහි යෙදී දැනුම සහ ප්රඥාව නිවැරදිව අවබෝධ කරගැනීමට ඔබ සියලු දෙනාටම ශක්තිය ලැබේවා!
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්රශ්න, ඔබගේ අවශ්යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
