තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!
මේ දිනවල ඔබේ සිතත් යම්තාක් දුරට අකර්මණ්ය වෙලා වගේද? භාවනාවට සිත යොමු කරන්නට අපහසු, එපා වූ ස්වභාවයක් දැනෙනවාද? නොනවත්වාම භාවනාව පුරුදු පුහුණු කරගෙන එන විට, යම් අවස්ථාවකදී සිතට එපා වීමක් දැනීම සාමාන්ය දෙයකි. එය අපේ සිතේ ස්වභාවයක්. මෙසේ වන්නේ අප තුළම පවතින යම් දුර්වලතාවයක් නිසා, එනම් අප යම් යම් දේවල් වලට බැඳී සිටින නිසාය. එම බැඳීම් නිසයි බොහෝ විට භාවනාව කෙරෙහි කලකිරීමක් ඇතිවන්නේ.
බාධක මැද සිහිය පවත්වා ගැනීම
ඔබ භාවනාව නොකඩවා කරගෙන යන විට විවිධාකාර බාධාවන් පැමිණීම අනිවාර්යයි. කාර්යබහුලත්වය වැඩිවීම, විවිධ ප්රශ්න සහ අභියෝග මතුවීම වැනි දේවල් සිදුවිය හැකියි. මේ ගමන යන්නට සිදු වන්නේ මේ සියල්ලත් සමගයි. මේ බාධක නිසා, අපට සිහිය දියුණු කරගැනීම අපහසුයි කියා සිතෙන්නට පුළුවන්. අපට නිරතුරුවම සිහිය, එනම් මොහොතේ පවතින යථාර්ථය පිළිබඳ අවධානය, පවත්වාගෙන සිටීමට නොහැකි බවක් හැඟෙන්නට පුළුවන්. මෙයද මේ ගමනේ ස්වභාවයයි.
සිහිය කියන කාරණාව නිරන්තරයෙන්ම බිඳ වැටෙනවා, එනම් ඛණ්ඩනය වෙනවා. එය තමයි සිහියේ ස්වභාවය. එය එක දිගටම අල්ලාගෙන සිටීමට නොහැකි බව ඔබ ප්රායෝගිකවම අත්විඳ ඇති. අප කළ යුත්තේ එය නැවත නැවත පවත්වා ගැනීමට වීර්ය කිරීමයි. නමුත් එය බලෙන් පවත්වාගෙන සිටීමට උත්සාහ කිරීමෙන් පලක් නැත.
සිහිය බිඳ වැටෙන තැනම එය නැවත ගොඩනගන්න
ඔබේ ආධ්යාත්මිකත්වය දියුණු කරගෙන යන විට සිහිය බිඳ වැටෙන අවස්ථා තිබෙනවා. ඔබ මෙවැනි අදිටනක් ඇති කරගන්න: ‘මාගේ සිහිය වැඩියෙන්ම බිඳ වැටෙන්නේ කොතැනද, මම එතැනම සිහිය පවත්වනවා’ කියා. උදාහරණයක් ලෙස, ඔබ වැඩිපුරම කාර්යබහුල වන්නේ මුළුතැන්ගෙයි නම්, ඔබේ සිහිය වැඩියෙන්ම කැඩෙන්නේ එතැනදී නම්, අන්න එතැනමයි ඔබ සිහිය පුරුදු කිරීම කළ යුත්තේ.
ඔබේ සිත ගැන අවධානය යොමු කළ නොහැකිම තැන කොතැනද, එතැනම සිත තබා ගන්න. රාත්රී කාලයේදී පරිසරය සන්සුන් නිසා, වන්දනාමාන කිරීමෙන් පසු සිත සන්සුන්ව තබාගෙන සක්මන් භාවනාවේ යෙදීම පහසුයි. නමුත් ඊට පසු නිදිමත, එනම් ථීනමිද්ධය (නින්ද සහ මනසෙහි අලස බව) ඇතිවීම සාමාන්යයි. එහෙත්, දවසේ වැඩියෙන්ම සිහිය කැඩෙන තැන ඔබ දන්නවා නම්, උදාහරණයක් ලෙස මුළුතැන්ගෙය, අන්න එතැනම සිහිය පවත්වන්නට උත්සාහ කරන්න. එයයි ඔබ කළ යුතුම දේ.
සිතුවිලි නැවැත්වීම නොව, කෙලෙස් හඳුනාගැනීම
ඔබට සිහිය නැතිවෙන තැනම එය පැවැත්වීමට අදිටන් කරගන්න. නගරයට යන විට සිහිය කැඩෙනවා නම්, නගරය තුළදීම සිහිය පවත්වන්න. මීට පෙර සතර සතිපට්ඨානයේ මූලික පියවර ගැන කතා කරන විට අප ඉගෙනගත්තේ සිහිය ගැනයි. එහිදී අප යුතු වැදගත්ම දෙය නම්, සිහිය පැවැත්වීම යනු සිතුවිලි නැවැත්වීම හෝ නැති කිරීම නොවන බවයි. අපට එදිනෙදා ජීවිතයේ වැඩ කටයුතු සඳහා සිතුවිලි අත්යවශ්යයි. අභිධර්මයට අනුවද සිතක් නොමැතිව කිසිදු ක්රියාවක් කළ නොහැකියි.
මේ ගමනේදී අප නැති කරන්නේ සිතුවිලි නොව, එම සිතුවිලි තුළ සැඟවී ඇති කෙලෙස්, එනම් මනස අපිරිසිදු කරන ස්වභාවයන්ය. විශේෂයෙන්ම ‘ඇලීම සහ ගැටීම’ (රාගය සහ ද්වේෂය) යන කාරණා දෙකයි. මේවා හඳුනාගැනීමට අපට උදව් කරන්නේ කවුද? ඒ තමයි සිහිය. සිහිය පුරුදු කිරීම තුළින් අපි මේවා හඳුනාගන්නවා.
සිහියෙන් හඳුනාගත් ඒ කෙලෙස් ස්වභාවය නියමාකාරයෙන් අවබෝධ කරගන්නේ ප්රඥාවෙන්, එනම් ගැඹුරු අවබෝධ නුවණින්. ඔබගේ සිහිය වැඩියෙන්ම නැතිවෙන තැන, උදාහරණයක් ලෙස පරිගණකය ළඟ, රෙදි සෝදන විට, මල් පූජා කරන විට, අන්න එතැනම සිහිය පවත්වන්න. ජීවිතයේ වැඩ කවදාවත් අවසන් වන්නේ නැහැ. ඒ වැඩ කටයුතු අතරතුරමයි මෙම පුහුණුව කළ යුත්තේ. එසේ නොමැතිව අප කොතරම් සිහිය පුරුදු කළත් එයින් තේරුමක් නැත.
සිහිය බරක් කරගන්න එපා: අවශ්යම මොහොතට පමණක් යොදවන්න
බුදු දහමේදී සතිය, එනම් සිහිය, චෛතසිකයක් ලෙස හඳුන්වයි. එය අප තුළ පවතින මානසික ගුණාංගයකි. නමුත් එය දුර්වල වන, නැතිවී යන තැන් තිබෙනවා. අප හඳුනාගත යුත්තේ එම ස්ථානයි. උදාහරණයක් ලෙස, යමෙකු යමක් කී විට ඔබට තරහක් හටගන්නවා නම්, ඒ මොහොතේ සිහිය නැහැ. එසේනම් සිහිය පැවැත්විය යුතු නියම තැන එයයි. දානය වළඳන විට සිහිය නැතිවෙනවා නම්, එතැනයි සිහිය පැවැත්විය යුත්තේ.
‘හැමවෙලේම සිහියෙන් සිටිය යුතුයි’ කියා නීතියක් දමාගන්න එපා. එය මනසට අනවශ්ය බරක්. අවශ්යම මොහොතට සිහිය පැවැත්වීමයි වැදගත්. ඔබ වැඩියෙන්ම සිහිය නැතිවෙන තැන්වල, එනම් මුළුතැන්ගෙයිදී, පරිගණකය ළඟ, නගරයේදී, සිහිය පුරුදු කිරීම පුරුදු කළහොත්, අනිත් ස්ථානවලට නිකම්ම සිහිය පැවැත්වීම පුරුදු වෙනවා. මෙය තමයි එහි ක්රමය. නැතිම තැනට පුරුදු කරන්න.
අප අසිහියෙන් සිටින විට මනසට විවිධාකාර සිතුවිලි එන්න පුළුවන්. රාගය, ද්වේෂය, අතීත සිතිවිලි, අනාගත සිතිවිලි, සහ නීවරණ පහට (කාමච්ඡන්ද, ව්යාපාද, ථීනමිද්ධ, උද්ධච්ච කුක්කුච්ච, විචිකිච්ඡා යන භාවනාවට බාධා පමුණුවන මානසික ස්වභාවයන් පහට) යටත් වූ සිතුවිලි ඒ අතර වෙනවා. මේ සියල්ලම පැමිණෙන්නේ අර අසිහිමත් මොහොතේදියි. ඒ නිසා, ඔබේ මනස කැලඹෙන, ප්රබල කෙලෙස් ඉස්මතු වන මොහොතේම සිහිය පවත්වන්න. අනිත් හැමවෙලේම සිහිය තබාගත යුතු නැහැ, එය ස්වභාවිකවම සිදුවනු ඇත.
සිතුවිලි සාමාන්යකරණය කිරීම සහ රහතන් වහන්සේලාගේ පුහුණුව
මෙම පුහුණුව, රහතන් වහන්සේලා පවා අනුගමනය කළ දෙයකි. පිණ්ඩපාත චාරිකාවේදී යම් තැනක සිහිය නැතිවෙනවා නම්, උන්වහන්සේලා එතැනම සිහිය පිහිටවූවා. එසේ කළ විට සිතේ සමබරතාවය ඇතිවෙනවා.
සිහිය පැවැත්වීමේ පළමු කර්තව්යය වන්නේ, සිතුවිලි සාමාන්ය දෙයක් බවට පත්කර ගැනීමයි. හරියට කැලඹෙන්නේ නැති වතුර වීදුරුවක් වගේ. ඔබට වද දෙන, පීඩාකාරී සිතුවිලි සියල්ලම පදනම් වී ඇත්තේ යම් ඇලීමක් හෝ ගැටීමක් මතයි. පාඩුවේ සිටින විට පවා යම් සිතුවිල්ලක් ඔබට වද දෙනවා නම්, ඒ මොහොතේම සිහිය පවත්වා එය පරීක්ෂා කළ යුතුයි. ‘මේ කුමක්ද? මේ සිතුවිල්ලේ ස්වභාවය කුමක්ද?’ කියා විමසා බලන්න.
ඒ මොහොතේ නොකරන පරීක්ෂණය පසුව කිරීමෙන් පලක් නැත. මන්ද, එය තේරුම් ගැනීමට හොඳම වෙලාව එයයි. උදාහරණයක් ලෙස, යම් කාන්තාවක් දැකීමෙන් ඔබට රාගයක් ඇතිවන්නේ නැත්නම්, අමුතුවෙන් සිහිය පවත්වා ඇය දෙස බැලීමේ තේරුමක් නැහැ. රාගය ඇතිවෙන නිසාමයි අපි සිහිය පවත්වා එය හඳුනාගන්නේ.
ශිෂ්ය සාකච්ඡාව: භාවනාවේදී මතුවන ගැටලු සහ විසඳුම්
ගැටලුව 1: සිහිය වඩන විට ගැටීම් වැඩිපුර දැනෙන්නේ ඇයි?
ගිහි ගෙදරදී අප සිහිය ගැන දැනුවත් වී නොසිටි නිසා, ගැටීම් තිබුණත් ඒවා අපට නොදැනුණා විය හැකියි. නමුත් දැන් සිහිය පුරුදු කිරීම නිසා, සිත දෙස බලන නිසා, පෙර සිටම තිබූ ගැටීම් සහ ඇලීම් පෙනෙන්නට පටන් ගන්නවා. එයින් අදහස් වන්නේ ඔබ තුළ ගැටීම් වැඩිවී ඇති බව නොව, පෙර අසිහිය නිසා නොපෙනී තිබූ දේ දැන් පෙනෙන බවයි. ඉස්සර ඔබ බාහිර ප්රශ්නවලට බාහිරෙන්ම විසඳුම් සෙව්වා. දැන් ඔබ තේරුම් ගන්නවා, ‘නෑ, මේක මගේ ඇතුළත තියෙන අවුලක්’ කියා. ඒ නිසා දැන් පෙනෙන දේ, අමුතුවෙන් වැඩිවූ දෙයක් නොව, පෙර සිටම තිබූ දෙයමයි.ගැටලුව 2: සමථ භාවනාව සහ ආලෝක නිමිති
ආනාපානසතිය වැනි සමථ භාවනාවක් වඩන විට සමහර විට ආලෝක සලකුණු, එනම් ආලෝක නිමිති (කහ, නිල්, සුදු වැනි විවිධ වර්ණවලින් පෙනෙන ආලෝකයන්), පහළ විය හැකියි. එවැනි නිමිත්තක් පහළ වුවහොත්, ඔබේ අවධානය ආනාපානසතියෙන් ඉවත් කර, එම ආලෝක නිමිත්තටම යොමු කරන්න. එය දෙසම බලාගෙන සිටින්න. එවිට එය පවතින කාලය ක්රමයෙන් වැඩිවී, ධ්යාන මට්ටම්වලට යෑමට පහසු වෙනවා. මෙම නිමිත්ත බුද්ධානුස්සතිය, මෛත්රී භාවනාව, හෝ කසිණ භාවනාව වැනි වෙනත් භාවනා ක්රමවලින්ද ඇතිවිය හැකියි. වැදගත් වන්නේ එය පහළ වූ විට නිවැරදිව යොමු වීමයි.ගැටලුව 3: සක්මන් භාවනාවේදී ඇතිවන සමාධිය සහ එය පවත්වාගැනීම
සක්මන්, එනම් පා යුගල කෙරෙහි සිහිය යොමු කරමින් කරන සක්මන් භාවනාවේදී, සිත හොඳින් එකඟ වූ විට අවට පරිසරය බොඳ වී පෙනීම නැතිවී යා හැකියි. මෙය සිතේ ඒකාග්රතාවය වැඩිවීමේ ලකුණකි. ඒ මොහොතේ පෙර පුරුදු කළ කසිණ නිමිත්තක් හෝ ආලෝක නිමිත්තක් මතු වුවහොත්, සක්මන නවත්වා ඒ දෙස බලා සිටිය හැකියි. ඉන්පසු හිඳගෙන භාවනා කරන විට, ඇතැම්විට එම නිමිත්ත නැතිවී ගොස්, මුළු ශරීරයම හිරිවැටී ගිය, කිසිදු සිතුවිල්ලක් නැති, ගැඹුරු සැහැල්ලු බවක් දැනෙන්නට පුළුවන්. මෙය ප්රථම ධ්යානයට සමාන මට්ටමකි. මෙවැනි අවස්ථාවක කළ යුත්තේ, එම සැහැල්ලු, නිදහස් ස්වභාවය තුළම හැකි තාක් රැඳී සිටීමට උත්සාහ කිරීමයි.මෙම ශාරීරික සංවේදනයන්ට (හිරිවැටීම, සැහැල්ලුව) වඩා, මනසේ ඇතිවන සැහැල්ලුවට, එනම් පංච නීවරණ වලින් තොරවූ සිතේ නිදහස් බවට, ප්රමුඛත්වය දෙන්න. මන්ද, ශාරීරික සංවේදනා වෙනස් විය හැකි නමුත්, මානසික පැහැදිලි බව පවත්වා ගැනීම තුළින් සමාධිය තවදුරටත් ගැඹුරු කරගත හැකිය.
නිරන්තර පුහුණුවේ වැදගත්කම: පසුබෑම් සාමාන්ය දෙයකි
භාවනා ගමනේදී, හැමදාම එක වගේ ප්රගතියක් නොලැබෙන්න පුළුවන්. සමහර දවස්වලට භාවනාව හොඳින් වැඩෙනවා, තවත් දවස්වලට එසේ නොවේ. එය මේ ගමනේ ස්වභාවයයි. ප්රශ්න, කරදර, බාධක පැමිණීම සාමාන්ය දෙයකි. ඒවා ස්ථිරව පවතින්නේ නැහැ. ඒවායේ පොදු ලක්ෂණය නම් අනිච්ච, එනම් ඇතිවී, පැවතී, නැතිවී යන අනිත්ය ස්වභාවයයි. ඒවා වදයක් කර නොගෙන, දිගටම පුහුණුවීමේ යෙදීමයි වැදගත්. එසේ නොකඩවා සිහිය පුරුදු කිරීම තුළින් අපට මේ ගමන ජයගන්නට පුළුවන්.
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්රශ්න, ඔබගේ අවශ්යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
