තෙරුවන් සරණයි සියලු දෙනාටම!
අදත් අපගේ මෙම ආධ්යාත්මික ලිපි මාලාව සමග එක්ව සිටින ඔබ සියලු දෙනාට, අපි දිගින් දිගටම ලබා දෙන්නට උත්සාහ කරන්නේ සිහිය පැවැත්වීම පිළිබඳ ගැඹුරු සහ ප්රායෝගික අවබෝධයයි. මේ වන විටත් මෙම ඉගැන්වීම් ප්රායෝගිකව පුහුණු කරන ඔබට, එහි වටිනාකම මනාව අවබෝධ වී ඇති බව අප දන්නවා. ඒ අවබෝධය ලැබෙන්නේ කියවීමෙන් පමණක් නොව, එය තමන්ගේ ජීවිතයට එක්කර ගැනීම තුළින්මය. එසේම, මෙම දහම් කරුණු කියවීමෙන් පමණක් දැනුම ලබාගන්නා ඔබටත් ඒ පිළිබඳ යම් වැටහීමක් ලැබී ඇතුවාට සැක නැහැ.
මෙම සිහිය පැවැත්වීම යනු බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින්ම දේශනා කරන ලද, අපගේ මනස ස්ථාවර මට්ටමකට පත් කරගැනීම සඳහා පුහුණුවීම තුළින්ම ලබාගත යුතු වූවක්. ඔබ ඔබේ ආධ්යාත්මික ජීවිතය සමථ සහ විදර්ශනා වශයෙන් දියුණු කරද්දී, විදර්ශනාව සඳහා මූලිකම පදනම වන්නේ මේ සිහියයි. සිහිය පැවැත්වීම තුළින් අපට අපේම මනස පිළිබඳව පුළුල් අවබෝධයක් ලබාගත හැකි බව, ප්රායෝගිකව යෙදෙන ඔබ හොඳින්ම දන්නා කරුණක්.
විදර්ශනාවේ අරමුණ: කෙලෙස් හඳුනාගෙන ප්රහාණය කිරීම
බොහෝ දෙනෙක් විදර්ශනාව යන වචනය ඇසූ පමණින් දන්නවා, මෙහි අවසාන අරමුණ සසරින් එතෙර වීම, එනම් නැවත නොඉපදෙන තත්ත්වයට පත්වීම බව. අපට මේ නිමක් නැති සංසාර ගමන අවසන් කිරීමට අවශ්ය නම්, අපේ සිත තුළ පවතින කෙලෙස් මුලිනුපුටා දැමිය යුතුමයි. බුදු දහමේදී ක්ලේශ ලෙස හඳුන්වන්නේ අපේ මනස කිලිටි කරන, අපව නොමග යවන මානසික අපද්රව්යයන්ය. ඒවා නම් ලෝභය, ද්වේෂය, සහ මෝහය වැනි අකුසල් මූලයන්ය.
එම ක්ලේශ ප්රහාණය කිරීමට නම්, පළමුව අප අපේ සිතේ ඇතිවන මේ කෙලෙස් මොනවාදැයි හඳුනාගත යුතුයි. අපේ සිතේ නිරන්තරයෙන් ඇතිවන ඇලීම සහ ගැටීම (රාගය සහ ද්වේෂය) නම් වූ මූලික කාරණා දෙක හඳුනා නොගත්තොත්, අපට මෙම විමුක්ති මාර්ගයේ එක අඩියක්වත් ඉදිරියට තැබිය නොහැකියි. සංසාරය කෙළවර කළ නොහැකියි.
බුදු දහමේ සඳහන් වන සෝවාන්, සකෘදාගාමී, අනාගාමී, අරහත් යන මාර්ගඵල යනු හුදෙක් මානසික මට්ටම් හතරක් නොව, කෙලෙස් ප්රහාණය කිරීම තුළින් ළඟා කරගන්නා ස්ථාවර විමුක්ති අවස්ථා හතරකි. එම උතුම් තත්ත්වයන්ට පත්වීමට නම්, ඔබ අනිවාර්යයෙන්ම සිහිය දියුණු කළ යුතුමයි. සමහර අය මාර්ගඵල ලැබීමේ අරමුණින්, සිහියට මූලිකත්වය නොදී, විවිධ සමථ භාවනා ක්රම (සිත සන්සුන් කිරීමේ භාවනා) පමණක් පුහුණු කිරීමට උත්සාහ කරනවා.
නමුත් සමථ භාවනාවකින් පමණක් සිත තාවකාලිකව සන්සුන් කළ හැකි වුවත්, ඒ තුළින් කිසිදාක ක්ලේශ ප්රහාණයක් සිදු නොවන නිසා සසරින් එතෙර විය නොහැකියි. කෙලෙස් සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් කිරීමට නම්, බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ සතර සතිපට්ඨාන සූත්රයට අනුව, සිහිය සහ නුවණ (සති සම්පජඤ්ඤය) හොඳින්ම දියුණු කළ යුතුයි. සිහිය දියුණු කරන තරමටමයි අපට මේ මාර්ගය අත්විඳිය හැක්කේ.
ප්රායෝගික මාවත: ඔබේ එදිනෙදා ජීවිතයට සිහිය එක් කරගැනීම
එසේනම්, මෙම සිහිය පැවැත්වීම අප එදිනෙදා ජීවිතයට එක්කර ගන්නේ කෙසේද? අප මියයන දිනය දක්වාම විවිධාකාර වැඩ කටයුතුවල යෙදෙනවා. ඒ කිසිම දෙයක් මග නොහැර, සංසාරයෙන් මිදීමට ඔබට සැබෑ උවමනාවක් ඇත්නම්, ඔබ කරන සෑම ක්රියාවක්ම සිහියෙන් කළ යුතුයි. මේ සඳහා අපගේ ‘නිහඬව සිත දිහා බලන්න’ යනුවෙන් සඳහන් ඉගැන්වීම කියවීම ඔබට මහත් උපකාරයක් වේවි. ඉන්පසු, මෙසේ කටයුතු කරන්න:
- නිවස පිරිසිදු කිරීමේදී: ඔබ මිදුල අතුගාන විට, වෙනදා මෙන් වෙනත් දේවල් කල්පනා කරමින් කලබලයෙන් නොකර, ඔබේම සිත දෙස බලාගෙන අතුගාන්න. ගේ ඇතුළ අතුගාන විටත් එසේමයි.
- ඉවුම් පිහුම් වලදී: උදෑසන නැගිට ආහාර පිසින විට, ඔබේ සිතේ ඇතිවන සිතුවිලි දෙස බලාගෙනම එම කාර්යයේ යෙදෙන්න.
- පෞද්ගලික කටයුතු වලදී: උදෑසන මුහුණ සෝදන විට, දත් මදින විට, වැසිකිළි යන විට, සහ ස්නානය කරන විට පවා, ඒ සෑම මොහොතකදීම ඔබේ සිත දෙස බලාගෙනම එම ක්රියාවන් කරන්න.
- සූදානම් වීමේදී: ඇඳුම් අඳින විට, රැකියාවට හෝ අධ්යාපන කටයුතුවලට යෑමට සූදානම් වන විට, ඒ සියල්ලම සිත දෙස බලාගෙනම කරන්න.
- සන්නිවේදනයේදී: ඔබ මේ මොහොතේ මෙම ලිපිය කියවන විටත්, සිත දෙස බලාගෙන කියවන්න. දුරකථනයෙන් කතා කරන විට, මිතුරන් සමග කතා කරන විට, සමූහයක් සමග කතා කරන විට, ඔබේ සිත ගැන අවධානයෙන් කතා කරන්න. එසේ කරන විට, ඔබේ මුවින් අනවශ්ය, වැරදි වචන පිටවීම කාලයත් සමග නිරායාසයෙන්ම අඩුවී යනු ඇත.
- ශ්රවණය කිරීමේදී: ඔබ සිහියෙන් සිටින විට, අන් අය පවසන දේ වෙනදාට වඩා පැහැදිලිව ඇසීමටත්, ඊට නිවැරදිව පිළිතුරු දීමටත් ඔබට හැකිවෙනවා.
- අධ්යයන සහ රැකියා කටයුතු වලදී: පොතක් කියවන විට, ලියන විට, හෝ පාඩම් කරන විට, සිත දෙස බලාගෙනම එය කරන්න. රැකියා ස්ථානයේදී, පාසලේදී, හෝ විශ්වවිද්යාලයේදී කරන සෑම කාර්යයක්ම සිහියෙන් කරන්න.
- ගමන් බිමන් වලදී: ඔබ වාහනයක් පදවනවා නම්, සිත දෙස බලාගෙන පදවන්න. බසයක ගමන් කරනවා නම්, බසයට නගින තැන සිට, ටිකට් පත ගන්නා විට, අසුනේ වාඩිවන විට, අවට දකින දේ දෙස බලන විට, මේ සෑම දෙයක්ම සිහියෙන් කරන්න. මෙසේ සිහියෙන් ගමන් කළා කියා අනතුරක් සිදු නොවේ; ඇත්තෙන්ම සිදුවන්නේ ඊටත් වඩා අවධානයෙන් ගමන් කිරීමයි.
මෙය මුලදී අමාරු දෙයක් ලෙස පෙනුනත්, ඔබ එය කිරීමට පටන් ගත් විට, එය කොතරම් සරලදැයි ඔබටම වැටහේවි.
සිත දෙස බැලීමෙන් ඔබ සොයාගන්නා දේ
ඔබ මෙසේ දවස පුරා සිත දෙස බලාගෙන සිටින විට, ඔබේ සිතේ සැබෑ ස්වභාවය ඔබටම හෙළිදරව් වනු ඇත. ඔබේ සිත විවිධාකාර දේවල් මතක් කරන ආකාරය ඔබට පෙනේවි:
- අතීත සිතුවිලි: ගිලිහී ගිය ආදර සම්බන්ධතාවයක්, පාසල් කාලයේ සිදුවීම්, හෝ ඊයේ දිනයේ කළ දේවල් වැනි අතීත මතකයන් එකින් එක මතුවන ආකාරය ඔබට හඳුනාගත හැකියි. ‘මෙන්න මට අතීත සිතුවිල්ලක් ආවා’ කියා සිහියෙන් දැකගන්නට ඔබට හැකිවේවි.
- අනාගත සැලසුම්: අනාගතයේදී විශ්වවිද්යාලයකට ඇතුළත් වීම, ගෙයක් හැදීම, වාහනයක් ගැනීම, විවාහ වීම වැනි සැලසුම් සිත විසින් මවන ආකාරය ඔබට පෙනේවි. ‘මම දැන් අනාගතය ගැන සැලසුම් කරනවා’ කියා සිහියෙන් දැකගන්නට ඔබට හැකිවේවි.
- වර්තමාන අරමුණු: ඔබේ ඉන්ද්රියන් පහ වන ඇස, කන, නාසය, දිව, ශරීරය හරහා වර්තමාන මොහොතේ ලැබෙන තොරතුරුද ඔබට හසුවනු ඇත. ලස්සන රුවක් දැකීමෙන් සිතේ රාගයක් හෝ ලිංගික ආශාවක් ඇතිවෙනවා නම්, එය ඇතිවෙනවාත් සමගම ඔබට පෙනෙන්නට පටන් ගනී. තරහකාරයෙක් දකින විට ද්වේෂයක් හෝ වෛරයක් හටගන්නවා නම්, එය සිතට එනවාත් සමගම ඔබට පෙනේවි. යම් සිදුවීමක් දැක ඉරිසියාවක් ඇතිවෙනවා නම්, එයත්; එසේම අනුන්ගේ දියුණුවට සතුටු වන මෙත් සිතක් පහළ වෙනවා නම්, එයත් ඔබට පැහැදිලිවම දැකගත හැකිවනු ඇත.
මේ ආකාරයට සිත තුළ හටගන්නා, පැවතී නැතිවී යන සෑම සිතුවිල්ලක්ම, හොඳ හෝ නරක හෝ වේවා, එකින් එක තෝරා බේරා දැකීමේ හැකියාව සිහිය පැවැත්වීම තුළින් ඔබට ලැබේවි. ඔබ නිදාගැනීමට යන විටත්, සිත දෙස බලාගෙනම නින්දට යන්න. උදෑසන අවදි වන විටත්, සිත දෙස බලාගෙනම අවදිවන්න.
මෙසේ නිරන්තරයෙන් සිතට අවධානය යොමුකරන විට, සිතේ ක්රියාකාරීත්වය පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයක් ඔබට ලැබෙනවා. ඒ අවබෝධය තුළින්ම එම අකුසල් සිතිවිලිවලින් ඈත් වීමට, ඒවා ප්රහාණය කිරීමට ඔබට හැකියාව ලැබෙනවා. ඒ අවබෝධයමයි ප්රහාණය කියා කියන්නේ.
සැබෑ ඉලක්කය සහ පොදු වැරදි වැටහීම්
මෙම මගෙහි ගමන් කිරීමේදී, සමහර පොදු වැරදි වැටහීම් වලින් ඔබ ප්රවේශම් විය යුතුයි. ගොඩක් අය මාර්ගඵල සෙවීමට සහ තමන් ඉන්නේ කුමන මට්ටමේදැයි දැනගැනීමට උත්සාහ කරනවා. එය නිෂ්ඵල ක්රියාවක්. ඒ ගැන සෙවීමට යන්න එපා. වැදගත්ම දේ වන්නේ පුහුණුවීම පමණයි. මන්ද, මාර්ගඵල කියා ඔබ රැවටෙන්නටත්, ඔබේ ගුරුවරයා ඔබව රවටන්නටත් ඉඩකඩ තිබෙනවා. එසේ රැවටුණු අය අපට ඕනෑතරම් හමුවී තිබෙනවා. එනිසා ඔබ සිටින මාර්ගඵලය ගැන නොසොයා, ප්රායෝගික පුහුණුව පමණක් කරන්න. අපට අවශ්ය වන්නේ ක්ලේශ ප්රහාණය පමණයි.
තවත් පොදු වැරදි වැටහීමක් නම්, ආමිස පූජා (මල්, පහන්, දානමාන වැනි ද්රව්යාත්මක පූජා) පමණක් කර නිර්වාණය ප්රාර්ථනා කිරීමෙන් එය ලැබෙනවා යැයි සිතීමයි. ආමිස පූජා කරන්න එපා කියා අපි කිසිවිටෙකත් කියන්නේ නැහැ. ඒවා කිරීමෙන් ඔබට සංසාරයේ සැප සම්පත් ලැබේවි. නමුත් නිර්වාණය අවබෝධ කිරීමට නම් ප්රතිපත්ති පූජාව, එනම් මේ ආකාරයට සිහිය පැවැත්වීම වැනි ශීල, සමාධි, ප්රඥා වැඩීම අත්යවශ්යයි.
රේරුකානේ නායක හාමුදුරුවන්ගේ පොත්වල සඳහන් වන පරිදි, කිකිළියක් බිත්තරයක් දමා, එය නොරැක, ‘පැටියෙක් එළියට ඒවා!’ කියා ප්රාර්ථනා කළාට එයින් පැටවෙක් බිහිවන්නේ නැහැ. ඒ වගේම, ඔබ කොතරම් කඨින පින්කම්, මල් පූජා කළත්, මෙම විදර්ශනාමය පුහුණුව නැතිනම් නිර්වාණාවබෝධය සිදු නොවේ. එබැවින්, ආමිස පූජාවන් කරන අතරේම, මෙම ප්රතිපත්තිමය පුහුණුවේත් යෙදෙන්න. එවිට ඔබට සංසාර සැපත්, නිර්වාණාවබෝධයත් යන දෙකම ඉක්මනින් ළඟා කරගත හැකියි.
අතීතයෙන් පාඩම්: පුහුණුවීමේ වටිනාකම
මෙම පුහුණුවේ වටිනාකම තේරුම් ගැනීමට අතීත කතා දෙකක් උපකාරී වේවි.
චුල්ලපන්ථක මහ රහතන් වහන්සේගේ කතාව
චුල්ලපන්ථක හාමුදුරුවන්ට බුදුරජාණන් වහන්සේ ‘රජෝහරණං’ (කිලිටි දේ ඉවත් කිරීම) යැයි මෙනෙහි කිරීමට සුදු රෙදි කඩක් දුන්නා. උන්වහන්සේ පෙර රජ ආත්මයක සිටියදී, දැඩි අව් රශ්මියක ඇතා පිටේ ගමන් කරද්දී, දාඩිය පිස දැමූ සුදු රෙදි කඩ කිලිටි වූ හැටි දැක, ‘සියල්ල අනිත්යයයි’ කියා මොහොතක් මෙනෙහි කර තිබුණා. අන්න ඒ කුසල ශක්තිය නිසා තමයි ගෞතම බුද්ධ ශාසනයේදී එම රෙදි කඩ මාර්ගයෙන් රහත් වීමට උන්වහන්සේට හැකි වුණේ. බුදුන් වහන්සේ දේශනා කරන්නේ, සුළු මොහොතක් නමුත් අනිත්යතාවය මෙනෙහි කිරීම ඉතාම ප්රබලයි කියායි. ඔබ අද කරන මේ පුහුණුව අනාගතයේදී ඔබට උපකාර වන්නේ එලෙසයි.
කාර්යබහුල ගොපල්ලාගේ කතාව
දිනක් ගොපල්ලෙක් බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් බණ පදයක් අසාගැනීමට පැමිණියා. බුදුන් වහන්සේ ගාථා හතරක් දේශනා කිරීමට සූදානම් වුවත්, ගාථා දෙකක් ඇසූ ගොපල්ලා, “අනේ බුදු හාමුදුරුවනේ, අපි කාර්යබහුල මිනිස්සු. මට යන්න ඕනේ” කියා පිටව ගියා. පසුව බුදුන් වහන්සේ ආනන්ද හිමියන්ට දේශනා කළේ, ‘ඒ පුද්ගලයා ඉතිරි ගාථා දෙකත් ඇසුවා නම්, ඒ මොහොතේදීම සෝවාන් ඵලයට පත්වනවා’ කියායි. මෙයින් පෙනී යන්නේ, අප මෙම පුහුණුවට දිය යුතු වටිනාකමයි.
මේ කතා මා සඳහන් කළේ, ඔබට මෙම පුහුණුවේ ඇති වටිනාකම පෙන්වා දීමට සහ ඔබව දිරිමත් කිරීමටයි. ඔබ අද මේ ආත්ම භවයේදී කරන පුහුණුව ඔබේ සිතේ තැන්පත් වී, සංසාරයට එකතු වෙනවා. අනාගතයේදී බුදු කෙනෙකු හෝ රහතන් වහන්සේ කෙනෙකු හමුවූ විට, ඒ පුහුණුව නිසා ඉතා පහසුවෙන් ඔබට මාර්ගඵල අවබෝධ කරගැනීමට හැකිවේවි.
නිර්වාණයට මං හතරක්: ඔබට ගැළපෙන මග තෝරාගන්න
බුදුරජාණන් වහන්සේ නිර්වාණය අවබෝධ කරගැනීම සඳහා අනුගමනය කළ හැකි ප්රතිපදා හතරක් දේශනා කර තිබෙනවා. ඒවා නම්:
මෙම මාර්ග හතරෙන් කුමන මාර්ගය තෝරාගන්නේද යන්න ඔබේ කැමැත්තයි. ඔබට අවශ්ය නම් සිහිය පැවැත්වීමේ දේශනා අනුව පමණක් කටයුතු කිරීමටත්, නැතිනම් සමථ භාවනාවන් පමණක් පුහුණු කිරීමටත්, එසේත් නැතිනම් මේ දෙකම පුහුණු කිරීමටත් ඔබට පූර්ණ නිදහස තිබෙනවා. නමුත් අප නිරන්තරයෙන් දිරිමත් කරන්නේ, සසරෙන් නික්මීම මූලික අරමුණ කරගෙන, මේ දෙකම පුහුණු කරන ලෙසයි.
අවසාන නිගමනය සහ දිරිගැන්වීම
මෙම ලිපියේ පරමාර්ථය වූයේ, ඔබට නැවතත් මෙම පුහුණුව සඳහා උනන්දුවක් සහ උද්යෝගයක් ඇති කිරීමයි. එදිනෙදා ජීවිතයේ සෑම වැඩ කටයුත්තක්ම ඔබේ සිත දෙස බලාගෙනම සිදු කරන්න. එවිට ඔබේ සිතේ සැඟවුණු බොහෝ දේ ඔබටම දැකගත හැකිවේවි. අනුක්රමයෙන් මුහුදු වෙරළේ සිට මුහුදු පතුලට යනවා සේ, මේ මූලික සිහිය පැවැත්වීමේ පුහුණුවේ සිට ගැඹුරු ධර්ම කාරණා දක්වා ගමන් කළ යුතුයි. එකවර ගැඹුරට පැනීම, හරියට පීනන්නට නොදැන මුහුදට පැනීමක් වැනිය.
එබැවින්, මෙහි සඳහන් කළ ආකාරයට ඔබ ඔබේ පුහුණුවීම් සිදුකරන්න. මෙම ප්රායෝගික පුහුණුව, අපගේ ලිපි මාලාවේ ඇති විශ්ව ශක්තිය සහ කුණ්ඩලිනී ශක්තිය වැනි සමථමය පුහුණුවීම් සඳහාද විශාල උපකාරයක් වනු ඇත. ඔබට තවදුරටත් මේ ගැන අවබෝධයක් ලබාගැනීමට අවශ්ය නම්, ත්රිපිටකය සහ රේරුකානේ චන්දවිමල නාහිමියන්ගේ පොත්පත් කියවීම ඉතා ප්රයෝජනවත් වේවි. පොතක් කියවීමේදී, එය ඉක්මනින් කියවා අවසන් කිරීම නොව, නොතේරෙන තැන් දහස් වරක් හෝ කියවා තේරුම් ගැනීම වැදගත් වේ.
අදට, ‘එදිනෙදා වැඩ කටයුතු සිත දිහා බලාගෙන කරන්නේ කෙසේද’ යන මෙම දේශනාව මෙතෙකින් අවසන් කරනවා. මෙම කරුණු මැනවින් වටහාගෙන, ඒවා ප්රායෝගිකව පුහුණු කිරීමට ඔබට ශක්තිය, ධෛර්යය ලැබේවායි බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්රිවිධ රත්නයේ ආනුභාවයෙන් ආශිර්වාද කරමි.
මේ උතුම් මඟෙහි අප සමඟ එක්ව ගමන් කිරීමට ඔබටත් අපි ආරාධනා කරමු. අපගේ ඉගැන්වීම් කියවා, සියල්ලටම වඩා වැදගත් ලෙස, ඒවා ඔබගේ ජීවිතයට ප්රායෝගිකව යොදාගන්න. ඔබ ලබන අත්දැකීම් සහ ඔබට ඇතිවන ගැටළු, අපගේ ලිපියට පහළින් ඇති අදහස් තීරුවේ සටහන් කරන ලෙස අපි ඔබව දිරිමත් කරන්නෙමු. ඔබ අසන ප්රශ්න, ඔබගේ අවශ්යතාවලටම ගැලපෙන ලෙස ඉදිරි ලිපි සහ වීඩියෝ සකස් කිරීමට අපට මහත් උපකාරයක් වනු ඇත. එමෙන්ම, වෙබ් අඩවියේ ඇති ‘Contact Us‘ පෝරමය හරහා ද ඔබට අප හා සම්බන්ධ විය හැකිය.
අපගේ මෙම උත්සාහය, ඔබ තුළ සැඟවී ඇති ආධ්යාත්මික බීජය, එනම් සමාධිය, ධ්යාන සහ අභිඥා වැනි ගුණාංග පෝෂණය කිරීමයි.
අප සමඟ එක් වූ ඔබට ස්තූතියි. මෙම වෙබ් අඩවිය ඔබගේ අධ්යාත්මික ගමනට මහත් ශක්තියක් වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!
